ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach listopad 2018 nr 254

Pro Medico • listopad 2018 12 nego zachowania pacjenta (m.in. agre- sja słowna, naruszanie dóbr osobistych lekarza i całego personelu medycznego, w tym pomówienia, wyzwiska itp). Oczy- wistym jest, iż relacja między lekarzem a pacjentem jest szczególnym stosunkiem zaufania i musi być oparta na obustron- nym szacunku i przestrzeganiu zasad współżycia społecznego. W istocie pod- stawą do odmowy nie jest tylko godność osobista i ochrona indywidualnych praw znieważanego personelu medycznego. Inna sytuacja to ta, wktórej lekarzwporad- ni staje przed bardzo trudnymdylematem: czy pacjenci, którzy ciężko chorują i nie mogą być zaszczepieni powinni spoty- kać się z pacjentami, którzy mimo braku przeciwwskazań medycznych i w związku z decyzją rodziców nie są zaszczepieni. Lekarz ma prawo do odmowy udziela- nia świadczenia medycznego niezasz- czepionemu pacjentowi, w tym osobie małoletniej jednak pod „prawnymi” warunkami. Zatem kiedy i jak lekarz może odmówić leczenia? 1. Lekarz musi zbadać dziecko. Jeżeli sytuacja jest nagła, pilna i dziecko wyma- ga opieki medycznej, to lekarz musi pod- jąć leczenie, jeśli nie, lekarz może przejść do kolejnych punktów, 2. lekarz ma obowiązek „dostatecznie” wcześnie uprzedzić o tym pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego bądź opiekuna faktycznego (art. 38 ust. 2), 3. lekarz musi odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej i uzasadnić swoją decyzję, 4. w przypadku lekarzy wykonujących swój zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby, niepodjęcie leczenia lub odstąpienie od niego jest możliwe, jeżeli istnieją poważne ku temu powody, po uzyskaniu zgody przełożonego. Czy odmowa szczepień jest zatem uza- sadnieniemdo odmowy? Otóż tak, dlatego, że rodzice pacjenta nie stosują się do zaleceń (tj. wykonania szczepień obowiązkowych) oraz, że utraci- li zaufanie do lekarza (odmowawykonania szczepień obowiązkowych). ODMOWA UDZIELENIA ŚWIADCZEŃ ZEWZGLĘDUNABRAK BEZPOŚREDNIE- GO ZAGROŻENIA ŻYCIA LUB ZDROWIA W art. 38 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty ustawodawca daje leka- rzowi również możliwość odmówienia przeprowadzenia czynności medycznych, wsytuacji, wktórej pacjent nie znajduje się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Dzieje się tak między innymi w sytuacji, w której pacjent ma określone dolegliwości, ale ich leczenie może zostać odroczone w czasie. Dr n. med., mgr prawa Anna Rej-Kietla Mgr prawa Edyta Przybyłek Piśmiennictwo: 1. Zielinska E. (red.). Ustawa o zawodach leka- rza i lekarza dentysty. Komentarz. Wolters Klu- wer Polska—ABC 2008. 2. Stychlerz A. Odmowa udzielenia świadcze- nia zdrowotnego przez lekarza POZ. Forum Medycyny Rodzinnej 2009; 3: 249–251. 3. Wnukiewicz-Kozłowska A. Prawne aspekty odmowy udzielenia świadczenia zdrowotne- go. Medium [dostęp on-line: 25.08.2018]. 4. Zielinska E. Klauzula sumienia. Prawo i Medycyna 2003; 13: 30. 5. DerczM., Izdebski H., Rek T. Dziecko – pacjent i swiadczeniobiorca. Warszawa: Wolters Klu- wer 2015. 6. Zdanowska J. Problem odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego w podmiocie lecz- niczym. Pielęgniarstwo Polskie 2017; 2: 288- 292. 7. Tymiński R. Czy lekarz- pediatramoże odmó- wić opieki w POZ nad dzieckiem, którego rodzice odmawiają wykonywania szczepień obowiązkowych? [dostęp on-line 25.08.2018]. 8. Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78 poz. 483). 9. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kar- ny (Dz.U. 1997 Nr 88 poz. 553 z późn. zm.). 10. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawo- dach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. 2015 poz. 65). 11. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 pazdziernika 2015 r., sygn. akt K 12/14. REZYDENCI To tylko część pytań, które padają od końca sierpnia, kiedy to w życie weszły przepisy ustawy z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finan- sowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z jej zapi- sami lekarzom specjalistom zatrudnionym na etacie w szpitalach przysługują pod- wyżki płacy zasadniczej do 6750 zł brutto, pod warunkiem, że nie będą takich samych świadczeń wykonywać w innym szpitalu. Szpital, w którym pracują, musi mieć także kontrakt z Narodowym Funduszem Zdro- wia.Wzrost wynagrodzeń sfinansuje NFZ. Lekarze rezydenci, którzy zdecydowali się na podpisanie tzw: „bonu patriotycznego” także otrzymali podwyżki, 600 lub 700 zł – wzależności od rodzaju specjalizacji. Propo- zycja ta ma za zadanie zatrzymać falę emi- gracji młodych lekarzy. W województwie śląskim taki bon pod- pisało 1476 osób . To 77% lekarzy rezyden- tów pracujących w województwie śląskim. Zaledwie 23% młodych lekarzy nie zde- cydowało się na ten krok. W dużej części to osoby, które są już na finiszu specjalizacji i, jak twierdzą, podpisanie tych dokumen- tów w pewien sposób ograniczałoby ich „wolności”. Przepisy mówią, że chcąc pobie- rać wyższe wynagrodzenie o 600 lub 700 zł należy w ciągu pięciu lat po ukończeniu rezydentury przynajmniej dwa lata prze- pracować w Polsce, w placówce finansowej z środkówpublicznych. Jak się okazuje, nie tylko kwestie finansowe są w stanie zmotywować młodych lekarzy do pracy w Polsce. Dla nich ważne są tak- że warunki, w których pracują, możliwości kształcenia i rozwoju, a także szacunek spo- łeczny. Z PERSPEKTYWY LEKARZY REZYDENTÓW Paweł Jasiński: Kiedy usłyszałem o wprowadze- niu tak zwanych „bonów patrio- tycznych”, nie wahałem się ani przez moment, czy z nich sko- rzystać. Dopiero kończę drugi rok specjalizacji i nie mam żadnychplanówwyjazdowychpojejzakoń- czeniu. Aktualne wynagrodzenie lekarza rezydenta, wliczając w to „bon patriotycz- ny” w mojej ocenie dalej znacznie odbie- ga od kwot, które mogłyby wynagrodzić trud i odpowiedzialność związaną z pracą O pieniądzach, lojalkach i planach na przyszłość Czy bon patriotyczny jest w stanie zatrzymać młodych lekarzy w Polsce? Ilu lekarzy specjalistów podpisało lojalkę i będzie dyżurować tylko w jednym szpitalu i czy tym samym w wielu placówkach nie pojawią się grafikowe dziu- ry nie do załatania?