ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach lipiec/sierpień 2022 nr 291

Pro Medico • lipiec/sierpień 2022 20 Dr hab. n. med. Jerzy Jaroszewicz kierownikKatedry iOddziałuKlinicz- negoChoróbZakaźnych iHepatologiiSUM Krajobraz po burzy, czyli popandemiczna rzeczywistość zakażonych HCV Zarówno rzeczywistość covidowa, jak również pocovidowa, zostawiła trudne do zasklepienia rany w całym systemie ochrony zdrowia. Utrudnienia w kontaktach ze specjalistami, a co za tym idzie, ograniczenia nie tylko w dostępie do leczenia, ale przede wszystkim w diagnostyce i profilaktyce, dotknęły wszystkich gałęzi medycyny. Należy jednak podkreślić, że „zakaźnictwo”, a przede wszystkim wykrywanie chorób zakaźnych, odczuło to szczególnie dotkli- wie. Od marca 2019 roku zdecydowana większość (>90%) oddziałów obserwa- cyjno-zakaźnych została przekształcona w covidowe. Oddziały te nie tylko miały duże znaczenie w diagnostyce i leczeniu, lecz także często promowały i koordyno- wały badania przesiewowe w swoich regio- nach. Teraz tego zabrakło. W rezultacie już dziś odczuwamy napływ zakażonychClostridioidesdifficileorazinny- mi patogenami alarmowymi do oddziałów chorób wewnętrznych, chirurgii i innych. Niestety, niektóre choroby zakaźne, m.in. zakażenia wirusami zapaleń wątroby (HBV, HCV) zostają pod linią radaru, a konse- kwencje ograniczeń ich diagnostyki będą widoczne przez całe lata. Należy pamiętać, że często do rozwoju raka wątrobowko- mórkowego dochodzi dopiero po kilkuna- stu latach niewykrytej i nieleczonej infekcji, która w znakomitej większości przebiega bezobjawowo. ALARMUJĄCE STATYSTYKI WYKRYWALNOŚCI Statystyki wykrywalności zakażeń HBV i HCVwPolscew czasach COVID-19 są prze- rażające. Według meldunków epidemio- logicznych NIZP-PIB, w roku 2019, a więc przed pandemią, wykryto 3343 przypadki zakażeń przewlekłych HCV. W roku 2020 – jedynie 955, zaś w roku 2021 – 1232. Ponad trzykrotny spadek oznacza, że u tysięcy dodatkowych osób zakażenie HCV rozwija się powolnie i niezauważalnie, prowadząc do rozwoju powikłań, takich jak marskość wątroby, rak wątrobowkomórkowy czy też rozliczne manifestacje pozawątrobowe. Wiemy, że grupa osób zakażonych HCV i pozostających bez diagnozy przekracza w Polsce 100 tysięcy osób. Jest to o tyle istotne, że wykazano jednoznacznie nieko- rzystny wpływ zakażenia HCV na wystąpie- nie i przebieg rozlicznych schorzeń układo- wych. Dla przykładu, u nieleczonych osób zakażonych HCV ryzyko ostrego udaru rośnie o około 30% w ciągu 10 lat, a praw- dopodobieństwo rozwoju cukrzycy lub przewlekłej choroby nerek zwiększa się w tymokresie co najmniej dwukrotnie. CHOROBY POWIĄZANE ZHCV Wobec głębokiego kryzysu badań przesie- wowych, coraz ważniejsza staje się zwyczaj- na czujność i intuicja lekarska. Jest to o tyle kluczowe, że u 75% zakażonych HCV pierw- sze objawy zwykle dotyczą innych narzą- dów niż wątroba. Do chorób bezspornie powiązanych z zakażeniem tym wirusem, czyli tzw. manifestacji pozawątrobowych zalicza sięm.in.: Często do rozwoju raka wątrobowokomórkowego dochodzi dopiero po kilkunastu latach niewykrytej i nieleczonej infekcji, która w znakomitej większo- ści przebiega bezobjawowo. Tymczasem statystyki wykrywalności zakażeń HBV i HCV w Polsce w czasach COVID-19 są przerażające. Fot. Chroma Stock