ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach listopad 2018 nr 254

Pro Medico • listopad 2018 10 PRAWO MEDYCZNE WPROWADZENIE Jak podkreślono w art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz zobowiązany jest do udzielenia pomocy w każdym przypadku, w którym zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować nie- bezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała i/lub ciężkiego roz- stroju zdrowia . Jak wskazał Sąd Apelacyj- ny w Gdańsku: „Nałożony w normach art. 15 ustawy o działalności leczniczej i art. 30 ustawy z 1996 r. o zawodach lekarza i leka- rza dentysty, obowiązek udzielania pomocy pacjentowi ma o tyle charakter bezwzględ- ny, że jest on uzależniony wyłącznie od jego stanu zdrowia”. Równocześnie w artykule tym wskazano na obowiązek udzielenia przez lekarza natychmiastowej pomocy medycznej w innych przypadkach niecierpiących zwłoki. Wspomniana pomoc medycz- na powinna zostać udzielona adekwat- nie do aktualnego stanu pacjenta oraz z uwzględnieniem możliwości technicz- nych lekarza. Wskazuje się, że obowiązek ratowania innych osób ma charakter ogól- noludzki, w związku z czym adresowany jest do każdego człowieka. Takie zapisy znajdują się w przepisach Kodeksu kar- nego (k.k.). Art. 162 § 1 stanowi, że: „Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeń- stwem utraty życia albo ciężkiego uszczerb- ku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo cięż- kiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Zasadnicza różnica polega na fakcie, że od lekarza jako profesjonalisty wymagane jest działanie o wyższym standardzie opartym na kryte- rium wiedzy, na doświadczeniu zawodo- wym oraz dostępności środków – finanso- wych i pozafinansowych. To też oznacza, że lekarz musi udzielić pomocy, ale jego działania lub zaniechania będą oceniane zgodnie ze standardami profesjonalnymi. Równocześnie art. 30 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty obejmuje zarów- no czas wykonywania obowiązków zawo- dowych przez lekarza, jak i jego czas wolny. Oznacza to, że jeśli ma miejsce opisywana w art. 30 sytuacja, lekarz zobowiązany jest do działania. Chodzi tutaj przede wszystkim o przy- padki, gdy zwłoka w udzieleniu pomocy mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, niebezpieczeństwo ciężkiego uszkodzenia ciała i/lub ciężkiego rozstroju zdrowia tego pacjenta. Dodatkowo przytaczany art. 30 wprowa- dza bardzo niedookreśloną i sprawiającą znaczne trudności interpretacyjne klau- zulę: „w innych przypadkach niecierpiących zwłoki”. Wskazuje się, że obowiązek udzie- lenia pomocy następuje w sytuacji, gdy zwłoka w podjęciu akcji ratunkowej może spowodować pogorszenie stanu pacjen- ta, utrudnić diagnostykę, spowodować wydłużenie podjętej terapii czy rehabilita- cji. Obecny stan prawny dopuszczamożliwość odmowy przez lekarza podjęcia czynności medycznych lub możliwość ich zaprzesta- nia. Niemniej jednak w przypadku odmo- wy czy zaprzestania udzielania świadczeń muszą być zrealizowane pewne ściśle określonewarunki, znajdujące sięw aktach prawnych. NIEPODJĘCIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOT- NYCH A ODSTĄPIENIE OD UDZIELENIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH PRZEZ LEKARZA W przepisach przytaczanej ustawy poja- wiają się dwa niezwykle istotne zagad- nienia odnoszące się do świadczeń zdro- wotnych: niepodjęcie oraz odstąpienie od udzielenia świadczeń zdrowotnych. Oznacza to, że lekarz ma prawo nie przy- stąpić lub odmówić nie tylko udzielenia w celach terapeutycznych szeroko rozu- mianych świadczeń zdrowotnych, ale rów- nież wydawanych w związku z procesem leczenia skierowań na badania diagno- styczne przeprowadzane przez inną osobę lub wydawanych skierowań na leczenie szpitalne. Równocześnie ustawodawca, dopuszczając możliwość odmowy udzie- lenia świadczenia zdrowotnego, wskazuje warunki, jakie powinny zostać spełnio- Kursy i konferencje odbędą sięwDomu LekarzawKatowicach przy ul. Grażyńskiego 49a. Kursy dostępne dlawszystkich zainteresowanych członkówŚIL. Liczbamiejsc ograniczonamożliwościami technicznymi sali wykładowej – zachęcamy dowstępnego zgłaszania zamiaru uczestnictwa. Oudziale decyduje kolejność przybycia na szkolenie doDomu Lekarza. Możliwość uzyskania certyfikatu potwierdzającego zdobycie punktówedukacyjnych. Dodatkowe informacje dostępne pod numeremtelefonu: 32 60 44 225 lub drogą elektroniczną: kursy@izba-lekarska.org.pl 9.12.2018 (niedziela), godz. 9.00 Kurs doskonalący (wymagany formularz zgłoszeniowy) DLACZEGOWCIĄŻ BOJĘ SIĘ DIAGNOZO- WAĆ ZA POMOCĄ USG? – KURS ZAAWAN- SOWANY DIAGNOSTYKI USG JAMY BRZUSZNEJ Czas trwania: 6 godzin dydaktycznych Warsztaty w grupach 10-osobowych odby- wać się będą wDomu Lekarza w Katowi- cach. Kurs obejmuje prezentacje przypad- ków i ćwiczenia praktyczne na aparatach USG. oszt uczestnictwa – 20 zł. Kierownik naukowy dr Marek Potempa 9.12.2018 (niedziela), godz. 14.00 Kurs doskonalący (wymagany formularz zgłoszeniowy) DLACZEGOWCIĄŻBOJĘSIĘDIAGNOZOWAĆ ZAPOMOCĄUSG?–KURSZAAWANSOWANY DIAGNOSTYKI USGJAMYBRZUSZNEJ Czas trwania: 6 godzin dydaktycznych Warsztaty w grupach 10-osobowych odby- wać się będą wDomu Lekarza w Katowi- cach. Kurs obejmuje prezentacje przypad- ków i ćwiczenia praktyczne na aparatach USG. Koszt uczestnictwa – 20 zł. Kierownik naukowy dr Marek Potempa 12.12.2018 (środa), godz. 18.00 Kurs doskonalący PACJENT Z ZAKRZEPICĄ ŻYŁ GŁĘBOKICH I ZATOROWOŚCIĄ PŁUCNĄ Kurs połączony wwarsztatempraktycznym z zastosowaniemUSG. Kierownik naukowy prof. dr hab. n. med. Tomasz Urbanek Prawo lekarza do odmowy udzielenia świadczeń zdrowotnych