ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach kwiecień 2020 nr 268

19 Pro Medico • kwiecień 2020 tologicznej. Jej zadanie to szeroko pojęta profilaktyka. Tu zakres pracy obejmuje: wizyty adaptacyjne, lakowanie zębów trzonowych, praca z dziećmi i rodzicami z grup ryzyka (nauka szczotkowania, ska- lingi naddziąsłowe, porady dietetyczne, wybarwienia płytki nazębnej czy profilak- tyka fluorkowa). W przypadku wczesnej próchnicy współpracuje ona z pediatrami. SZWEDZKA HIGIENISTKA STOMATOLOGICZNA Otrzymuje legitymację po trzech latach studiów licencjackich. Pracuje samodziel- nie w swoim gabinecie, opiekując się pacjentami dorosłymi i dziećmi. Jej zadania obejmują oczyszczanie pro- fesjonalne zębów (także poddziąsłowo), okresowe badania wraz z interpretacją zdjęć rtg pod kątem próchnicy oraz cho- rób przyzębia, profilaktykę, naukę szczot- kowania i indywidualny dobór produk- tów higieny jamy ustnej. Bierze też udział w walce z nałogami, współpracując z psy- chologiem i pielęgniarką. Higienistki mają uprawnienia do wypi- sywania recept na niektóre produkty higieniczne, do wykonywania znieczu- leń nasiękowych i przewodowych oraz kierowania pacjentów do specjalisty, a nawet, po akceptacji i pod kontrolą leka- rza, do wypełniania prostych ubytków w zębach. SPECJALISTA W szwedzkim teamie stomatologicznym specjalista odgrywa bardzo ważną rolę, ale jego pomoc ogranicza się tylko do skom- plikowanych przypadków. System kształ- cenia stomatologów sprawia bowiem, że nawet świeżo wykształcony lekarz/sta- żysta ma dość obszerny zakres działania. Profilaktyka w wykonaniu szwedzkim to regularne i kontrolowane przeglądy. Rozpoczyna się już na oddziałach nowo- rodkowych, gdzie zadaniem specjalnych położnych laktacyjnych jest fachowa informacja rodziców na temat karmienia piersią, odpowiednich smoczków i pojenia dziecka tylko mlekiem bądź wodą. Pierwsza wizyta o charakterze profilaktycz- no-szkoleniowym u higienistki w klinice stomatologicznej ma miejsce z dzieckiem w wieku około dwóch lat. Wizyta ta ma też na celu wykrycie próchnicy wczesnej (ECC). Dzieci ze stwierdzonym ryzykiem próchnicy poddane są wdrożeniu inten- sywnych działań profilaktycznych i leczni- czych w gabinecie dentystycznym (seda- cja) lub w szpitalu (narkoza). Duży nacisk kładzie się tu na współpracę z opieką pediatryczną, aby w rezultacie zmienić styl życia i złe nawyki. PRZEGLĄDY REGULARNE I OBOWIĄZKOWE Dzieci poddaje się badaniu radiologicz- nemu i klinicznemu w oparciu o przy- jęte lokalne i ogólnokrajowe standardy i procedury, ściśle określone dla danej grupy wiekowej. Na badaniu tym zarów- no dzieci, jak i ich opiekunowie, mają również możliwość pogłębienia swojej wiedzy o zdrowiu i patologii jamy ust- nej oraz o złych i dobrych nawykach żywieniowych. Wszystko to podane jest w sposób atrakcyjny i przystępny w for- mie filmów animowanych, wystaw, kon- kursów i zabaw. Cały personel aktywnie uczestniczy w tym zadaniu, często włą- czając inwencję twórczą, przebierając się za postacie bajkowe. Ma to na celu ograni- czyć dentofobię – zjawisko częste u dzieci i młodzieży chyba na całym świecie. Podczas regularnych przeglądów pacjen- tów dzieli się na cztery grupy: dzieci zdro- we (R1), zagrożone próchnicą (R2), chore na próchnicę (R3) oraz dzieci z wadami rozwojowymi. Jest to też dobry moment na zaplanowanie leczenia. Rodzice i opiekunowie dzieci do lat 18 objęci są obowiązkiem zgłaszania się na wizyty kontrolne i leczenie. Jeśli dziec- ko nie zgłosi się bez konkretnej przyczy- ny, personel jest zobowiązany napisać 3-4 listy ostrzegawcze do opiekuna dziecka, a jeśli to nie pomoże, sprawę zgłasza się do organów socjalnych w celu podjęcia próby rozwiązania problemu wraz z kura- torem. Rola opiekuna dziecka w walce z chorobami jamy ustnej jest więc w sys- temie szwedzkim aktywna i bardzo ważna. KOGO STAĆ NA REFUNDACJĘ? Ciekawy jest też w Szwecji system refun- dacji leczenia dorosłych, który ma charak- ter progresywny. Oznacza to, że pacjent, po dokonaniu przeglądu raz do roku, otwiera okres rozliczeniowy. Za leczenie do 3000 koron musi zapłacić w 100%. Jeżeli dalsze leczenie mieści się między 3000 koron a 15000 koron, refundacji podlega połowa kosztów. Powyżej 15000 koron pacjent pokrywa tylko 15% kosz- tów leczenia. Zasada refundacji nakierowana jest na większą pomoc finansową ze strony państwa w miarę zwiększania się potrzeb leczniczych. Refundacji podlegają: wypeł- nienia kompozytami w obrębie całego uzębienia, chirurgia w pełnym zakresie, periodontologia z higienizacją, protetyka – w tym korony pełnoceramiczne, mosty, implanty, protezy szkieletowe, diagnosty- ka radiologiczna zgodnie ze wskazaniem, leczenie parafunkcji i chorób SSŻ (w tym szyny oraz rehabilitacja) oraz ortodoncja dzieci i młodzieży. Nie podlegają refunda- cji zabiegi estetyczne i ortodoncja doro- słych. W zakresie pacjentówwwieku podeszłym i niepełnosprawnych opieka stomatolo- giczna jest wyodrębniona jako osobny dział o nazwie opieka stomatologiczna niezbędna (Nödvendigtandvård). Obej- muje ona opiekę stacjonarną i ruchomą z dojazdem do pacjenta. Jak widać, system opieki stomatolo- gicznej w Szwecji jest jednak skutecz- ny i sprawdzony, choć nie idealny. Jego podstawą jest utrwalenie prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia, zapobie- ganie chorobom jamy ustnej poprzez wczesne i regularne kontrolowanie czyn- ników ryzyka, a także wczesne wykrycie i leczenie patologii jamy ustnej tak, aby zahamować postępowanie chorób oraz ograniczyć ich powikłania. Niby tak nie- wiele trzeba, a jednak w Polsce tak dużo. dr Beata Pregiel Szef kliniki stomatologicznej Tandhälsan Praktikertjänst Vetlanda, Szwecja Fot. Chroma Stock Zabawy w gabinecie dentystycznym ograniczają dentofobię – częste zjawisko u dzieci na całym świecie.