ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach listopad 2018 nr 254

Pro Medico • listopad 2018 28 KONDOLENCJE Szanownej Pani Prof. dr hab. n. med. Ewie Nowalany-Kozielskiej Ordynator Klinicznego Oddziału Kardiologii serdeczne wyrazy współczucia z powodu śmierci Matki składają Zarząd i Pracownicy Szpitala Specjalistycznego w Zabrzu Sp. z o.o. „Czas jest najlepszym lekarstwem na smutek, a wspomnień nikt nam nie odbierze, zawsze będą z nami...” Wyrazy głębokiego współczucia dla Pana Prezesa Dariusza Skłodowskiego z powodu śmierci Ojca składają pracownicy Zespołu Opieki Zdrowotnej w Świętochłowicach Sp. z o.o. Z bogato udokumentowanej historycznie narracji filmu „Lekarze na rzecz niepodległo- ści – wybrane sylwetki bohaterów Powstań śląskich” (zaprezentowanego podczas Mię- dzynarodowego Sympozjum „Patriotyzm, dziedzictwo imedycyna”wChicago), wybra- liśmy dwa fragmenty. ZGINĄŁ, OPATRUJĄC RANNYCH Warto przypomnieć postać dr. Andrzeja Mielęckiego (1864-1920). Pochodził z rodzi- ny ziemiańskiej, z Wielkopolski. Studiował medycynę w Berlinie i Monachium, następ- nie osiadł w Katowicach, gdzie przez 21 lat utrzymywał się z prywatnej praktyki. Niem- cy nazywali go „wielkimpolskimagitatorem”, bowiem był założycielem i członkiem wielu polskich towarzystw. W 1920 r. był człon- kiem Polskiego Komitetu Plebiscytowego w Katowicach, który podlegał Polskiemu Komisariatowi Plebiscytowemu w Bytomiu. W tym czasie trwała wojna Polski z bolsze- wikami. 17.08.1920 r. do Katowic napłynęły plotki, że zajęli oniWarszawę i Polska upadła. W tej sytuacji Niemcy zaczęli się domagać opuszczenia miasta przez wojska francu- skie podległe Komisji Międzysojuszniczej Rządzącej i Plebiscytowej w Opolu. Doszło do zamieszek i walk w centrum Katowic w wyniku, których bojówkarze niemieccy bestialsko zamordowali dr. Mielęckiego w trakcie opatrywania rannych. Zamieszki w Katowicach i męczeńska śmierć Dokto- ra doprowadziły do wybuchu z 19 na 20 sierpnia drugiego, zwycięskiego dla Polski powstania śląskiego. (...) PANI DOKTOR Z RACIBORZA Wśród plejady śląskich lekarzy tego okresu warta przypomnienia jest sylwetka pierw- szej kobiety, Ślązaczki pochodzącej z Raci- borza, Marii Rajda-Kujawskiej (1893-1948). Należała w czasie studiów do półlegalne- go Związku Akademików Górnośląskich we Wrocławiu. Brała udział w pracach przy- gotowawczych w czasie plebiscytu na Gór- nym Śląsku w 1921 r., m.in. przemawiając w czasie wieców w rodzinnym Raciborzu. Od 20 marca 1921 r. dyżurowała w siedzi- bie Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu. Działała w PCK i była jedyną kobietą – lekarką w III powstaniu śląskim, obok trzech ochotniczek, studentek medy- cyny, wspomnianej już Zofii Rzeczyckiej, Marii Zdziarskiej i Wandy Baranieckiej. W okresie międzywojennym należała do Towarzystwa Lekarzy Polaków na Ślą- sku, Związku Gospodarczego Lekarzy Pola- ków Województwa Śląskiego i Śląskiej Izby Lekarskiej. Brała aktywny udział w życiu poli- tycznym, będąc posłanką do Sejmu Śląskie- go II i III kadencji w latach 1930, 1930-1935. W czasie II wojny światowej została osadzo- na w obozie koncentracyjnym w Ravens- brück, gdzie pomagała więźniarkom i uzy- skała przydomek „Anioła z Ravensbrück”. Po wyzwoleniu osiadła w Pszczynie, gdzie pracowała jako lekarka. Dwie, spośród czte- rech jej córek-lekarek, pracowały w rodzin- nych stronach: prof. nadzw. Aleksandra Kujawska w Instytucie Medycyny Pracy w Sosnowcu i dr hab. Barbara Grudzińska w Klinice Neurologii Akademii Medycznej w Zabrzu. Po jej śmierci Medyczne Studium Zawodowe w Opolu uzyskało imię dr Marii Rajda-Kujawskiej. (...) Dr n. med. Krzysztof Brożek, dr n. med. Jacek Kozakiewicz, dr Stanisław Mysiak, dr n. med. Tadeusz Urban; prof. UŚ dr hab. ZygmuntWoźniczka (Film zrealizowali: Agencja „EMEZ” Elżbieta Koziołek: Artur Kuś, Łukasz Nowak, współ- praca: Katarzyna B. Fulbiszewska). Śródtytuły i skróty pochodzą od redakcji PM. 100 lat Niepodległej Polski Maria Rajda-Kujawska. „Polscy lekarze byli na GórnymŚląskum.in. zarzewiempolskiego życia narodowego, kulturalnego i oświatowego, dając niejednokrot- niewyrazy poświęcenia i odwagi.”