ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach kwiecień 2022 nr 288

15 Pro Medico • kwiecień 2022 Fernando Botero, „La Ballerina” (2006). dr n. med. Małgorzata Błaszczyńska SpecjalistaGastroenterologii, kierownikPracowniEndo- skopiiNarodowego Instytutu OnkologiiwGliwicach Otyłość – zwiastun wielu chorób Otyłość – Obesity – określenie to po raz pierwszy zostało użyte w 1611 roku przez Randle Congrave w publikacji „A Dictionarie of the French and English Tongues”. Otyłość pochodzi od łacińskiego obesus: „ten, który stał się pulchny poprzez jedzenie”. Mało osób wie, że już w starożytnej Grecji i Egipcie nadwagę uznawano za stan nieprawidłowy. Hipokrates, nazywany ojcemmedycyny, wswojej księdze aforyzmów wyraził przekonanie, że„nagła śmierć jest bardziej powszechnawśród tych, którzy są z natury bardziej otyli niż szczupli”. Stwierdził, że„oty- łość jest nie tylko sama w sobie chorobą, ale stanowi także zwiastun wielu innych chorób”. Mimo to w średniowieczu otyłość symbolizo- wała zamożność i zdrowie. Współczesne artystyczne kanony piękna oraz zdrowia przedstawiają smukłe sylwetki. Jednymz wyjątków jest wybitny kolumbijski artysta malarz i rzeźbiarz Fernando Botero, karykaturzysta stylu klasyczne- go, którego określane czasem jako barokowe dzieła przedstawiają ogromne, przesadnie przerysowane, kształty ludzi i ciała zwierząt. Raport Światowej Federacji ds. Otyłości wydany w marcu 2021 r. wskazuje na związek między otyłością a problemami natury psycho- logicznej, ryzykiem zachorowania na nowotwory, a nawet infekcji COVID-19. W Krajowym Rejestrze Nowotworów przedstawiono oty- łość jako niezależne ryzyko wystąpienia raka wątroby. BMI czyli wskaźnik masy ciała liczony według wzoru (kg/m2) = masa ciała (kg): [wzrost (m)]2 – jest klasycznym sposobem na rozpoznanie nadwagi i otyłości. Prawidłowa masa ciała mieści się w zakresie 18,5 – 24,9 (kg/m2). Pojęcie nadwagi odpowiada wartościom 25,0–29,9, a otyłości powyżej 30. Wśród znacznie bardziej finezyjnych, nowoczesnych, a równocze- śnie nieinwazyjnych narzędzi diagnostycznych, mogących ujawnić wczesną fazę powikłań otyłości należy wymienić: elastografię wątro- by – obrazowanie SWE (ShearWave Ultrasonography) oraz dla oceny ryzyka sercowo-naczyniowego – ultrasonograficzny pomiar grubości kompleksu błony środkowej i wewnętrznej tętnicy szyjnej. Na stronie głównej PTG-E: Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii dostępne są wytyczne, dotyczące postępowania w wielu schorze- niach, w tym„Postępowanie z chorymi na niealkoholową stłuszcze- niową chorobę wątroby”. Polska Grupa Ekspertów traktuje NAFLD – niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby jako wątrobową manifestację zespołu metabolicznego. W większości przypadków NAFLD towarzyszy innymskładowymtego zespołu, takim jak otyłość brzuszna, cukrzyca typu 2 i dyslipidemia. Otyłość jest czynnikiem ryzyka chorób nowotworowych, między innymi sutka, jajnika, stercza, pęcherzyka żółciowego, nerek oraz jelita grubego. Według Raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH – PIB z 2020 r. pt.„Sytuacja Zdrowotna Polski i jej uwarunkowania”– BMI aż ponad połowy dorosłych Polaków (54,5%) przekracza górną granicę normy (≥ 25 kg/m2), a blisko 30% bada- nych respondentów zaobserwowało, że ichmasa ciała zwiększyła się już wpierwszymokresie pandemii (odwiosny do jesieni 2020 roku). Światowa Organizacja Zdrowia uznała otyłość za pandemię, raportu- jąc, że aktualnie na świecie aż 1 bilion osób cierpi na nadwagę, w tym 300 milionów na otyłość. W Polsce z nadwagą zmaga się 65,7%męż- czyzn i 45,9% kobiet. U 15% panów i tyle samo pań nadmierna masa ciała to już otyłość, 5% osób płci męskiej i 0,4% płci żeńskiej dotyka otyłość olbrzymia (BMI 40 i więcej). 29 maja 2021 rokuWGO – Światowe Towarzystwo Gastroenterologii, ogłosiło dniem poświęconym otyłości:„Obesity: An Ongoing Pande- mic”. Aktualnie otyłość została uznana za chorobę i wpisana na listę Międzynarodowych Chorób i Problemów Zdrowotnych (kod E66 w klasyfikacji ICD-10), co nakłada na lekarzy etyczny obowiązek jej rozpoznawania i leczenia. Zarząd Śląskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii we współpracy z Komisją ds. Kształcenia Podyplomowego Śląskiej Izby Lekarskiej opracowuje projekt interdyscyplinarnej konferencji dedykowanej powikłaniom otyłości. Mamy nadzieję, że będzie moż- liwe, abyśmy spotkali się osobiście na posiedzeniu szkoleniowym wpaździerniku bieżącego roku.