ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach luty 2019 nr 256

21 Pro Medico • luty 2019 wewnątrzgałkowe uniezależniające pacjen- tów od okularów – tzw. soczewki multifo- kalne, są trudniej dostępne, jednak dzięki licznym projektom naukowym prowadzo- nym w naszym ośrodku, również soczewki premium – bioanalogiczne, toryczne, bifo- kalne oraz trifokalne dostępne są dla okre- ślonych grup naszych pacjentów. Mimo szerokiej gamy nowoczesnych socze- wek wewnątrzgałkowych, należy zwrócić uwagę na to, iż nie każdy pacjent jest ide- alnym kandydatem do soczewek premium. Wiele schorzeń okulistycznych innych niż zaćma, może stanowić przeciwwskazanie do wszczepienia tego typu soczewek. Soczewki jednoogniskowe pozwalają na wyraźne widzenie na jedną odległość. Najczęstszą opcją wybieraną przez pacjen- tów jest uzyskanie po operacji zaćmy bar- dzo dobrej ostrości wzroku do dali. W tym przypadku do pracy wzrokowej do bliży niezbędne są okulary. Gdy soczewka wsz- czepiana jest obliczana tak, aby pacjent widział wyraźnie do bliży, okulary korek- cyjne mogą być potrzebne do uzyskania wyraźnego widzenia do dali. Soczewki te zmniejszają ryzyko powstania nega- tywnych zjawisk optycznych typu glare (odblask) i halo (poświata wokół źródeł światła) w porównaniu do soczewek pre- mium. (...) W ciągu ostatnich dekad miał miejsce ogromny postęp, zarówno w chirur- gii zaćmy, jak i w wykorzystywanych implantach wewnątrzgałkowych. Nowo- czesne soczewki wewnątrzgałkowe, jak np. soczewki asferyczne, multifokalne, toryczne (korygujące astygmatyzm) stano- wią przewagę nad tradycyjnymi soczew- kami jednoogniskowymi. Odpowiednia kwalifikacja pacjentów jest niezbędna przed wszczepieniem tego typu soczewek, aby uniknąć powikłań. Soczewki dwuogni- skowe pozwalają na uzyskanie bardzo dobrej ostrości wzroku, zarówno do dali jak i do bliży, trójogniskowe przywracają- cą dobrą ostrość wzroku do bliży, do dali i na odległość pośrednią po operacji zaćmy, wielkoogniskowe zapewniają bardzo dobrą ostrość wzroku na różne odległo- ści, jednak istnieje ryzyko pooperacyjnej redukcji wrażliwości na kontrast, soczewki akomodujące stanowią najnowsze osią- gnięcie technologii dotyczącej implantów wewnątrzgałkowych naśladując fizjolo- giczny proces akomodacji oka ludzkiego, soczewki bioanalogiczne pseudoakomo- dujące umożliwiają wyraźne widzenie na różne odległości dzięki mikroprzesunię- ciom soczewki ku przodowi lub tyłowi. Starczowzroczność, inaczej presbiopia, tofizjologiczne, związane zwiekiem, pogor- szenie akomodacji wzroku, upośledzające głównie widzenie do bliży. Zastosowanie soczewek premium po usunięciu soczew- ki własnej pozwala także na zmniejszenie dolegliwości związanych z presbiopią. OCZYMWIEDZIEĆ POWINIENPACJENT Zaćma to zmętnienie naturalnej soczewki oka, której zadaniemjest ogniskowaniepro- mieni świetlnych padających na siatkówkę. Schorzenie to powoduje obniżenie ostrości wzroku, awzaawansowanych przypadkach ślepotę. Stanowi najczęstszą odwracalną przyczynę pogorszenia ostrości wzroku na świecie. Zmętnienie soczewki zwykle postępuje powolnie, dlatego pacjent może nie zauważyć progresji choroby. Najczęst- sze dolegliwości to rozmazane widzenie, problemy z czytaniem, zwłaszcza w słabym oświetleniu, poświata wokół źródeł świa- tła oraz podwójne widzenie. W niektórych typach zaćmy, tzw. zaćmie jądrowej, docho- dzi do poprawy ostrości wzroku do bliży, co skutkuje możliwością czytania bez oku- larów. Najczęstszy typ zaćmy, tzw. zaćma star- cza, pojawia się z wiekiem, wraz ze starze- niem się organizmu. Inne rodzaje to m.in. zaćma pourazowa, metaboliczna i wrodzo- na. Do czynników ryzyka rozwoju zaćmy zaliczana jest: cukrzyca, sterydoterapia, narażenie na promieniowanie UV, palenie papierosów, schorzenia okulistyczne, jak na przykład zwyrodnienie barwnikowe siat- kówki, zapalenie błony naczyniowej, a także przebyty uraz oka oraz wcześniejsze opera- cje okulistyczne. Nie bez znaczenia są rów- nież obciążenia rodzinne oraz zaburzenia genetyczne. Celem prewencji rozwoju zaćmy zaleca się stosowanie zrównoważonej diety, ograni- czenie konsumpcji alkoholu oraz zaprzesta- nie palenia tytoniu. Stosowanie okularów z filtrempozwala na ograniczenie narażenia na promieniowanie UV. Noszenie okularów ochronnych podczas uprawiania sportów o dużym ryzyku urazu gałki ocznej, a tak- że w warunkach pracy grożących uszko- dzeniem oka. U pacjentów chorujących na cukrzycę, wahania glikemii mogą przy- czynić się do przyspieszonego rozwoju zaćmy, stąd ważna jest ścisła kontrola gli- kemii. Dotychczas jedyną, skuteczną metodą leczenia zaćmy jest jej chirurgiczne usunię- cie oraz wszczepienie sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. Operacja zaćmy jest najczęściej wykonywanym zabiegiem ope- racyjnym na świecie. Przełomową metodą usuwania zmętnienia soczewki jest fako- emulsyfikacja, która została wprowadzo- na przez Kelmana w 1967 r. Zastosowanie ultradźwięków w nowoczesnych aparatach pozwala na zoperowanie nawet zaawan- sowanej zaćmy. Udoskonalone aparaty i narzędzia okulistyczne umożliwiają prze- prowadzenie operacji zaćmy w sposób małoinwazyjny – poprzez około 2-2,5 mm mikrocięcie w rogówce, dzięki czemu po zabiegu nie jest konieczne zakładanie szwów. Zaćma jest chorobą cywilizacyjną, a w związku ze stale zwiększającą się śred- nią długością życia, można spodziewać się corazwiększej liczby pacjentówze zmętnie- niem soczewki związanym z wiekiem. (...) DrMonika Sarnat –Kucharczyk, dr n.med. AdrianSmędowski oraz prof. dr hab. n.med. EwaMrukwa-Kominek (lekarz kierujący OddziałemOkulistyki Dorosłych, Uniwersyteckie CentrumKliniczne im. prof. K. Gibińskiego SUM, kierownik Katedry i Kliniki Okulistyki SUM) Skróty pochodzą od redakcji Fot. Paweł Krotowski