ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2023 nr 300

Pro Medico czerwiec 2023 26 LEKARSKIE WYPRAWY Wesoły cmentarz Śmierć kończy życie każdego człowieka. Pytania o nią pojawiają się w życiu każdego z nas. Jako lekarze, zawsze pamiętać musimy o Białej Pani, która patrzy na nasze ręce. Śmierć. Pogrzeb. Żało- ba. Jest jeszcze wiele innych słów, które kojarzą się nam ze smutkiem. Kiedy zdecydowaliśmy z żoną o wyjeździe do Rumunii, jednym z celów było odwiedzenie Wesołego Cmentarza. Nie jest to oksymoron. Cimitirul Vesel znajduje się wmiejscowości Săpânța w północnej Rumunii. Historia tego miejsca zaczyna się w 1935 roku, kiedy tomiejscowy cieśla Stan Ion Pătraş wyrzeźbił pierwszy nagrobek. Miał wtedy 27 lat. Zmarłego opisał w krót- kimwierszowanym epitafium. Dziś takich nagrobków jest na cmentarzu ponad 800. Krzyż nakryty dwuspadowym daszkiem. Na tablicy płaskorzeźba w tradycyjnej sztuce naiwnej, pokazującą zmarłego przy swoich zajęciach lub wykonywa- nym zawodzie albo w momencie śmierci. Krzyż i tło są pomalowane w specyficznym jasnogranatowym kolorze. Ma on dziś swoją nazwę „albastru din Săpânța” i jesz- cze wspomniane epitafium. Są one róż- ne. Mogą zmarłego chwalić, opowiadać o przyczynie śmierci lub dosyć rubasznie wytykać wady. Kilka przykładów: „Teraz patrz, ale nie obawiaj się, wkrótce dołączysz do nas. Gdy żyłem, byłem wysoki na sześć stóp. Teraz nie żyję i nie ma cudu – leżę dokładnie sześć stóp pod ziemią”, „Praco- wałem i bawiłem się bez przerwy. Dopóki byłemkrzepki, robiłemduże pieniądze. Teraz leżę tutaj i nie potrzebuję żadnej fortuny”, „Od najmłodszych lat sierotą zostałam, bez mamy się wychowałam. Przędłam, tkałam, pomocy nie miałam, zawsze wszystko sama robiłam i w domu i na zewnątrz. Ponieważ mąż mi zmarł, przez wiele lat wdową byłam. Umierając dzieciom dziękowałam za dobrą opiekę i za to, że życie zostawiłam w wieku 87 lat.”, „Pod tym ciężkim krzyżem, biedna moja teściowa spoczywa. Wy, którzy prze- chodzicie obok, spróbujcie jej nie obudzić. Jeśli do domu wróci, o głowę mnie skróci.” Jest grób popa, ponieważ cmentarz jest przy kościele Biserica Nașterea Maicii Domnului, czyli Cerkwi Narodzenia Bogu- rodzicy. „Tutaj ja spoczywam Pop Toa- der się nazywam, na klarnecie ja grałem i palinkę popijałem, o tym ja tylko myśla- łem, gdy po tej ziemi stąpałem. Miałem też swoje smutki, żywot mej żony był krótki. Ludziom wesoło śpiewałem, sam sobie w kącie płakałem.” Ogólnie historia kościoła w Rumunii to temat na artykuł historyczny. Wiarę zaniósł tam Apostoł św. Andrzej i ucznio- wie św. Jana. Od dwóch tysięcy lat, w historii wiary w Rumunii bywało bardzo różnie. Wpływ mieli św. Cyryl i Metody, Patriarchowie Konstantynopola, cesarze Bułgarii, Imperium Osmańskie, Królowie Węgierscy i Cesarze Austrii, a i o Nicolaue Caucescu i reżimie komunistycznym też trzeba wspomnieć. Dr n.med. Andrzej Wojcieszek