ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach lipiec/sierpień 2021 nr 281

Pro Medico • lipiec/sierpień 2021 22 POTYCZKI Z HISTORIĄ Historia zapisana w szkle Otto von Bismarck zwykł mawiać, że„najważniejsze jest tworzenie historii, a nie jej pisanie”. Historię tworzą ludzie, sytuacje i... przedmioty. Dla kogoś butelka apteczna będzie tylko butelką, kawałkiem kolorowego szkła. Dla kogoś innego ta sama butelka będzie kawałkiemwielkiej historii i dziejami ludzi, którzy pozosta- wili po sobie tak wiele. Trzy szklane butelki: brązowa, niebieska i biała. To trzy niezwykłe historie stworzone przez ludzi – legendy polskiej farmacji. Katarzyna B. Fulbiszewska koordynatorOśrodka DokumentacjiHistorycznejŚIL PROSZKI Z KOGUTKIEM W 1903 r., w wieku 35 lat Adolf Gąsecki (1868-1952) opracował oryginalną receptu- rę leku przeciwbólowego Migreno-Nervo- sin – tzw.„proszków z kogutkiem”. Lek zale- cano na dolegliwości różnego typu: bóle głowy, migrenę, nerwobóle, przeziębienie, grypę, artretyzm czy bóle zębów. Produk- cja leku odbywała się początkowo na małą skalę, w składzie aptecznym w Płocku. W 1918 r. Gąsecki przeniósł swój biznes do Warszawy, gdzie uruchomił regularną produkcję specyfików przeciwbólowych. „Kogutek” zaczął podbijać rynek. Proszki zyskały wielką popularność dzięki rekla- mie i hasłom namawiającym do zażywania leku, np. „Dlaczego kurek nie boli głowa? Bo zażywają kogutka”. Lek zarejestrowa- ny był w 46 krajach świata, m.in. w Sta- nach Zjednoczonych i Australii. W 1926 r., przy ul. Belgijskiej 7, stanęła nowa fabryka, a przedsiębiorstwo otworzyło dodatkowo filię w Pruszkowie. Fabryka Chemiczno-Far- maceutyczna „Adolf Gąsecki i Synowie” Sp. Akcyjna była typowo rodzinną firmą, na cze- le, obok Adolfa, stali jego synowie: mgr far- macji Jan Chrzciciel (dyrektor techniczny), dr med. Wacław (dyrektor naukowy) i Stani- sław (dyrektor finansowy). Do wybuchu II wojny światowej Gąseccy produkowali ponad 100 preparatów oraz chemikalia, środki opatrunkowe, kosme- tyczne i toaletowe. W 1944 r. zabudowania fabryczne częściowo spłonęły. W lutym 1945 r. wznowiono produkcję w pruszkow- skiej fabryce. Niebył to jednakdobry czasdla prywatnych przedsiębiorstw. W 1950 r. nad zakładem ustanowiono zarząd państwo- wy. Kilka lat później, po przekształceniach, fabryka otrzymała nazwę, która funkcjonu- je do dziś: Warszawskie Zakłady Zielarskie „Herbapol”. Pomimo, że „kogutki” przestały być produkowane po wojnie, nadal wspo- minane są przez starsze pokolenie z dużym sentymentem. WZGODZIE ZNATURĄ W 1869 r. farmaceuta Roman Barcikowski założył w Poznaniu drogerię. Działalność szybko się rozwijała, powstały kolejne, a następnie hurtownie artykułów aptecz- nych i drogeryjnych. W latach 1919-1939 firma „R. Barcikowski sp. Akcyjna” stała się najpoważniejszym zakładem farmaceutycz- nym wWielkopolsce i jednym z 10 najwięk- Zbiory ODH ŚIL: oryginalne, sygnowane butelki od lewej: R. Barci- kowski Sp. Akc. „CRESOLAN”, Adolf Gąsecki i Synowie Warszawa, Ludwik Spiess i Syn Warszawa Zbiory ODH ŚIL: oryginalne butelki z lekami: „Urinosal” w wersji eksportowej z fabryki R. Barcikowski; 100 tabletek „Vichy” z fabryki Ludwik Spiess i Syn Fot. Wiki Kot Fot. Wiki Kot