ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach lipiec/sierpień 2023 nr 301

Pro Medico lipiec/sierpień 2023 15 Z TEKI RZECZNIKA Niebezpieczny lekarz Zbliża się czas wakacyjno-urlopowy, który wszystkim kojarzy się z wypoczynkiem i chwilowym brakiem zadań zawodowych. Taki okres jest niezbędny dla każdej pracującej osoby, aby mogła w prawidłowy spo- sób funkcjonować zawodowo i dobrze, z zaangażowaniem, wykonywać swoją pracę. Zastanówmy się więc, czy i jak wypoczywają lekarze. Jeden z serwisów internetowych zainteresował się problemem czasu pracy i odpoczynku lekarza. Wynik był jednoznaczny. Większość lekarzy pracuje ponad normę. Lekarz zawinił, popełnił błąd, był arogancki, nie słuchał pacjenta, badanie wykonał pobieżnie. To najbardziej typowe zarzuty, jakie stawiane są lekarzom w licznych skargach pisanych do przeróżnych instytucji. Najczęściej do Rzeczników Odpowiedzilności Zawodowej, prokuratora, NFZ, Rzecznika Praw Pacjenta, czy wreszcie do mediów. Czytając skargi na lekarzy, można zauważyć, że zwiększyła się liczba tych, w których zarzuca się leka- rzom niewłaściwe zachowanie czy zanie- dbania o mniejszym znaczeniu, w porów- niu do skarg dotyczących poważnych prze- winień zawodowych. Dlaczego tak jest? Skarżący – pisząc skar- gę – oczekuje zadowalającego go rozstrzy- gnięcia. Rolą rzecznika jest obiektywna ocena sytuacji, poznanie stanowiska obu stron i uwzględnienie wszystkich aspektów zdarzenia, w tym również wydolności leka- rza.Wtedy często zadajemy pytanie, dlacze- go ten czy inny lekarza zachował się w taki, a nie inny spsób? Wysłuchując argumenta- cji lekarzy, można zauważyć, że jednym z powodów jest po prostu zmęczenie. Praca na kilku etatach, dyżury, obowiązki pozazawodowe itp. O tym się rzadkomówi. Jeden z serwisów internetowych zainteresował się problememczasu pracy i odpoczynku lekarza.Wynik był jednoznaczny.Większość leka- rzy pracuje ponad normę. Robią to z wielu powodów. Warto wspo- mnieć badania opublikowane w„LongWorking Hours and Cognitive Function, American Journal of Epidemiology w.2009.” Stwierdzono, że długotrwała praca w wymiarze powyżej 55 godz. tygodniowo, ogranicza zdolności poznawcze człowieka, powoduje zubożenie zasobu słownictwa, ułatwia wystąpienie demencji i jest przyczyną wielu innych zaburzeń. Może warto zapytać, czy lekarze odpoczywa- ją, a jeżeli tak, to czy robią to dobrze? Naukowcy zwracają uwagę, że aby odpoczynek był efektywny, musi spełniać kilkawarunków: odpowiedniodługi sen, zdrowadieta, regu- larna aktywność fizyczna, pozytywne relacje z ludźmi, słońce, kontakt z przyrodą, realizacja pasji. Myślę, że tylko niewielka grupa lekarzy może się pochwalić, że realizuje te wymagania konieczne do „łado- wania akumulatorów”. Kiedyś, podczas protestu lekarzy przed parlamentem Europejskim w Strasburgu, ZZL prezentował hasło „zmęczony lekarz = martwy pacjent”. Kierowca, pilot oraz wiele innych zawodówma reglamento- wany czas pracy w trosce o bezpieczenstwo osób, z którymi się sty- kają i za których odpowiadają. Zmęczony, prze- pracowany lekarz i nieszczęście gotowe. Lekarz pracujący na 36-godzinnej zmianie popełni 460 proc. błędówdiagnostycznychwięcej w sto- sunku do jego wyspanego kolegi („The Lancet”). Daleki jestem od twierdzenia, że zmęcznie i jego skutki to jedyna przyczyna negatywnych zachowań, ale stoję na stanowisku, że jest istot- na i powinna być brana pod uwagę przy roz- patrywaniu skarg. Niestety, nasze prawo w tym względzie jest ułomne. Dopuszcza pracę lekarza ponad normy, nie zważając na skutki. W razie nieszczęścia – winny już jest. W każdym kraju od systemu opieki zdrowotnej oczekuje się zapewnienia pacjentom odpo- wiednio wysokiego jej poziomu. Składa się na to wysoki poziom wydajności pracy leka- rzy i pielęgniarek, niezależnie od liczby przepracowanych godzin. Oczekiwania te trudno spełnić lekarzom rezydentom i specjalistom pracującym w szpitalach, gdy mają narzucony wymiar czasu pracy, w którymnależyte wypełnianie obowiązkównie idzie wparze z szan- są na utrzymanie przez wiele godzinwysokiego poziomu sprawności psychofizycznej. Fakt, że człowiek niema szansy na efektywne i odpo- wiedzialne wykonywanie zadań, np. w porze nocnej, przy wielogo- dzinnym okresie aktywności, niedoborze snu, narastającym zmęcze- niu i senności, potwierdzono wieloma badaniami. Ustawa mówi, że rzecznik, rozpatrując sprawę, musi brać pod uwagę wszystkie okoliczności przemawiające za, jak i przeciwko lekarzowi. W toku postępowania wyjaśniającego rzecznik odpowiedzialności zawodowej powinien dążyć do szczegółowego wyjaśnienia sprawy, a więc rozważyć i ocenić wszystkie okoliczności zdarzenia. Dlatego też chciałbym, aby koleżanki i koledzy zaplanowali sobie prawdziwy wypoczynek, zmianę aktywności, zmianę otoczenia i zadbali o swoje zdrowie, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Życzę udanych, a przede wszystkim zdrowych, wakacji – dla własne- go i pacjentówdobra. Stefan Kopocz OkręgowyRzecznik OdpowiedzialnościZawodowej