ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach grudzień 2021 / styczeń 20222 nr 285

Pro Medico • grudzień 2021/styczeń 2022 20 Do podstawowych zasad etyki lekarskiej niewątpliwie należy zobowiązanie spełniania obowiązków wzglę- dempacjentów z zasadą dobroczynności oraz zasadą nieszkodzenia. Ale jaka jest między nimi relacja? Kiedy lekarz może zaszkodzić pacjentowi? Gabriela Muś sekretarzKomisji ds.EtykiLekarskiejŚIL Podstawowym celem medycyny, jej istotą, jest łagodzenie bólu i cierpienia oraz przy- wracanie zdrowia i dobrego samopoczucia pacjentów. Składając Przyrzeczenie Lekar- skie, zobowiązujemy się służyć życiu i zdro- wiu ludzkiemu; według najlepszej wiedzy przeciwdziałać cierpieniu i zapobiegać chorobom, a chorym nieść pomoc. Art. 2 KEL mówi wprost:„Powołaniem lekarza jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, zapobie- ganie chorobom, leczenie chorych oraz nie- sienie ulgi w cierpieniu”. Tak więc pierwotna zasada etyki lekarskiej, wynikająca z podsta- wowego celu medycyny, to zobowiązanie do niesienia pomocy potrzebującym. Przez ustanowienie dobra chorego najwyższym dobrem lekarza – moralne zobowiązanie do spełniania obowiązków lekarzawiąże się z dobroczynieniem. Deklaracja genewska, czyli Ślubowanie Lekarzy Światowego Stowarzyszenia Leka- rzy, to zobowiązanie ujmuje tak: „Życie i dobrostan mojego pacjenta będą moją główną troską”. A jak jest z zasadą nieszkodzenia? Ani Przyrzeczenie Lekarskie, ani Kodeks Etyki Lekarskiej, nie zawierają tekstu, który byłby odpowiednikiem„Primum non noce- re”. Zawarte w cytowanych dokumentach zobowiązania oczywiście nakładają na leka- rza zakaz celowego, świadomego działania na czyjąkolwiek szkodę. W przywołanym artykule 2 KEL zdanie drugie brzmi: „lekarz nie może posługiwać się wiedzą i umiejęt- nością lekarską w działaniach sprzecznych z powołaniem”. Szereg artykułów KEL ma na celu zapobie- ganie szkodliwym działaniom, w tym nad- miernemu ryzyku działań niepożądanych, wybranych opcji terapeutycznych, nakłada- jącm.in. na lekarza zobowiązania dowypeł- niania obowiązków lekarza zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną, ograni- czając się w podejmowanych czynnościach medycznych do rzeczywiście potrzebnych choremu, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy oraz należytej staranności czy zaka- zując wykraczania poza swoje umiejętności zawodowe przy wykonywaniu czynności diagnostycznych, zapobiegawczych, leczni- czych i orzeczniczych.Ten samKodeks zaka- zuje posługiwania się metodami uznanymi przez naukę za szkodliwe i bezwartościowe czy stosowania środków i metod dopingo- wych w celach nieleczniczych. Starożytna Przysięga Hipokratesa zobowią- zywała lekarza, by powstrzymał się przed szkodzeniem i nieprawością, nie nada- jąc jednak temu zobowiązaniu prymatu – bowiem pierwotnym zobowiązaniem wymienionym w Przysiędze było zobo- wiązanie: „Będę stosował zabiegi lecznicze (w innym tłumaczeniu środki dietetycz- ne) wedle mych możności i rozeznania ku pożytkowi chorych”. Fot. Adobe Stock