ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2023 nr 300

Pro Medico czerwiec 2023 20 wysokie ryzyko nabycia w legalnej sieci dystrybucji (np. w aptece) sfałszowane- go suplementu diety. Wynika to z faktu, że od 9 lutego 2018 r. Dyrektywa anty- fałszywkowa wprowadziła obowiązek umieszczania na opakowaniach leków podwójnych zabezpieczeń chroniących przed sfałszowaniem (system PLMVS). Wobec powyższego, wytwórcy produk- tów leczniczych są zobowiązani umiesz- czać na opakowaniach leków dwa rodza- je zabezpieczeń tzw. Safety Features, do których należy: unikalny identyfikator (Unique Identifier – UI) w postaci kodu 2D oraz element uniemożliwiający narusze- nie opakowania (Anti-Tampering Device – ATD). System ten bardzo skutecznie eli- minuje sfałszowane leki z obrotu aptecz- nego, natomiast nie chroni on przed sfał- szowanymi suplementami diety. Coraz więcej leków jest kupowanych w aptekach internetowych, których licz- ba w ostatnich latach gwałtownie rośnie. Za tym trendem podąża również niebez- pieczne zjawisko podszywania się niele- galnych stron internetowych pod legal- nie działające apteki. Powoduje to duże ryzyko zakupu leku sfałszowanego. Sza- cuje się, że nawet do 50% leków sprzeda- wanych w nielegalnych „aptekach” inter- netowych jest sfałszowanych. Problem związany z nabywaniem przez pacjentów sfałszowanych leków został skutecznie ograniczony w obrocie aptecznym przez wprowadzenie syste- mu PLMVS. Niemniej jednak, jeżeli przyj- rzymy się sprawie bliżej to zobaczymy, że problem sfałszowanych produktów nie maleje, lecz rośnie. Wynika to m.in. z faktu, że system PLMVS dotyczy tylko produktów leczniczych, a nie suplemen- tów diety, których spożycie w Polsce wciąż utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie (30000 podmiotów produku- jących i sprzedających suplementy die- ty, rynek wart 6 mld złotych, coroczny wzrost spożycia suplementów o około 4%). Tym samym szacuje się, że global- nie rynek leków sfałszowanych jest wart od 65 do 200 miliardów dolarów rocznie, co czyni go bardzo lukratywnym przed- sięwzięciem przestępczym. Pacjenci diagnozują się w internecie, a następnie kupują leki w internecie. Ponadto coraz większa presja polityczna na lekarzy i farmaceutów (np. tzw. klau- zula sumienia) powoduje, że pacjent, zamiast szukać pomocy u lekarza/farma- ceuty, woli anonimowo kupić niewiado- mego pochodzenia leki antykoncepcyjne czy leki stosowane w zaburzeniach erek- cji w internecie. Tworzy to cały system zagrożeń dla pacjenta: od złego rozpo- znania (samodiagnoza), nieprawidło- wego leczenia (samoleczenie), kończąc na wysokim prawdopodobieństwie zaku- pu sfałszowanych leków w nielegalnych „aptekach” internetowych. Jednocześnie wykrywalność przestępstw farmaceutycznych jest niska, co jest szo- kujące, zwłaszcza w kontekście ogromniej liczby stron internetowych, oferujących podejrzane produkty lecznicze i suple- menty diety. Wobec powyższego, ogrom- na rola środowiska lekarskiego i farma- ceutycznego, aby zwiększać świadomość pacjentów, ale i naszego środowiska, i ela- stycznie reagować na nowe zagrożenia. Lek sfałszowany może posiadać inny niż pożą- dany składnik aktywny lub niewłaściwą dawkę, co w efekcie może być bardzo niebezpieczne, potencjalnie śmiertelne, dla pacjenta. Fot. Chroma Stock