ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach grudzień 2021 / styczeń 20222 nr 285

21 Pro Medico • grudzień 2021/styczeń 2022 W jednej z bardziej popularnychwbioetyce koncepcji, pryncypializmie T. L. Beaucham- pa i J. F. Childressa, gdzie do podstawowych zasad etyki lekarskiej zalicza się autonomię, dobroczynienie, nieszkodzenie i sprawiedli- wość, wyraźnie wskazuje się, że czynienie dobra jest zobowiązaniem silniejszym niż nieszkodzenie. Na gruncie polskiej tradycji etycznej myśli lekarskiej warto odnotować, że choć Wła- dysław Biegański pisał, że w tradycji medy- cyny zasada primumnon noceremocno się zapisała, ponieważ pomóc drugiemu jest trudno, a zaszkodzić łatwo, to jednak z naci- skiem podkreślał, iż „obowiązki lekarzy zdeterminowane powinny być dążeniem do realizacji najwyższego dla ich zawo- du celu, tj. pomagania ludziom chorym. Lekarz powinien nieść pomoc wszystkim tym, którzy tej pomocy potrzebują, czyniąc to w sposób jak najbardziej efektywny”. Reasumując – kontekst, w jakim poszcze- gólne zobowiązania zawarte są w Przyrze- czeniu Lekarskim oraz KEL i analiza pod- staw etyki lekarskiej wskazują, że prymat przynależy do zobowiązania wypełniania obowiązków lekarza, czyli łagodzenie bólu i cierpienia oraz przywracanie zdrowia i dobrego samopoczucia pacjentów. Oczywiście, mamy pełną świadomość, że praktycznie każda interwencja lekarska wiąże się z ryzykiem działań niepożąda- nych, to jednak wiemy też, że stosowanie zasady rzetelności i staranności w postę- powaniu lekarskim, wraz z zasadą działania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, służą dobru pacjenta, poprzez minimalizowanie tego ryzyka. Już przytoczony krótki przegląd zapisów KEL wskazuje, że wybór metody terapeu- tycznej czy profilaktycznej może zostać uznany za właściwy, pod warunkiem zgodności z aktualną wiedzą medyczną. Dochowanie tej zgodności jest niewątpli- wie zasadą etyczną, jednak dookreślenie co na aktualną wiedzę medyczną się składa pozostaje poza kompetencją Komisji ds. Etyki Lekarskiej. Wiedza to coś więcej niż informacja, nawet więcej niż zestaw informacji – stanowi bowiem uporządkowany, zhierarchizowa- ny oraz zinternalizowany zbiór. Obowiązek rzetelności zawodowej dotyczy także rzetel- nego i sumiennego prezentowania wiedzy medycznej. Wtymkontekście zauważyć należy, że auto- rzy i sygnatariusze listów otwartych czy innych dokumentów, kierowanych do róż- nych władz i instytucji jako argumentów przeciwko szczepieniom, w szczególności szczepieniomprzeciwko COVID-19, używa- ją wybranych informacji, które są dobra- ne pod uzasadnienie przyjętej tezy, bez przedstawienia rzetelnej analizy różnych dostępnych źródeł wiedzy. W ten sposób dokonywana jest manipulacja informacją, co stanowczo należy uznać za nieetyczne, jako przejaw nieuczciwości intelektualnej. Do tej samej kategorii przejawów nie- uczciwości intelektualnej należą inne, sto- sowane w tych pismach zabiegi erystycz- ne, jak: • popadanie w błąd naturalistyczny, gdy od informacji o możliwości zajścia nie- wielkiego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, „płynnie” przechodzi się do kategorycznej oceny wyrażonej w opi- nii powszechnego, ogromnego ryzyka spo- łecznego; • epatowanie czytelnika czy odbiorcy trud- nymi terminami – przykładowo w pismach demonizuje się znaczenie faktu, że przy- najmniej niektóre szczepionki są efektem inżynierii genetycznej, podczas gdy terapie genowe są coraz powszechniej stosowa- ne m.in. w onkologii, neurologii czy immu- nologii niosąc nadzieję chorym. Na koniec jeszcze warto przypomnieć auto- rom i sygnatariuszom podobnych listów i dokumentów, że choć Przysięga Hipo- kratesa stanowi piękną tradycję naszego zawodu, to jednak obecnie ma znaczenie historyczne. Żaden współczesny lekarz jej nie składa (i chyba nie ma wśród nas zbyt wielu wyznawców Appolina, Asklepio- sa, Hygeii i Panakei – bóstw w Przysiędze przywołanych). Lekarzy polskich obowiązuje Przyrzeczenie Lekarskie, a wszystkich lekarzy – deklara- cja genewska, czyli Światowe Ślubowanie Lekarzy. Dokumenty te, choć wywodzą się z tradycji hipokratejskiej, jednak treści nie mają z Przysięgą Hipokratesa identycznej, comoże warto odnotować. Praktycznie każda interwencja lekarska wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, jednak wiemy też, że stosowanie zasady rzetelności i staranności w postępowaniu lekarskim, wraz z zasadą działania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, służą dobru pacjenta poprzez minimalizowanie tego ryzyka. Wdniu 8 listopada odbyło się kolej- ne i przedostatnie w 2021 roku spotkanie Klubu Lekarzy Emerytów i Rencistów w Katowicach-Ligocie. Było bardzo serdecznie i wesoło. Dr Olak ubarwił spotkanie opo- wieścią i filmami o Emiratach Arab- skich. Ciągle przybywają nam nowi kole- dzy, a o potrzebie dalszych spotkań świadczy prawie pełna lista chęt- nych na spotkanie grudniowe. Spotkanie członków Klubu Lekarzy Emerytów