ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach luty 2019 nr 256

19 Pro Medico • luty 2019 Lekarze na ogół uważają, że ich stan zdro- wia jest ich prywatną sprawą, a poza tym są lekarzami, więc się znają„na zdrowiu”lub leczą się u kolegów specjalistów (nieliczni jednak przestrzegają zaleceń owych spe- cjalistów). Natomiast zarządzający uważa- ją, że lekarz sobie poradzi, a skoro pracuje, to znaczy, że „może i daje radę”. Badania profilaktyczne są dla jednych i drugich jakimś „bezsensownym obowiązkiem” (acz- kolwiek, skoro są takie przepisy, to trzeba je jakoś zrealizować), a lekarz profilaktyk, próbujący badać kolegów i koleżanki, jest uważany powszechnie za co najmniej dzi- waka... Ocena ryzyka zawodowego – jest prowa- dzona w zakładach leczniczych. Posiadanie jej jest niezbędne, zgodnie z postanowie- niami wielu przepisów prawnych, w tym Kodeksu pracy. W podmiotach leczni- czych jest z reguły dokonywana albo przez powołany zespół pracowników, albo przez inspektora lub specjalistę BHP, albo przez podmiot zewnętrzny „na zlecenie” kierow- nictwa podmiotu. Jest to dokument, który jest, bo takmusi być, alewwiększości placó- wek ochrony zdrowia nic z tego nie wynika. (...) Wizytacje stanowisk pracy przez leka- rza profilaktyka – stanowią w podmio- tach leczniczych rzadkość – przy czym ja je wykonuję. Lekarze na ogół nie rozu- mieją konieczności wykonywania owych wizytacji oraz wynikających lub mogących z nich wynikać następstw. Nie zdają sobie sprawy, że zalecenia lekarza wizytującego mogą uchronić przed różnymi konsekwen- cjami, wynikającymi z możliwości zakaże- nia, wypadków przy pracy personelu czy wypadków pacjentów – a także przed kon- sekwencjami, wynikającymi ze stwierdze- nia nieprawidłowości przez różne organy kontrolne (inspekcja pracy, inspekcja sani- tarna itp.). Choroby zawodowe – lekarze mogą w trakcie wykonywania pracy doznać wypadków przy pracy oraz mogą wystąpić u nich choroby zawodowe. I tak np. każdy lekarz czy lekarz dentystamoże doznać ura- zu. Może dojść do zawału serca czy wylewu (insultu mózgowego) – ten może być uzna- ny za wypadek przy pracy pod określonymi warunkami – jeżeli dojdzie do nagłej sytu- acji, która spowoduje stres, mogący dopro- wadzić do zdarzenia; stres będzie trwał nie dłużej niż „dniówka robocza”a jego efektem będzie właśnie wyżej wymieniony. Nawet w przypadku, gdy u lekarza występowały już zmiany w naczyniach wieńcowych czy mózgowych, a dojdzie do takiego zachoro- wania – nie oznacza to, że nie można uznać takiego zdarzenia za wypadek przy pracy. Oczywiście z reguły zgłoszenie zdarzenia wymagać będzie postępowania sądowego (w tymopinii biegłego), bowiemfakt stwier- dzenia przez zespół powypadkowy (powo- ływany przez zakładpracy), że zdarzenie jest wypadkiem przy pracy, nie oznacza, że ZUS potwierdzi takie ustalenie i wtedy i tak cze- ka nas postępowanie sądowe. W Polsce obowiązuje wykaz chorób zawodowych . Część z nich to schorzenia, które mogą być rozpoznane, a następnie stwierdzone admi- nistracyjnie u lekarzy i lekarzy dentystów. I tak są to: – zatrucia ostre albo przewlekłe (różnymi substancjami) – w przypadku ostrych jest to jednocześnie wypadek przy pracy – z którymi lekarze lub lekarze dentyści mają do czynienia w trakcie wykonywania pracy; – astma oskrzelowa z uczulenia na określo- ne substancje np. na latex (rękawiczki); – ostre uogólnione reakcje alergiczne – na różne substancje chemiczne, z którymi może zetknąć się lekarz lub lekarz dentysta (środki odkażające itp.); – alergiczny nieżyt nosa – podobnie jak wyżej; – zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym – podobnie jak wyżej; – przewlekłe choroby narządu głosu spo- wodowane nadmiernym wysiłkiem głoso- wym – lekarze i lekarze dentyści – wykła- dowcy; – choroby wywołane działaniem promie- niowania jonizującego – narażenie na pro- mienie rtg (radiolodzy, lekarze narażeni innych specjalności jak ortopedzi, chirurdzy, lekarze zatrudnieni w szpitalnych oddzia- łach ratunkowych (konieczność przytrzy- mania nieprzytomnego lub nieświadome- go pacjenta poddawanego działaniu pro- mieniowania w trakcie wykonywania bada- nia rtg), w tym przewlekłe popromienne zapalenie skóry czy zaćma popromienna; – wymienione wwykazie nowotwory złośli- we – w określonych warunkach; – choroby skóry – alergiczne kontaktowe, z podrażnienia, pokrzywka kontaktowa, fotodermatozy zawodowe; – przewlekłe choroby układu ruchu wywo- łane sposobem wykonywania pracy u leka- rzy specjalności zabiegowych oraz u lekarzy dentystów – przewlekłe zapalenie okołostawowe barku; – przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej – oczywiście pod określonymi warunkami; – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykony- ZDROWIE LEKARZA Wstęp do dyskusji Z mojego doświadczenia zawodowego wynika, że temat jest lekceważony tak przez lekarzy, których dotyczy, jak przez lekarzy zarządzających placówkami ochrony zdrowia. Zorganizowana kilka lat temu konferencja „Zdrowie lekarza” niestety nie wzbudziła większego zainteresowania – a szkoda. Może więc niniejszy artykuł poruszy choć trochę „nasz”, tj. lekarzy umysł, a osoby, które mają stosow- ne przemyślenia w aspekcie zasygnalizowanych problemów, skłoni do podzielenia się nimi i wypływającymi z nich wnioskami?