ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach luty 2025 nr 316

Pro Medico luty 2025 8 doświadczył bezpośrednio od praco- dawcy albo wskutek nieprzeciwdziałania temu zjawisku przez pracodawcę. Pra- cownik winien zatem zebrać korespon- dencję mailową lub smsową ukazującą w jaki sposób był traktowany (często wykorzystywane są dowody z nagrań). Istotne mogą być także dowody świad- czące o doznaniu uszczerbku na zdro- wiu – co najlepiej jest wykazać poprzez stosowną dokumentację medyczną. Istotne jest także udowodnienie związku przyczynowego pomiędzy mobbingiem a uszczerbkiem na zdrowiu. AN: Choć świadomość lekarzy dotyczą- ca mobbingu stale rośnie, wciąż trudno powiedzieć, by było to zjawisko, z którym ofiary potrafią walczyć. Wynika to chociaż- by z braku wiedzy na temat tego, gdzie należy zgłosić fakt prześladowania w pra- cy i jakie instytucje są rzeczywiście w sta- nie pomóc nękanemu pracownikowi. TDN: Każdy pracownik, nawet anonimo- wo, może o mobbingu w danym miejscu pracy poinformować Państwową Inspek- cję Pracy (PIP). Powinna ona skontro- lować firmę pod kątem ewentualnych zaniedbań w tym zakresie. Sprawozdanie z kontroli będzie stanowić ważny dowód w sprawie sądowej, jeśli na takową ofia- ra mobbingu się zdecyduje w walce o odszkodowanie bądź zadośćuczynie- nie. Co ważne – w takim przypadku pozy- wa się nie swojego prześladowcę, a pra- codawcę. AN: Czy chcąc pociągnąć prześladowcę do odpowiedzialności mogę skorzystać z ochrony wynikającej z przepisów zawar- tych w kodeksie karnym? Można sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której np. inny pracownik w trakcie pracy używa wstosunkudo kolegi słówobraźliwych, któ- re nie powodują skutków, o których mowa w kodeksie pracy, a jednak są bolesne. TDN: Wprzywołanej sytuacji możnamówić o zniewadze (art. 216 k.k). Kodeks karny przewiduje ochronę pracowniczą, ale cha- rakter tej ochrony jest inny niż ten, który zawarto w art. 943 § 2 kodeksu pracy.Wyni- ka to z tego, że prawo karne ma represyjny charakter, co oznacza m.in., że po narzędzie to sięgać będziemy w ściśle określonych sytuacjach. Jeżeli np. w toku pracy jeden pracownikpopchniedrugiego,toniebędzie to mobbing, ale naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 k.k). Bezprawne kwe- stionowanie kompetencji może stanowić zniesławienie (art. 212 k.k.). W grę wchodzi także użycie groźby karalnej (art. 190 k.k.), zmuszanie do określonego zachowania (art. 191 k.k.), naruszanie praw pracownika wynikających ze stosunku pracy lub ubez- pieczenia społecznego (art. 218 k.k.). Lista możliwych przestępstw jest stosunko- wo obszerna. Szczególną pozycję w praw- nokarnej reakcji na patologiczne zachowa- nia w pracy zajmują przestępstwa uporczy- wego nękania (art. 190a k.k.) i znęcania się (art. 207 k.k), jako że ich istota lepiej przy- staje do cech mobbingu (podobną funkcję pełni art. 107 k.w.). To pierwsze w doktrynie i orzecznictwie określa się mianem stalkin- gu. Nas interesuje ta jego odmiana, która odnosi się do osób obcych, doznających poczucia zagrożenia, poniżenia lub udrę- czenia. Co do zasady nękanie wymaga powtarzalności zachowań. Znęcanie się polega natomiast na jednorodzajowym lub różnorodnym naruszaniu dóbr pokrzyw- dzonego. AN: Czyli np. znęcaniem może być cykl zniewag albo gdy mamy do czynienia z pojedynczymi, ale różnymi pod wzglę- dem charakteru zachowaniami, jak np. gdy raz ktoś mnie obrazi, innym razem zakwe- stionuje moje kompetencje albo mnie popchnie. TDN: Tak. W przypadku znęcania – podob- nie jak przy nękaniu – sprawca musi popeł- nić więcej niż jeden czyn, chyba że jednora- zowe zachowanie byłowyjątkowodrastycz- ne. Zarówno nękanie, jak i znęcanie mogą być przypisane tylko w razie umyślności. AN: Jeżeli zdecydujemy się zawiadomić organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, to czy taka droga jest dla nas bardziej wygodna? TDN: Droga procesu przed sądem kar- nym jest o tyle dla pracownika wygodna, że postępowanie dowodowe spoczywa wówczas na barkach oskarżyciela, a nie na barkach pracownika. Pracownik – w powiadomieniu, kierowanym do orga- nów ścigania, o możliwości popełnienia przestępstwa lub wykroczenia – jedy- nie wskazuje okoliczności. Oczywiście, jeśli dysponuje konkretnymi dowodami, to powinien je wskazać, bo to zwiększa szanse powodzenia. AN: Dziękując za rozmowę, może war- to na koniec wskazać, że chyba najważ- niejsze pozostaje rozpoznanie zjawiska patologicznych zachowań pracowniczych w miejscu pracy i adekwatna reakcja na nie. Nawet jeżeli nie uda się namwyka- zać, że doszło do mobbingu, to istnieje w prawie szereg przepisów, które zapew- niają nam ochronę. Fot. Adobe Stock