ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach grudzień 2020 - styczeń 2021 nr 275

23 Pro Medico • grudzień 2020 – styczeń 2021 TROCHĘ HISTORII Historia mistrza i jego wiernego ucznia Rok 1895 jest datą symboliczną dla „krakowskiej sądówki”: następcą prof. Leona Blumenstoka-Halbana zostaje jego długoletni asystent, docent Leon Wachholz (1867-1942). Profesor Wachholz stworzył pierwszą tak znaczącą szkołę medycyny sądowej. To właśnie z niej będzie wywodzić się grono często bardzo dobrych, a nierzadko wybitnych medy- ków sądowych. Niewątpliwie największym autorytetem spośród nich cieszył się Jan Olbrycht (1886-1968). Katarzyna B. Fulbiszewska koordynatorOśrodka DokumentacjiHistorycznejŚIL MISTRZ Leon Wachholz nie podzielił pasji swo- jego ojca, który był profesorem historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Małego Leona bardziej interesowała przy- roda. To pasja spowodowała, że ukończył wydział lekarski Uniwersytetu Jagielloń- skiego (1890 r.), studia uzupełniające kon- tynuował w Wiedniu i Berlinie. Nie dziwi więc, że jego działalność naukowa, zgod- nie z panującym wówczas trendem, była eksperymentalna. Leon Wachholz stał się pionierem nowo- czesnego kierunku medycyny sądowej, opartej właśnie na eksperymencie nauko- wym, wnikliwej obserwacji oraz na bada- niu materiału sądowego za pomocą ścisłych metod. Na jego podręcznikach (pierwszy z 1899 r.) z medycyny sądo- wej, technik sekcyjnych, psychopatologii i medycyny kryminalnej, stale moderni- zowanych i wznawianych, wychowały się całe rzesze studentów, znakomitych leka- rzy i prawników. Z kolei badania doświad- czalne nad oznaczaniem wieku na zwło- kach (na podstawie procesu kostnienia główki kości ramieniowej – praca habili- tacyjna, 1894 r.), nad zatruciem tlenkiem węgla (wspólnie z asystentemWłodzimie- rzem Sieradzkim) i nad mechanizmem utonięcia (wspólnie z asystentem Stefa- nem Horoszkiewiczem) stanowiły poważ- ne osiągnięcia naukowe i były cytowane przez światowe piśmiennictwo. W 1901 r. został członkiem zagranicz- nym Towarzystwa Sądowo-Lekarskiego w Nowym Jorku, na wniosek jego prezesa Clarka Bella. Aktywnie działał też w Aka- demii Nauk Lekarskich w Warszawie i Pol- skiej Akademii Umiejętności. W historii polskiej medycyny na trwałe zapisały się opracowania: „Psychopatologia sądo- wa” oraz wydana w 1924 roku wspólnie z prof. Janem Olbrychtem – „Medycy- na kryminalna”. W 1938 r. w Bonn został wybrany wiceprezydentem Międzynaro- dowej Akademii Medycyny Sądowej i Spo- łecznej oraz członkiem korespondentem Niemieckiego Towarzystwa Medycyny Sądowej (prezesem był prof. G. Butz, który odegra ogromną rolę w życiu Profesora). Tuż przed wybuchem wojny, w sierpniu 1939 r., niemieccy uczeni powołują go na członka Cesarsko-Leopoldyńsko-Ka- rolińsko-Niemieckiej Akademii Przyrodo- znawców z siedzibą w Halle. HUMANISTA Prof. L. Wachholz był nie tylko lekarzem i wykładowcą na Wydziale Lekarskim i Prawa UJ. Był także humanistą o szero- kich zainteresowaniach. Pomimo szeregu pełnionych funkcji kierownika Zakładu i eksperta sądowego (tę ostatnią funkcję Prof. LeonWachholz (w garniturze) w towarzystwie prof. Jana Olbrychta (siedzi z prawej) i asysten- tów, Kraków, luty 1928 r. FOTO: Archiwum NAC.