ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach listopad 2025 nr 324

16 Pro Medico listopad 2025 Z TEKI RZECZNIKA Kary dla lekarzy Do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej wpływa skarga na lekarza. Rzecznik podejmuje decyzję o przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego zostaje potwierdzone przewinienie zawodowe lekarza. Lekarzowi zosta- ją postawione zarzuty i skierowano sprawę do rozpatrzenia przez Okręgowy Sąd Lekarski. Nawstępie postępowania sądowegoRzecznik przedstawia zarzuty, uza- sadnienie i wnioskuje z reguły o określonywymiar kary. Po zakończeniu postępo- wania sąd lekarski wydaje wyrok – np. uniewinniający lub wymierza określoną karę. Takwdużymskrócie i uproszczeniuprzebiega proces„odwiny do kary”. Zawsze powtarzam, żewśród lekarzy są tacy, którzy jużmieli do czynienia z korporacyjnym systememsprawiedliwości, tacy, którzymają z nimdo czynienia aktualnie i tacy, którzy dopiero będąmieli. Lekarze należą do jedynej chyba grupy zawodowej, której dotyczy odpowiedzialność karna, cywilna, zawodowa i dyscyplinarna. Równocześnie, za to samo zdarzenie. O ile procedura prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowo- dowa jest dość przejrzysta i ujęta w określonych przepisach, o tyle sprawa samej kary, jej roli, wysokości jest ciągle dyskutowana i często subiektywna. Gdzie zatem jest problem? Zawsze powtarzam, że wśród lekarzy są tacy, którzy już mieli do czy- nienia z korporacyjnym systemem sprawiedliwości, tacy, którzy mają z nimdo czynienia aktualnie i tacy, którzy dopiero będą mieli. Lekarze należą do jedy- nej chyba grupy zawodowej, której dotyczy odpowiedzialność karna, cywilna, zawodowa i dyscyplinarna. Równocześnie, za to samo zda- rzenie. Odpowiedzialność w zakresie wymie- nionym jest niezależna od siebie i nie ma tutaj zastosowania zasada„ne bis in idem”, która jest skutkiempowagi rzeczy osądzonej. Wprzypadku lekarzy kara funkcjonuje jako śro- dek dyscyplinarny (sąd lekarski), karny (odpo- wiedzialność za czyny zabronione), cywilny (naprawienie szkody) i administracyjny (odpo- wiedzialność pracownicza). Członkowie izb lekarskich podlegają odpo- wiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych zwykonywaniemzawodulekarza.Roląkaryjest zapobieganie błędom, wymierzenie sprawie- dliwości, a także utrzymanie zaufania publicz- nego do zawodu lekarza. Kara dla lekarza służy ochronie pacjenta i społeczeństwa poprzez egzekwowanie standardów medycznych, dys- cypliny, a głównym celemwymierzania kar jest ochrona pacjentów przed nieprofesjonalnymi lub szkodliwymi działaniami lekarzy. Sądy lekarskie dysponują obecnie dość szero- kim katalogiem kar. Upomnienie i nagana, stanowią najłagodniejsze formy kary oznaczające formalne zwrócenie uwagi na błąd lub nie- właściwe postępowanie lekarza. Kara pieniężna, to sankcja finanso- wa, która może być orzeczona samoistnie lub wraz z innymi karami, a jej wysokość określa ustawa. Ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu pozwala lekarzowi na dalsze wykonywanie zawodu, ale z wyłączeniem pew- nych czynności, co stanowi środek zapobiegawczy i korygujący. Zawieszenie prawa wykonywania zawodu, czasowo uniemożliwia lekarzowi praktykowanie zawodu na określony czas, od kilku mie- sięcy do nawet kilku lat. Pozbawienie prawa wykonywania zawodu, oznacza „śmierć zawodową” i jest stosowana w wyjątkowych przy- padkach, gdy lekarz dopuści się ciężkiego przewinienia. Celowo wybrano taki zakres kar, od łagodniejszych do najbardziej drastycznych, aby móc adekwatnie zareagować na popełnione prze- winienie zawodowe. Właściwie orzeczona kara świadczy o skuteczności sądów lekarskich, ich zdolności do sprawiedliwego osądzania lekarzy, popełnionych przez nich przewinień oraz egzekwowania odpowiednich kar, co jest kluczowym ich celem. Decyzje sądów mogą mieć wpływ na dalsze konsekwen- cje, w tym cywilne i karne. Ich działanie manacelupodniesieniestandardówzawo- du lekarza i ochronę pacjentów poprzez odpowiedzialność zawodową, co stanowi ważny element systemu ochrony zdrowia. Sąd lekarski poprzez swojedecyzjewpływa na przestrzeganie standardów etyki i pro- fesjonalizmu w zawodzie lekarza. Wymie- rzanie kar służy utrzymaniu dyscypliny w środowisku medycznym i zapobieganiu podobnymprzewinieniomwprzyszłości. Jest oczywistym, że lekarze ukarani przez sąd lekarski uważają, że są karani niesłusz- nie, a kara jest zbyt drastyczna. Sądwymie- rzając określoną karę musi ocenić stopień winy, czy błąd był umyślny, czy nieumyślny, jakie są konsekwencje czynu, czy postępo- wanie lekarza było skutkiem braku należy- tej staranności czy niezgodne z aktualną wiedząmedyczną. Jak wynika z obserwacji, rola sądu jest nie bez znaczenia w wielu aspektach osobi- stych lekarzy oraz ogólnego systemu opie- ki zdrowotnej. Rodzi się pytanie, dlaczego o winie i jej znaczeniu pisze rzecznik? Wynika to z prostej przyczyny. Rzecznik prowadząc postępowanie wyjaśniające, decydując się na postawie- nie lekarzowi zarzutów zna doskonale sprawę, zna stanowiska stron postępowania, świadków i czyni to na podstawie zebranego mate- riału dowodowego, bacząc, by dolegliwość wnioskowanej kary nie przekraczała stopnia winy. Mając to na uwadze należy pamiętać, że sąd jest niezawisły i nieza- leżny i to w ostateczności on podejmuje decyzję o wymiarze kary na podstawie obiektywnej oceny wszystkich dowodów. Zatem zarówno Rzecznicy Odpowiedzialności Zawodowej, jak i sędziowie Sądu Lekarskiegomuszą sobie uzmysłowić, że przynależ- ność do tych gremiów to nie tylko prestiż i „notka” w CV, ale przede wszystkimodpowiedzialność. Stefan Kopocz OkręgowyRzecznik OdpowiedzialnościZawodowej