ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach kwiecień 2023 nr 298

Pro Medico kwiecień 2023 25 Fot. Katarzyna B. Fulbiszewsa ku wobec dyktatu kas, skutkiem czego było ich podporządkowanie się do wezwania do bojkotu kontraktów w 1923 r. Nowiny łączyły w sobie problematykę naukową i popularyzatorską ze sprawami społecz- no-zawodowymi lekarzy. W 1928 r. z działu „Nowiny Społeczno-Lekarskie” wyodręb- niło się nowe pismo – Nowiny Społeczno- -Lekarskie, jako oficjalny organ Związku Lekarzy Państwa Polskiego. Przy tak mocnej pozycji na rynku opi- niotwórczym nie dziwi fakt, że Nowiny od 1924 r. były oficjalnym pismem Naczel- nej Izby Lekarskiej (do 1930 r., kiedy to zaczął się ukazywać Urzędowy Dziennik Izb Lekarskich) i Izby Lekarskiej Poznań- sko-Pomorskiej. Po zakończeniu II wojny światowej Nowiny były pierwszym powo- jennym pismem medycznym. Ukazały się w Poznaniu w czerwcu 1945 r. jako kolejny 52. rocznik pod redakcją przedwojennego redaktora, prof. Karola Jonschera i ukazy- wały się do 1950 r. REKORDZIŚCI Niekwestionowanym rekordzistą na ryn- ku prasy medycznej, działającym do dzi- siaj, jest Lekarz Wojskowy, wydawany od 1920 r. W czasie II wojny światowej sta- raniem Towarzystwa Naukowego Lekarzy Wojska Polskiego ukazywał się w Edynbur- gu do 1946 r. Czasopismo powstało z tzw. potrzeby chwili, a mianowicie w obliczu szybkiego reagowania na szerzące się epi- demie, trzeba było szybko spopularyzować wiedzę o chorobach zakaźnych i zintensy- fikować działania edukacyjne o metodach ich zwalczania, a lekarze wojskowi mieli możliwość osobistego kontaktu z ogromną liczbą poborowych, wśród których mogli upowszechniać podstawy wiedzy o choro- bach zakaźnych i higieny. Pomimo że bez- pośrednimi adresatami byli lekarze wojsko- wi, z fachowej wiedzy korzystali też lekarze cywilni, praktykujący w miejscowościach w pobliżu garnizonów. Dzisiaj to cenne źró- dło informacji o polskiej medycynie wokre- sie II RP. Drugim na podium jest oficjalne czasopi- smoTowarzystwa Internistów Polskich„Pol- skie Archiwum Medycyny Wewnętrznej”, założone przez prof. Antoniego Gluzińskie- go w 1923 r. Jego zadaniem było publiko- wanie i przede wszystkim archiwizowanie dorobku naukowego lekarzy internistów. Czasopismo do dnia dzisiejszego zamiesz- cza oryginalne prace naukowe, mające zna- czenie dla praktyki klinicznej z zakresu cho- rób wewnętrznych. W latach 1923-1939 ukazywało się jako kwartalnik. Obecnie jest znane na rynku pod nazwą„Polish Archives of Internal Medicine”i ukazuje się jako mie- sięcznik. SIŁA PROPAGANDY W1925 r., podczas XII Zjazdu Lekarzy i Przy- rodników Polskich w Warszawie, specjalnie wydzielona Sekcja prasy lekarskiej, pod przewodnictwem dr. Witolda Szumlańskie- go, debatowała nad reformą – w duchu medycyny praktycznej – pism lekarskich: tych tzw. archiwalnych (naukowych) i tych ogólnolekarskich. Już wtedy szacowne gremium z prof. Stanisławem Ciechanow- skim, prof. Edwardem Lothem i profeso- rem Witoldem Nowickim na czele, widzia- ło w prasie lekarskiej siłę i potencjał. Prasa miała być antidotum na brak stosownych podręczników, miała służyć jako ogólno- dostępny środek do samokształcenia oraz tworzyć dogodne forum do prezentowania swoich osiągnięć i doświadczeń. A obok tego miała być łącznikiem spajającym śro- dowisko medyczne w jedną całość. Niepokojący był wzrost tytułówprasowych, głównie ze względu na brak odbiorców, jak i poziom merytoryczny. Zdaniem dys- kutantów, periodyki powinny zaspokajać wszelkie potrzeby lekarzy praktyków, czyli zawierać część ściśle medyczną, naukową, w tym opracowania własne oryginalne i część sprawozdawczo-informacyjną. Postulowano przy tym, by wydawać na wysokim poziomie jedno pismo ogól- nolekarskie i dwa, trzy archiwalne – pod przymusem prenumeraty. Zbiory ODH: Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich, Warszawa 1925 r., T.II – Sprawozdanie Sekcji prasy lekarskiej; Nowiny Lekar- skie, Rocznik XLVIII pod red. prof. dr Karola Jonschera, Poznań 1936 r.; Polska Gazeta Lekarska, Rocznik XIII, pod red. prof. dr Stanisława Legeżyńskiego, Lwów 1934 r. (Roczniki Nowin Lekarskich i Polskiej Gazety Lekarskiej darowane do zbiorów ODH przez dr Jana Raucha).