ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2019 nr 260

Pro Medico • czerwiec 2019 8 respektowaniem prawa do zgody na taką rejestrację i poufności (anonimizacji) oraz upewnieniem się co do braku ujemnego wpływu uczestniczenia pacjenta w takiej rejestracji na przebieg leczenia (w tym przy uwzględnieniu zaufania pacjenta do lekarza i opieki zdrowotnej). Trzeba mieć stale na uwadze problem aktualizacji i konkretyzacji informacji – z zakresu zamieszczanej w sieci wiedzy medycznej, organizacji opieki zdrowotnej oraz informacji dotyczących lekarza lub podmiotu leczniczego. Pamiętać należy, że co raz zostanie umieszczonew sieci, jest w niej permanentnie dostępne! W wypadku napotkania w sieci na niewła- ściwe wpisy kolegów należy zwrócić uwa- gę, by autor lub administrator strony usu- nął je lub zaktualizował, a w razie braku ich reakcji należy – zgodnie z art. 52 KEL – powiadomić OROZ. Podobne rozwiązanie funkcjonuje także na gruncie kodeksów etyki innych krajów 3 . Potrzebna jest świadomość, że pozosta- wianie w sieci wpisów może mieć wpływ na reputację lekarza wśród pacjentów, kolegów, innych profesjonalistów czy ogółu społeczeństwa oraz rzutować na godność zawodu. Z drugiej strony np. Fb pozwala na stały kontakt z naszymi pacjentami, dzięki cze- mu możemy nie tylko motywować ich do zmiany nawyków i dbałości o zdrowie oraz do przestrzegania zaleceń lekarskich, ale dzięki takim bieżącym interakcjom z pacjentami możemy lepiej dostrzegać i rozumieć ich potrzeby, w tym jak ważne jest przystępne przekazywanie pacjen- tom naszej medycznej wiedzy i zaleceń. W opinii dr. Łukasza Kołtowskiego , prze- wodniczącego Komisji ds. Komunikacji i Mediów Społecznościowych Europejskiej Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczynio- wych ( EAPCI ESC ), Fb uzmysłowił wielu lekarzom, że to, co dla nich jest oczywiste, dla ich pacjentów może być bardzo trud- ne do zrozumienia, ale równocześnie też stwarza płaszczyznę lepszego kontaktu z pacjentem 4 . WOLNOŚĆWYPOWIEDZI WDYSKURSIE PUBLICZNYM Nieco odmiennym zagadnieniem jest angażowanie się lekarzy w dyskurs poli- tyczny czy też publiczny, dotyczący problemów obywatelskich, lokalnych, bądź ogólnokrajowych czy światowych. Wolność wypowiedzi oczywiście pozwa- la na głoszenie swoich poglądów m.in. w sieci. Jednakże często zauważa się, że od lekarzy oczekuje się profesjonali- zmu w kontaktach z mediami w ogóle, a w razie obecności w sieci w szczegól- ności – zwłaszcza w odniesieniu do praw pacjenta, wiedzy medycznej, wiedzy dotyczącej organizacji opieki zdrowotnej oraz polityki zdrowotnej. Stąd, decydując się na wszelką aktywność w sieci, musi- my mieć świadomość, że jako lekarze będziemy oceniani pod kątem właściwe- go zorientowania w sprawach dotyczą- cych bieżących reform opieki zdrowotnej, znajomości odkryć w dziedzinie medy- cyny czy obeznania z nowymi technolo- giami medycznymi tak, by móc wycho- dzić naprzeciw potrzebom pacjentów. We wszelkim dyskursie publicznym, tak- że tym toczącym się w sieci, oczekuje się od nas dobrej znajomości prawa medycz- nego i podstaw polityki zdrowotnej, opo- wiadania się za właściwym stosowaniem prawa medycznego oraz rozwijaniem systemu opieki zdrowotnej z korzyścią dla społeczności 5 . DEZINFORMACJA Odrębną sprawą jest kwestia radzenia sobie z ryzykiem dezinformacji, obec- nej w sieci oraz służenie radą w zakresie radzenia sobie z dezinformacją dotyczącą Pozostawianie w sieci wpisów może mieć wpływ na reputację lekarza wśród pacjentów, kolegów, innych profesjonalistów czy ogółu społeczeństwa oraz rzutować na godność zawodu. problematyki medycznej naszym pacjen- tom– wodniesieniu do treści dotyczących zdrowia, wiedzy medycznej czy organiza- cji opieki zdrowotnej. Dezinformacja to fałszywa, niedo- kładna lub wprowadzająca w błąd informacja, stworzona, zaprezentowa- na i rozpowszechniana dla zysku lub rozmyślnego spowodowania szkody publicznej. Może szkodliwie oddziaływać na procesy demokratyczne bądź uznawane wartości w szeregu ważnych społecznie obszarów, takich jak kwestie zdrowotne, nauka, edu- kacja czy finanse. W ostatnich dwóch latach UE podjęła intensywne działania celem zdefiniowa- nia dezinformacji oraz stworzenia nowego kodeksu postępowania dla mediów, który został zaprezentowany wraz z aneksem określającym dobre praktyki we wrześniu 2018 r. Przedstawiciele platform online, wiodących mediów społecznościowych oraz reklamodawców i sektora reklamo- wego dobrowolnie zgodzili się przyjąć proponowaną samoregulację. Obecnie instytucje UE monitorują stosowanie dokumentu celem zmniejszenia ryzyka wpływu dezinformacji na społeczeństwo 6 . Przykładem wspólnej walki na rzecz poprawy informacji w obszarze zdro- wia jest walka z globalnym dziś ruchem antyszczepionkowym. Na początku 2019 r. amerykańscy politycy zdrowotni zwrócili się do firm FB i Google z apelem o pomoc w walce z zalewem nierzetelnych infor- macji o rzekomej szkodliwości szczepień ochronnych. Obie firmy podjęły działania zmierzające do wprowadzenia odpowied- nich zmian w algorytmach, które zmniej- szą prawdopodobieństwo pojawienia się antyszczepionkowych treści w wynikach wyszukiwania oraz zmian w zautomaty- zowanym systemie rekomendacji filmów na YouTube 7 . APLIKACJE Różnorodność ofert aplikacji m-zdrowia powoduje, że pacjenci i pracownicy medycznimogąmieć trudności zwyborem tych źródeł, które odpowiadają wymogom merytorycznym oraz legislacyjnym. Narzę- dzia te dostarczają zwykle zbyt skąpych informacji o tym, kto je zaprogramował lub kto opublikował określone materiały oraz czy przeszły one odpowiednie kon- trole i badania kliniczne lub czy są zgodne z ustalonymi wytycznymi medycznymi i z aktualną wiedzą medyczną. Narzędzia m-zdrowia nie mają zastępować lekarza, ale korzystanie przez pacjentów z aplikacji mobilnych czy treści dostępnych w internecie, w tym porad prezentowa- nych na stronach Fb czy filmików instruk- tażowych dotyczących np. stylu życia, rehabilitacji czy diety dostępnych w por- talu YouTube może im pomóc w utrzy- maniu dobrego stanu zdrowia i wspierać pacjentów w radzeniu sobie ze schorze- niami. Pacjenci mogą jednak potrzebo- wać pomocy lekarzy w korzystaniu z tych rozwiązań na zasadzie profesjonalnej rady w tym zakresie 8 . USYSTEMATYZOWANIE Można usystematyzować wartości zwią- zane z funkcjonowaniem lekarzy w sieci w następujący sposób: 1. Respektowanie prawa do informacji Społeczeństwu, jako ogółowi, a także