ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2023 nr 300

Pro Medico czerwiec 2023 14 Z TEKI RZECZNIKA Zakazana reklama Nie wiedziałem, nie słyszałem, czego się czepiacie, przecież nie zrobiłem nic nagannego i ostatni argu- ment, zresztą nierzadki – podam was (rzeczników) do sądu. W domyśle za to, że musiałem się zgłosić celem złożenia wyjaśnień, co jest dla mnie stratą czasu i pieniędzy. Lekarz i lekarz dentysta prowadzący praktykę może podawać do wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń zdrowotnych, ale treść i forma tych informacji nie mogą mieć cech reklamy. Rozmowy nie są łatwe szczególnie, gdy druga strona nie widzi nic złego w tym, co zrobiła, co wynika po prostu z braku znajomości właściwych przepisów. Jest to w przypadku lekarzy i lekarzy dentystów o tyle zaskakują- ce, że w każdym numerze „Pro Medico” radca prawny Katarzyna Różycka z Biura Radców Prawnych SIL publikuje informację„Zmia- ny w prawie, o których lekarz wiedzieć powinien.” Problem dotyczy reklam. Czym zatem jest reklama? To działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określo- nych usług z podkreśleniem ich zalet tak, aby ludzie chcieli za nie zapłacić. Pomijam tutaj reklamy, w których lekarze użyczali, piszę w czasie przeszłym, bo od stycznia 2023 r. jest to zabronione prawem, swoje- go wizerunku w promowaniu leków i arty- kułówmedycznych. Piszę o reklamowaniu usług medycznych, placówek i gabinetów indywidualnych. „Jestem przedsiębiorcą i mogę się rekla- mować w dowolny sposób”– to najczęściej używany argument. Niby prawda, a jed- nak... Przepisy prawa ujmują to tak: Działalność lecznicza jest działalnością gospodarczą, a praktyka lekarska to nic innego, jak jednoosobowa działalność gospodarcza założona przez lekarza. Oznacza to, że działalność lecznicza polega na świadczeniu usług w obszarze zdrowia i jest to działalność zor- ganizowana, zarobkowa, ciągła oraz zawodowa, ale, o czym trzeba pamiętać, jest także działalnością regulowaną. Bezsprzeczny jest fakt, że przedsiębiorcy mają prawo reklamować się w dowolny sposób (w internecie, w radiu, w telewizji, w prasie), muszą jed- nak przestrzegać w tym zakresie przepisów ogólnych (ustaw), jak i lokalnych oraz samorządowych. Zgodnie z KodeksemEtyki Lekar- skiej, lekarz tworzy swoją zawodową opinię jedynie w oparciu o wyniki swojej pracy. A wszelkie reklamowanie jest zabronione. Ponadto lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych oraz nie wolno mu stosować metod nieuczciwej konkurencji, szczególnie w zakresie nierzetelnego informowania o swoichmożliwościach działania, jak i kosztach leczenia. Zgodnie z zapisami ustawy o działalności leczniczej z 2013 r., podmiot wykonujący działalność leczniczą, a więc lekarz i lekarz dentysta prowadzący praktykę, może podawać do wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świad- czeń zdrowotnych, ale treść i forma tych informacji nie mogą mieć cech reklamy. Co oznacza, że zakaz reklamy również ich obowiązuje. Ignorantia iuris nocet , niska świadomość prawna jest skrupu- latnie wykorzystywana przez reklamodawców, proponujących lekarzom tworzenie reklam, ale ani słowem nie wspominających o konsekwencjach. Hasło „Wiemy, jak promować usłu- gi medyczne! Zaufaj wieloletniemu doświadczeniu”jest kuszące i niebudzące podejrzeń o możliwości naruszenia prze- pisów. Naruszeniemprzepisów jest każde działanie promujące działalność gospo- darczą lekarza (leczniczą) w postaci ulo- tek, materiałów promocyjnych, plakatów, reklamw prasie, w internecie itp. Jakże często lekarze, składając wyja- śnienia mówią – to firma jest autorem reklamy i jej zawartości, ja tylko zleciłem jej wykonanie, ale nie miałem wpływu na treść. Nic bardziej błędnego. Stanowisko zarówno sądów lekarskich, jak i powszechnych, jest w tym wzglę- dzie jednoznaczne. To lekarz odpowia- da za reklamę. Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że naruszenie zakazu reklamy usług zdrowotnych może skutkować odpowiedzialnością karną. Nie ukrywam, że problem reklamowania usług zdrowotnych, ze względu na trudności w odróżnieniu reklamy od informacji, jest niezwykle poważny. Granica pomiędzy tymi działaniami jest bowiem cienka. Istnieją dozwolone formy docierania do społeczeństwa poprzez np. udział w kampaniach prozdrowotnych, występowanie w roli konsultanta czy doradcy lub właściwa dopuszczona prawem informacja wmediach społecznościowych. Nic jednak nie zastąpi ostrożności ze strony lekarzy i lekarzy dentystów. Udział lekarza w reklamie lub nieuczciwa reklama, w postaci banerów reklamowych i zabiegów marketingowych, nie jest akceptowana, może bowiem podważyć zaufanie do jego wiedzy i doświadczenia. O pozycji lekarza powinien decydować jego profesjonalizm, wiedza i podejście do pacjentów. Stefan Kopocz OkręgowyRzecznik OdpowiedzialnościZawodowej