ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach listopad 2022 nr 294

Pro Medico • listopad 2022 26 Uciążliwa danina i serdeczna filantropia Po odzyskaniu niepodległości, członkowie Związku Lekarzy Państwa Polskiego obrali sobie za cel powołanie izb lekarskich. 2 grudnia 1921 r. Sejm uchwalił usta- wę o wykonywaniu praktyki lekarskiej i o izbach lekarskich. Wraz z izbami powstał – budzący po dziś kontrowersje – obowiązek płacenia składek. Przedwojennego lekarza obowiązywały składki regulaminowe oraz opłaty uchwalone przez radę izby na rzecz instytucji ubezpieczeniowych, wzajemnej pomocy i szczytne cele społecz- ne. W stosunku do średniej pensji, w wysokości 400-500 zł, były to spore wydatki, a do tego dochodziły jeszcze należności z tytułu podatków państwowych i składki członkowskie z tytułu przynależności do stowarzyszeń, związkówetc. Katarzyna B. Fulbiszewska koordynatorOśrodka DokumentacjiHistorycznejŚIL POTYCZKI Z HISTORIĄ Izby posiadały osobowość prawną i własny regulamin, a tym samym prawo samosta- nowienia o wysokości opłat, w tym składek członkowskich i innych. Stąd więc dyfe- rencje. Dla przykładu: od 1 stycznia 1938 r. w Izbie Lekarskiej Śląskiej obowiązywała składka roczna w wysokości 40 zł (płatna w dwóch ratach: 15 zł i 25 zł) oraz wpiso- we dla nowych członków w wysokości 5 zł. Natomiast w pozostałych ośmiu izbach składka roczna wahała się w granicach 20-24 zł. Składki uiszczano osobiście w kasie izby, za pośrednictwem przekazu pocztowe- go czy wpłaty na konto izby w Pocztowej Kasie Oszczędności albo w PKO. Lekarze mający stałe posady mogli złożyć deklara- cję upoważniającą izbę do potrąceń należ- ności izby bezpośrednio z miesięcznego wynagrodzenia, pod warunkiem zawarcia odpowiedniego porozumienia pomiędzy zarządem izby a pracodawcą. NAWSZELKIWYPADEK Ustawodawca gwarantował izbom„nadzór nad stanem materialnym członków”, czyli prawo do zakładania i prowadzenia instytu- cji mających na celu zabezpieczenie lekarzy na wypadek choroby, starości, niezdolności do pracy, jak również zabezpieczenia wdów i sierot po lekarzach. I tak prawie w każdej izbie funkcjonował Fundusz Zapomogowy. Składka wynosiła od 3 zł do 5 zł (w Katowi- cach). Istniały także Zakłady Ubezpieczeń Wzajemnych Izb Lekarskich, zwane też Kasami Ubezpieczeniowymi Członków Izby Lekarskiej (KUCIL), do których przynależ- ność też była obowiązkowa i składki, zależ- ne odwieku, opłacano do końca życia. Z zachowanego protokołu posiedzenia Rady Izby Lekarskiej Lubelskiej z lutego 1938 r. wiemy, że przy tej izbie działała Kasa Pomocy Kolegom, z której m.in. wypła- cano renty w czasie choroby, renty inwa- lidzkie (240 zł/miesiąc), zasiłek pośmiertny (4500 zł) i zapomogi zwrotne. Ci, którzy ignorowali obowiązek opłacania tej składki, dopuszczali się „przestępstwa względem społeczności lekarskiej” i podchodzono do nich z całą surowością.Według sprawoz- dania skarbnika Kasy „przyciśnięci płatnicy spłacali po 700 zł”. W 1938 r. w Izbie Lekarskiej Śląskiej utwo- rzono specjalny Fundusz Zapomoga Pośmiertna. Zgodnie z regulaminem, do Funduszu przymusowo należeli wszy- scy członkowie, a składki były uzależnione od wieku: do ukończonego 35. roku życia składka wynosiła 4 zł, 50-latek płacił – 8,50 zł, 60-latek już 15 zł, a największą staw- kę, bo 40 zł, musiał ponieść lekarz, który ukończył 85. rok życia. GDZIEWINA, TAMKARA Według Ustawy z 15 marca 1934 r. o izbach lekarskich, składki członkowskie i inne opła- ty były traktowane jako należność publicz- no-prawna i w razie niepłacenia w termi- nie, po bezskutecznym upomnieniu, były ściągane wraz z „ustawowymi procentami zwłoki” w trybie egzekucji administracyj- nej. Rzadko dłużnik stawał przed Sądem Dyscyplinarnym, ale jeżeli miało to miejsce, to kończyło się surową karą. W grudniu 1937 r. Sąd Dyscyplinarny Izby Lekarskiej Lwowskiej wydał wyrok w spra- wie dr. Tadeusza Targowskiego, praktyku- jącego w Drohobyczu, obwinionego o to, że w sposób wykrętny uchylał się od 1922 r. od opłacania składek do Izby i KUCIL. Uzna- no, że przekroczył 47 zasadę Deontologii Lekarskiej i skazano go na karę zawieszenia w prawach członka izby na dwa lata (utrata wykonywania praktyki lekarskiej), grzywnę wwysokości 100 zł orazogłoszeniewDzien- Fot. W. Kot Zbiory Ośrodka Dokumentacji Historycznej ŚIL: Przepisy Prawne dla Lekarzy oraz Zasady Deontologii Lekarskiej, dr Kazimierz Lisowski, Lwów 1937 r.; Regulamin Izby Lekarskiej w Krakowie 1935 r.; Kodeks Lekarski, Przepisy o wykonywaniu praktyki lekarskiej w Rzeczypospolitej Polskiej z komentarzami opra- cował Jerzy Kurcyusz – adwokat z przedmową dr Adama Huszczy, wydał dr Ludwik d’Anglas-Poraziński NaczelnyLekarzSzpitalawŻyrardowie,Warszawa1936r.;DziennikiUrzędowe IzbLekarskichwydawane przez Naczelną Izbę Lekarską 1938 r.