ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach czerwiec 2023 nr 300

Pro Medico czerwiec 2023 9 Zapobieganie terapii daremnej nie może być postrzegane jako forma eutanazji. Jednoznacznie reguluje to deklaracja przyjętaw1987 r. wMadrycie przez Zgromadzenie Światowego Stowarzyszenia Lekarzy, potwierdzona w 2019 r. w Tbilisi, wyraźnie stwierdzająca, że „eutanazja, która jest aktem świa- domego zakończenia życia pacjenta, nawet, jeśli jest przeprowadzona na życzenie samego pacjen- ta lub na życzenie jego bliskich krewnych, jest nie- etyczna”. Również polski Kodeks Etyki Lekarskiej w artykule 31 jednoznacznie zakazuje lekarzowi eutanazji i pomocy w samobójstwie. Terapia daremna, czy przedłużanie agonii? Burza medialna wokół 2,5-letniego pobytu na OIOM-ie szpitala w Legnicy męża marszałek Sejmu oraz opublikowanie w tym samym czasie stanowiska Towarzystwa Internistów Polskich w sprawie zapobiega- nia terapii daremnej sprawiły, że problem pobytu w szpitalach pacjentów w stanie wegetatywnym, nie- przytomnych i nierokujących na wybudzenie, stał się sprawą publiczną. To dobrze, że coraz szersze kręgi opinii publicznej, a nie tylko lekarze i prawnicy, są świadomi tego problemu. Prof. dr hab. n. med. JarosławMarkowski wiceprezesOkręgowejRady Lekarskiej,przewodniczący Komisjids.EtykiLekarskiej Temat podtrzymywania życia chorych nierokującychnawybudzenie był dotych- czas szerzej omawiany w środkach maso- wego przekazu tylko przy okazji głośnych wydarzeń medialnych. Takim była przed kilkunastu laty w Stanach Zjednoczonych sprawa Terri Schiavo, która ostatnie pięt- naście lat swojego życia spędziła w trwa- łym stanie wegetatywnym. Decyzja o zaprzestaniu u niej sztucznego odży- wiania wywołała w USA dyskusję doty- czącą granicy między życiem a śmier- cią. Publiczne procesy nadały sprawie rozgłos. Na mocy wyroku sądowego, jej sztuczne odżywianie zostało wstrzyma- ne, co doprowadziło do zgonu. Kręgi konserwatywne twierdziły, że odłączenie Schiavo to „zamordowanie upośledzonej osoby wymagającej troskliwej opieki”. Kręgi liberalne, że Terri Schiavo „powinna mieć prawo do godnej śmierci po trwa- jącej piętnaście lat bezsensownej wege- tacji”. W ostatnich dniach sprawa odłą- czenia aparatury podtrzymującej życie u australijskiej modelki, finalistki Miss Universe, Sienny Weir ponownie wzbu- dziła dyskusje w mediach. W kwietniu br. – po ponad dwóch latach prac – zostały opublikowane wytyczne Towarzystwa Internistów Polskich, doty- czące zapobiegania terapii daremnej u dorosłych poza oddziałem intensywnej terapii. Dokument ten zyskał znakomite recenzje i został wręcz entuzjastycznie przyjęty przez większość środowisk lekar- skich. CZYM JEST TERAPIA DAREMNA? Ogólnie można powiedzieć, że terapia daremna to działania medyczne nieprzy- noszące choremu korzyści, a będące dla niego lub jego bliskich źródłem cier- pienia. Dodajmy tu od razu, że terapia daremna nie obejmuje leczenia palia- tywnego, czyli leczenia mającego na celu zachowanie komfortu chorego, a więc: zabiegów pielęgnacyjnych, łagodzenia bólu, leczenia objawowego oraz karmie- nia i nawadniania. I druga sprawa – ważniejsza – zapobie- ganie terapii daremnej nie może być postrzegane jako forma eutanazji. Jedno- znacznie reguluje to deklaracja przyjęta w 1987 r. w Madrycie przez Zgromadze- nie Światowego Stowarzyszenia Lekarzy, potwierdzona w 2019 r. w Tbilisi, wyraź- nie stwierdzająca, że „eutanazja, która jest aktem świadomego zakończenia życia pacjenta, nawet jeśli jest przepro- wadzona na życzenie samego pacjenta, lub na życzenie jego bliskich krewnych jest nieetyczna”. Również polski Kodeks Etyki Lekarskiej w artykule 31 jedno- znacznie zakazuje lekarzowi eutanazji i pomocy w samobójstwie. KIEDY LEKARZ MOŻE ODSTĄPIĆ OD LECZENIA? Pytanie, kiedy u nieuleczalnie chorego lekarz może zastosować ograniczenie terapii daremnej, czy to poprzez niepod- jęcie leczenia (tzn. niewdrażanie nowej metody leczenia lub niezwiększanie intensywności już stosowanej terapii), czy poprzez odstąpienie od kontynuowa- nia już wdrożonego leczenia (np. odstą- pienie od mechanicznej wentylacji), jest tematem dyskusji lekarzy, prawników,