ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach lipiec 2024 nr 311

Pro Medico lipiec/sierpień 2024 25 W służbie Królowej Nauk POTYCZKI Z HISTORIĄ Katarzyna B. Fulbiszewska koordynatorOśrodka DokumentacjiHistorycznejŚIL W maju 2024 r. we Wrocławiu odbył się Ogólnopolski Kongres Historii Medycyny w setną rocznicę I Zjazdu Polskich Histo- rykówMedycyny i Farmacji (1924-2024), któremu patronował m.in. prof. Władysław Szumowski. Autor„Historii Medycyny filozoficznie ujętej”wydanej w 1935 r. i uznanej za najlepszy podręcznik w Europie, który doczekał się wydania węgierskie- go, a edycję angielską uniemożliwił wybuch wojny. To nietuzinkowa i najlepiej rozpoznawalna postać pośród rodzimych historyków i filozofówmedycyny okresu międzywojennego. Władysław Szumowski urodził się w 1875 r. w Warszawie. Los nie był dla niego zbyt łaskawy: w tym samym roku zmarł jego ojciec – Ildefons, a dwanaście lat później matka – Kazimiera de demo Morzycka. Opiekę nad sierotą przejęła wówczas dalsza rodzina. Za mówienie po polsku Szumowski został relegowany z warszawskiego gimna- zjum, co nie przeszkodziło mu zdać egzamin maturalny z odznaczeniem w gimnazjum w Parnawie (południowa Estonia). Tak przy- gotowany podjął studiawSankt Petersburgu na uniwersyteckimWydzialeMatematyczno- Przyrodniczym. Po ich ukończeniu przepro- wadził się do rodzinnej Warszawy, by studio- wać medycynę na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. VIVAT ACADEMIA! Nowe stulecie przyniosło młodemu dr. Szu- mowskiemu angaż w Zakładzie Fizjologii we Fryburgu (Szwajcaria) pod kierownic- twem wybitnego immunologa Nicolasa Arthusa. W tym czasie kierował też oddzia- łem bakteriologicznym. Po przeprowadz- ce do Heidelbergu (Niemcy) podjął pracę w Zakładzie Fizjologii, gdzie zajmował się metabolizmem struktur białkowych w żywym organizmie. Nie wiadomo jak potoczyłaby się jego kariera naukowa, gdyby nie pierwsze objawy gruźlicy. Szumowski był zmuszony zrezygnować z pracy badawczej i wraz z rodziną: żoną Marianną i dwoma synami Tadeuszem i Kazi- mierzem (w późniejszym okresie rodzina powiększy sięoKrystynę i Jana), przenieśli się na krótko do Krakowa, a później do Zakopa- nego. Jako rekonwalescent sięgnął po książki z zakresu filozofii, historii i psychologii. Cho- roba płuc postępowała, ale nie na tyle, żeby uniemożliwić mu kolejne studia. Tym razem podjął równolegle studia z zakresu historii i filozofii na Uniwersytecie Lwowskim. Pomi- mo dwuletniej przerwy na leczenie otrzymał w końcu stopień doktora filozofii i historii na podstawie dysertacji „Kartezjusz i Male- branche jakopoprzednicy teorii uczuć Karola Langego”.W1907 r.Wydział Lekarski Uniwer- sytetu Jana Kazimierza nadał mu tytuł dok- tora wszech nauk lekarskich i prawo do pro- wadzenia nadobowiązkowych wykładów z historii medycyny. Nie zaniedbywał medycyny praktycznej: pracował kolejno w klinice Patologii i Terapii Szczegółowej prof. Antoniego Gluzińskie- go, w Ambulatorium Laryngologicznym prof. Antoniego Jurasza we Lwowie oraz jako lekarz zakładowy w Szczawnicy, prowa- dził też własną praktykę. I wojna światowa to okres „kijowski” w życiu niespełna 40-let- Zbiory MuzeumHistorii Medycyny i Farmacji ŚIL: pamiątkowy medal Władysław Szumowski (1857 – 1954) autorstwa Małgorzaty Kot, podarowany nam przez Prezesa Krakowskiego Towarzystwa Miłośników Historii Medycyny prof. Zdzisława Gajdę, emitent: Katedra Historii Medycyny Uniwersy- tetu Jagiellońskiego; „Logika dla medyków. Wykłady uniwersyteckie” autorstwa W. Szumowskiego, wydana w Krakowie w 1939 r.; w tle: „Historia Medycyny” wydanie nowe, przejrzane i poprawione pod red. Prof. Tadeusza Bilikiewicza, PZWL Warszawa 1961 r.