ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach lipiec/sierpień 2021 nr 281

Pro Medico • lipiec/sierpień 2021 24 Krzysztof Szczechowski członekOkręgowejRady LekarskiejwKatowicach Jego Wysokość Mózg Początkowo w teorii humoralnej, która zastąpiła medycynę teurgiczną, mózg wiązano ze śluzem, chociaż Alkmajon (VI w p.n.e.) sądził, że jest on ważny i produkuje umysł. Żywego nie oglądamy, odczuwamy go wdziałaniu, myśleniu, planowaniu. Martwy jest dostępny wiwisekcji. Uczę się, jaki jest skomplikowany. Póź- niej widzę go stale w czasie sekcji. Ponieważ jestem chirurgiem, bezpośrednio żywego nie oglądam tak, jak widzi neurochirurg w czasie operacji. Jednak nie wygląd jest najważniejszy, a to, co się w nimdzieje. O tym opowiadają dwaj neurochirudzy: Jay Jayamohan – brytyjski neurochirurg dziecięcy pochodzenia cejlońskiego oraz Amerykanin Rahul Jandial pochodzenia hinduskiego. W „Jak otworzyłem mózg” Rahul Jandial zaczyna od lekcji anatomii. Opisuje, jak otwiera żywy mózg, jak on wygląda, jak jest zbudowany. Zaczyna ododpiłowania okrągłego kawałka czaszki, co neurochirurdzy nazywają„odkręceniem dekla”. I krok po kroku, po nacięciu opony u przytomnego pacjenta, z pomocą neuro- fizjologa dochodzi do guza, bardzo precy- zyjnie, tak, by nie uszkodzić żadnej funkcji, i przez wiele godzin dociera do guza, etap po etapie. I stara się go usunąć w całości, o ile to możliwe. Każdy mózg wykazuje zdolności do odro- dzenia powyniszczającej chorobie. Żywym dowodem są jego pacjenci po urazie mózgu, wylewie lub nowotworze, którzy w odpowiednim czasie zostali zoperowani i zdołali w zdumiewający sposób po reha- bilitacji wrócić do normalnego życia. Neu- rochirurg dziecięcy staje z kolei wobec historii rozwoju młodego mózgu i jego patologii. Jak powstaje ludzki mózg? Przyroda – miliony lat temu mając do dys- pozycji ok. 40-tu tygodni od zapłodnienia, postanowiła najpierw urządzić centralną wytwórnię miliardów potrzebnych neuro- nów, a potem w drogę wysłać je ku wła- ściwemu dla nich miejsca przeznaczenia. Ani cele tej migracji, ani moment w któ- rym zachodzi, nie są sprawą przypadku. Każdy neuron, a jest ich docelowo ok. 128 mld, musi dotrzeć o czasie do właściwej lokalizacji, ale do momentu urodzenia powstają wciąż nowe neurony i – co ważne – powstają między nimi połączenia: synap- sy. Jest ich docelowo ponad sto trylionów. O skali rozwoju świadczy fakt, że od uro- dzenia do dorosłości czterokrotnie mózg zwiększa swoją objętość. Autorzy opisują też starzenie się mózgu. Mózg kurczy się, zanikają funkcje mózgo- we, zmniejsza się asymetria półkulowa. Obniża się dostępność neuroprzekaźni- ków, poziom hormonów, pogarsza się Fot. Chroma Stock