ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach maj 2019 nr 259

Pro Medico postscriptum • maj 2019 18 I Konferencja „Dehumanizacja medycyny” odbyła się w Śląskiej Izbie Lekarskiej 10 października 2015 r. Zarówno podczas wykła- dów, jak i panelu dyskusyjnego podjęto wtedy istotną próbę zdiagnozowania zjawiska dehumanizacji w szerokim aspekcie życia społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem medycyny. Kontynuację tematu, jako swego rodzaju post scriptum , podjęto po czterech latach. TEMATYKAWYKŁADÓW 23.03.2019 R. • „Wpływ przemian gospodarczych w Polsce na relację lekarz – pacjent” – dr n. med. Marcin Jabłoński • „By słowo było (po) mocą – wybrane aspekty komunikacji medycznej” – dr hab. n. hum. Danuta Krzyżyk • „Społeczne skutki postępu w medycynie” – ks. dr hab. Arkadiusz Wuwer, prof. UŚ Paneliści: ks. dr hab. n. teolog. prof. Antoni Bartoszek , prof. dr hab. n. med. Jan Duława , dr n. med. Elżbieta Kortyczko , dr n. med. Jacek Kozakiewicz . Moderator: prof. dr hab. n. med. Jarosław Markowski . Dr hab. Danuta Krzyżyk (adiunkt w Katedrze Dydaktyki Języ- ka i Literatury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, członek Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, przewod- nicząca Zespołu Ortograficzno-Onomastycznego Rady Języka Polskiego) już w 2015 r. podkreślała, że skoro jedna z naczelnych zasad w medycynie brzmi: „Primum non nocere” (Po pierwsze nie szkodzić), warto byłoby uzupełnić tę zasadę o drugi człon: „ Secundo non tacere” (Po drugie nie milczeć). „Nie milczeć, gdy pojawiają się tendencje do dehumanizacji w medycynie. Dopó- ty o różnych aspektach komunikacji medycznej rozmawiamy, dopóty pojawia się refleksja, dopóki jest szansa na zmianę sytu- acji. Na każdej uczelni medycznej powinny być zajęcia poświęco- ne komunikacji z pacjentem, nie tylko teoretyczne – w sali zaję- ciowej, ale i praktyczne – przy łóżku chorego. Niestety, w tym świecie nastąpiło pewne zamknięcie się na bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem. Dlatego tak ważne jest uczenie – nie tylko na studiach medycznych – skutecznego i etycznego porozumie- wania się.” Dr n. med. Jacek Kozakiewicz , wiceprezes NIL (oraz ŚIL): To spo- tkanie ma odpowiedzieć na pytanie, czy nastąpiły zmiany, jeśli chodzi o zjawisko dehumanizacji w medycynie i w jakim kierun- ku zmierzamy. Dziś wiele mówi się o podmiotowości pacjenta, ale pamiętajmy, że druga strona też ma swoją podmiotowość. Nie ma prawdziwej relacji lekarz – pacjent bez podmiotowości obydwu stron. Prezes tłumaczy też, że dehumanizacja to dziś – może przede wszystkim – prymat pieniądza, który powoduje dramatyczne wybory lekarzy. Przenikanie się medycyny i biz- nesu jest powszechnym zjawiskiem, ale równolegle obserwuje- my coraz silniejszą presję, wywieraną na lekarzy przez szeroko rozumianą „sferę ekonomiczną”. Podkreślano to podczas panelu dyskusyjnego: lekarski profesjonalizm i etyka zawodowa coraz częściej są determinowane poprzez nakłady finansowe. O coraz większym wpływie wpływ mechanizmów rynkowych na ochronę zdrowia mówił również dr n. med. Marcin Jabłoń- ski, lekarz chorób wewnętrznych i specjalista psychiatrii, certyfi- kowany psychoterapeuta Sekcji Naukowej Psychoterapii i Sekcji Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatryczne- go. Przedstawił m.in. wyniki badania ankietowego wśród leka- rzy, z których wynikało że niemal 40 proc. lekarzy nie ufa swo- im pacjentom, obawiając się z ich strony np. pozwu sądowego z powodu wyników leczenia. Ks. dr hab. Arkadiusz Wuwer , adiunkt Katedry Teologii Moral- nej i Katolickiej Nauki Społecznej UŚ zdiagnozował współcze- sność i przywołał refleksje słynnego już na całym świecie filozofa Yuvala Noah Harrariego, na temat przyszłości. W książce „Homo deus. Krótka historia jutra” Harrari stawia okrutne tezy: jeśli dziś człowiek to biologiczna maszyna, to można będzie doskonale nią sterować, w XXI wieku poczucie szczęścia po prostu będzie można włączyć na żądanie. Śmierć to tylko problem techniczny. Światowe korporacje prowadzą wyścig po nieśmiertelność. Cze- kają nas czasy panów i niewolników. Panowie będą korzystać w pełni z dobrodziejstw postępu w medycynie, ich ciała będą reperowane, by żyć niemal wiecznie kosztem niewolników, któ- rych organy będą traktowane w sposób instrumentalny, by słu- żyć panom. Czy jesteśmy gotowi na tak odhumanizowany świat? Podczas dyskusji panelowej m.in. mocno wybrzmiała potrzeba większej ilości zajęć z etyki nie tylko na studiach medycznych, ale także prawniczych czy dziennikarskich. Prof. Jan Duła- wa zaakcentował problem młodych lekarzy, zwracając uwagę na konieczność odpowiedniego przygotowania do tego, by roz- mawiać z pacjentem na trudne tematy i traktować pacjenta z należytą godnością. Konferencji towarzyszyły obchody 25-lecia Katolickiego Stowa- rzyszenia Lekarzy Polskich – więcej informacji na str. 5 tej edycji Pro Medico. Oprac.G.O. Dehumanizacja w medycynie – postscriptum Dehumanizacja w medycynie staje się coraz większym problemem i wy- zwaniem współczesności, w której ostre warunki dyktuje biurokratyzacja i rynek biznesu. Dehumanizacja zagraża zarówno lekarzom, jak i pacjentom. W jej kon- tekście często podkreśla się holistyczne podejście do pacjenta i do spo- sobu jego leczenia.