ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2020 nr 270

Pro Medico • czerwiec 2020 22 Potem, w miarę rozwoju wiedzy i zmian legislacyjnych, w roku 1997 powołano służbę medycyny pracy, której zadaniem stała się opieka profilaktyczna nad pra- cownikami – i tu zaczął się boom – wszy- scy chcieli wykonywać „badania okreso- we”, jako że za ich wykonanie płacono. Niewielu jednak zdawało sobie sprawę, że czynności wykonywane przez specjali- stę z zakresu medycyny pracy to nie tylko „wystawianie kwitów” ale także wizyta- cje stanowisk pracy, doradztwo dyrekcji, związkom zawodowym i pojedynczym pracownikom. Tak jest niestety do tej pory i ci, którzy zdają sobie z tego sprawę, są w mniejszości. W międzyczasie ukuło się określenie, iż specjalista medycyny pracy to zwykły „lekarz medycyny pracy”, co znalazło odzwierciedlenie w nomenklaturze uży- wanej w różnych aktach prawnych. Tym niemniej, ów specjalista medycyny pracy może zajmować się nie tylko profilakty- ką, na którą w powszechnym mniemaniu składa się wystawianie „kwitów” na temat zdolności lub braku zdolności do pracy na danym stanowisku. SPECJALISTA MEDYCYNY PRACY JAKO BIEGŁY SĄDOWY Biegły z założenia powinien posiadać niekwestionowaną wiedzę w swojej dziedzinie. Biegli sądowi wydają opinie na zlecenie sądów oraz organów prowa- dzących postępowanie przygotowawcze (prokuratura, policja), a także opiniują dla potrzeb na przykład organów odpowie- dzialności zawodowej izb lekarskich. Ten problem pominę, bowiem był wielokrot- nie poruszany – a problematyka niniejsze- go tekstu tej sprawy nie dotyczy. Specjali- ści z zakresu np. chorób płuc, kardiologii, ortopedii czy neurologii, a także oczy- wiście z innych dziedzin, wydają opinie w zakresie swoich wąskich specjalności. Przepisy prawne wskazują, że w aspekcie większości chorób zawodowych opinio- wać winni specjaliści z zakresu medycyny pracy (na przykład w przypadkach doty- czących pylicy płuc właściwym specjali- stą jest specjalista z zakresu medycyny pracy, a nie z zakresu chorób płuc). Zgod- nie z orzecznictwem Sądu Najwyższe- go, a także utrwalonym orzecznictwem Sądu Apelacyjnego w Katowicach, opinię w sprawie, w której wymagane są opinie w zakresie, różnych specjalności leka- rze mogą wydawać opinie pojedynczo w zakresie swoich wąskich specjalności i wtedy sąd musi odnosić się do każdej osobno i je podsumowywać. Drugą metodą jest badanie łączne bie- głych wielu specjalności i ich wspólna opinia – co niestety w przypadku koniecz- ności zaopiniowania przez większą liczbę biegłych jest niemożliwe. Tak więc, zgodnie z wyrokami w sądów, w przypadku przyjęcia przez sądy pierw- szego sposobu – podsumowania powi- nien dokonać biegły z zakresu medycyny pracy, wydając opinię interdyscyplinarną. Spotyka się to często z krytyką pełnomoc- ników stron czy przedstawicieli organu rentowego, którzy traktują specjalistę z zakresu medycyny pracy jako jednego z wielu lekarzy, a nie tego, który powinien przeprowadzić interdyscyplinarne wnio- skowanie w danym zakresie. Biegłych z zakresu medycyny pracy jest mało – często po kilku na liście prowadzo- nej przez prezesa sądu okręgowego – acz- kolwiek są sądy, gdzie żaden specjalista z zakresu medycyny pracy nie jest wpisa- ny na listę prezesa (np. Bielsko-Biała, Czę- stochowa, Świdnica, Płock) albo jest tam tylko jeden biegły tej specjalności (np. Gli- wice, Opole, Jelenia Góra). I tu mogliby znaleźć zatrudnienie (dodatkowe) specja- liści z zakresu medycyny pracy – problem polega na tym, że zwyczajnie – z różnych przyczyn – nie chcą. SPECJALISTA MEDYCYNY PRACY W ORGANIE RENTOWYM Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi, aby zostać lekarzem orzeczni- kiem ZUS, należy posiadać specjalizację (według nowych zasad) lub tytuł specja- listy II 0 z dziedziny medycyny (według starych zasad) – wśród takich dziedzin znajduje się medycyna pracy. Praca orzecznika odbywa się na zupełnie innych zasadach niż praca lekarza sprawu- jącego profilaktyczną opiekę nad pracow- nikami danego zakładu. Lekarz orzecznik dokonuje ustaleń m.in. dotyczących oce- ny zdolności lub niezdolności do pracy zgodnie z poziomem kwalifikacji, kwalifi- kacjami nabytymi w drodze nauki w szko- Komu potrzebny jest lekarz medycyny pracy? Specjalizacja z zakresu medycyny pracy nigdy nie była popularna. W czasach słusznie minionych, a nawet i później, uważano, że lekarz z taką specjalizacją może pracować jedynie w przychodni przemysłowej i być narzędziem dyrekcji zakładu w zakresie dyscyplinowania załogi. Fot. Chroma Stock