ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach listopad 2025 nr 324

14 Pro Medico listopad 2025 AI nie zawsze służy kolonoskopii W najstarszym i prestiżowym czasopiśmie medycznym na świecie „The Lancet” opublikowano artykuł przedstawiający wyniki badań zespołu HT Centrum nad zastosowaniem sztucznej inte- ligencji w poprawie jakości badań endoskopowych – prowadzonych przez dr. n. med. Marcina Romańczyka i dr. Krzysztofa Budzynia. Polskie badanie analizuje wpływ sztucznej inteligencji na pracę lekarzy wykonujących kolonoskopię. Śląscy naukowcy zaobserwo- wali, że po kilkumiesięcznym okresie korzy- stania z systemuAI skuteczność diagnostycz- na endoskopistów podczas badań przepro- wadzanych bez tegowsparcia była niższa niż przedwdrożeniem technologii. W artykule opisano retrospektywne bada- nie obserwacyjne, które przeprowadzono w czterech polskich ośrodkach endoskopo- wych biorących udział w projekcie ACCEPT. Ośrodki tewdrożyły systemy sztucznej inte- ligencji do pomocy wwykrywaniu polipów jelita grubego. Naukowcy porównali jakość diagnostyki w dwóch okresach – przez trzy miesiące przed wprowadzeniem AI oraz w trakcie trzymiesięcznego okresu, gdy część badań wykonywano już bez jej wsparcia. Wyniki badań, opisane w „The Lancet Gastroenteorology & Hepatology”, dają do myślenia. Przed wdrożeniem systemu ACCEPT lekarze w badanych placówkach wykrywali polipy u średnio 28% pacjentów, jednak po trzech miesiącach, w dniach, kiedy lekarze wykony- wali kolonoskopię bez pomocy AI, wskaźnik ten spadł do zaledwie 22%. Ten sześciopunk- towy spadek stał się dla badaczy kluczową zagadką. Autorzy badania ostrzegają przed wyciąganiem zbyt pochopnych wniosków. – Nie wiemy, czy ten efekt był związany na przykład z tym, że pozbawieni wsparcia AI mniej widzimy, czy na przykład z tym, że w inny sposób wykonujemy badanie. To musi zostać dogłębnie zbadane, bo przy- kład kolonoskopii może być jednym z wielu wmedycynie, gdzie wpływ AI na umiejętno- ści człowieka może być widoczny – komen- tuje dr Marcin Romańczyk z HT Centrum Medycznego, Kliniki Gastroenterologii Aka- demii Śląskiej, jeden z autorówpublikacji. Badanie zwraca uwagę na to, jak niewiele wciąż wiadomo o długofalowym wpływie korzystania z AI na ludzkie umiejętności. Pokazuje, jak ważne jest, by zbadać, jak szybko człowiek może tracić wprawę, czuj- ność i nawyki wypracowane podczas samo- dzielnego wykonywania zadań. Konieczne są więc dalsze badania i eksperymenty, które jednoznacznie wyjaśnią te zależności. W ciągu trzech miesięcy korzystania z AI, gdy pacjentów losowo przydziela- no do grup z asystą systemu lub bez niej, zaobserwowano wspomniany spadek skuteczności w grupie pracującej samo- dzielnie. Niestety, nie można było spraw- dzić, czy na przykład wśród lekarzy, którzy wrócili do wykonywania kolonoskopii bez pomocy AI, wskaźnik ADR z czasemwrócił- by do normy. W Polsce przerwano bowiem program badań przesiewowych w kierun- ku raka jelita grubego, a potem wznowio- no go na zupełnie innych zasadach. – Zmieniły się grupy pacjentów kierowa- nych na badania, co uniemożliwiło konty- nuację obserwacji i porównywanie danych – wyjaśnia dr Romańczyk. – Nie powinni- śmy obawiać się rozwoju sztucznej inteli- gencji, ale musimy monitorować „miękkie” aspekty wdrażania technologii. Skutecz- Nie powinniśmy obawiać się rozwoju sztucznej inteligencji, ale musimy monitorować„miękkie” aspekty wdrażania technologii. Skuteczność narzędzia zależy nie tylko od samej maszyny, ale też sposobu, w jaki zintegrujemy ją z naszą pracą. To, że ten problem dostrzegliśmy już teraz, a nie za pięć lat, daje nam przewagę. ność narzędzia zależy nie tylko od samej maszyny, ale też sposobu, w jaki zintegru- jemy ją z naszą pracą. To, że ten problem dostrzegliśmy już teraz, a nie za pięć lat, daje nam przewagę – podsumowuje autor pracy. Badacz zwraca również uwagę, że całe bada- nieprzeprowadzonowprywatnych centrach medycznych. – Warto wspierać jednostki spoza struktur uniwersyteckich, którym zależy na prowa- dzeniu badań naukowych. Również w takich warunkach można realizować projekty o wysokiej jakości – dodaje. LudwikaTomala (PAP) O artykule śląskich lekarzy napisały także naj- większe redakcje na świecie, m.in. : Financial Times Bloomberg, The Independent, STAT, The Telegraph, EFE (Hiszpania), The Indian Express. Fot. Freepik