ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach kwiecień 2023 nr 298

Pro Medico kwiecień 2023 22 Kolega robot ROZMOWA Z dr. AdamemLewińskimz CentrumKlinicznymŚląskiegoUniwersytetuMedycznego wKatowicach rozmawia Joanna Chłądzyńska. – Zabiegi laparoskopowe, od których zaczęły się medyczne roboty, nale- żą już do codzienności sal operacyj- nych. Czy nadal więc możemy mówić, że są nowością w chirurgii? – Pierwsze zabiegi laparoskopii w posta- ci wziernikowania, czyli oglądania jamy brzusznej, datowane są już na począ- tek XX wieku. Wtedy niemiecki chirurg Georg Kelling zasugerował możliwość wypełnienia jamy otrzewnej powietrzem atmosferycznym, filtrowanym przez sterylną bawełnę, a następnie zagląda- nia do jej wnętrza. Tak powstał pomysł na pierwszy insuflator, czyli urządzenie medyczne wytwarzające i utrzymujące odmę otrzewnową. Z kolei pierwszym chirurgiem, który wykonał tego rodzaju zabieg u człowieka, był szwedzki lekarz Hans Chirstian Jacobaeus. Stałe unowo- cześnianie instrumentarium laparosko- powego w drugiej połowie XX wieku przyczyniło się do zwiększenia zaintere- sowania tą techniką wśród klinicystów. W 1980 roku w Wielkiej Brytanii Patrick Stetoe rozpoczął wykonywanie lapa- roskopii w warunkach aseptycznych. W 1983 roku Semm wykonał pierwszą appendektomię laparoskopową, zaś w 1985 roku Erich Mühe przeprowa- dził pierwszą cholecystektomię. Ponad 100 lat później od pierwszego pomysłu o laparoskopii trudno w chwili obecnej mówić o rewolucji w chirurgii. Ta meto- da powinna być traktowana jako „złoty standard” w wielu procedurach chirur- gicznych. – Na czym polega zabieg? Jakie daje możliwości? – Zabieg laparoskopowy rozpoczyna się od wykonania na powłokach kilku niewielkich nacięć. Następnie do jamy otrzewnowej są wprowadzane trokary, czyli specjalne kaniule, umożliwiające umieszczenie w jamie otrzewnej kamery wysokiej rozdzielczości i specjalistycz- nych narzędzi chirurgicznych. Przez cały zabieg do jamy otrzewnowej wdmuchi- wany jest gaz, a jego ciśnienie jest ściśle monitorowane przez insuflator, dzięki czemu wytwarzamy przestrzeń, w której możemy pracować. Sam przebieg zabie- gu laparoskopowego w swoim założeniu nie różni się od operacji otwartej, jednak zupełnie inny jest dostęp, mniej inwazyj- ny i pociąga za sobą szereg pozytywnych następstw. – Jakie są najczęstsze zabiegi z udzia- łem laparoskopu? Jakich zabiegów nie można przeprowadzić? – Najczęstszym zabiegiem wykonywa- nym w Polsce z użyciem laparoskopu jest cholecystektomia, czyli zabieg usunięcia W Centrum Klinicznym Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Kato- wicach od początku 2023 roku trwało testowanie robota chirurgicz- nego VERSIUS. Korzystają z niego lekarze z dwóch oddziałów szpitala – chirurdzy z Oddziału Ginekologii, Położnictwa i Ginekologii Onkolo- gicznej oraz Chirurgii Przewodu Pokarmowego. Zabieg przeszło kilku- nastu pacjentów, efekty są zadowalające. VERSIUS jest sporo mniejszy od popularniejszego robota Da Vinci. Charakteryzuje się czterema mobilnymi ramionami – trzema robo- czymi i jednego trzymającego kamerę. Na Górnym Śląsku jest już kilka ośrodków, które dysponują tego typu technologiami. Na razie wykorzystanie robotów do operacji chirurgicznych nie jest jeszcze powszechne. Mimo to specjaliści przewidują, że w niedługiej przy- szłości będzie możliwe prowadzenie w pełni zdalnie sterowanych operacji. Fot. CKSUM