ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach maj 2020 nr 269

Pro Medico • maj 2020 24 Dziennik Urzędowy Izb Lekarskich nr 10, październik 1938 r.: „Wobec licznych wykro- czeń w używaniu tablic firmowych, niezgod- nych z przepisami o reklamowaniu się leka- rzy, jako też wobec nieprawidłowego używa- nia tytułu specjalisty, Zarząd Izby przystąpił do kontroli godeł, przy czym kieruje się zasa- dami, ogłoszonymi w Dz.U. Izb Lekarskich z 1.V.1938 r. Nr 5 str. 205, komunikat 4 pkt.8.” W 1925 roku Jan Witalis Bączkiewicz, prezes NIL I i II kadencji (1923-1929), na łamach „Nowin Lekarskich” przypo- minał, że samorząd lekarski „ma obo- wiązek tępić nieuctwo, szalbierstwo, nieuczciwe reklamy, a także partactwo lekarskie”. Nie dziwi więc, że w okresie II RP wprowadzono bardzo restrykcyj- ne regulacje, wręcz cenzurę „ogłoszeń dotyczących działalności leczniczej i środków leczniczych”. Ogólne zasady regulowało rozporzą- dzenie Ministra Opieki Społecznej z dnia 30.01.1934 r., natomiast przepisy szczegó- łowe ustalały same Izby. Generalna zasada mówiła, że ogłoszenie lekarza w „prasie niefachowej” czyli np. dzienniku nie może mieć cechy reklamy kupieckiej (np. duże litery, ramki itp.) i jest dozwolone, jeżeli spełnia pewne kryteria. Zwykle ogłoszenie miało rozmiar 6x8 cm i musiało być obiek- tywne w swej treści. Mogło zawierać imię i nazwisko, stopień naukowy („doktór”, docent, profesor), stanowisko szpitalne (dyrektor, kierownik, ordynator, asystent, sekundariusz z podaniem nazwy szpitala), adres lokalu, godziny przyjęć, numer tele- fonu. Dopuszczalne było podawanie specjalno- ści „w najogólniejszym znaczeniu”, oczy- Zbiory Ośrodka Dokumentacji Historycznej ŚIL Przedwojenna cenzura dla lekarza wiście po uzyskaniu zezwolenia Zarządu Izby Lekarskiej. Np. na terenie Śląskiej Izby Lekarskiej obowiązywały wytyczne do używania tytułu specjalisty, a mianowi- cie: poza rokiem praktyki lekarskiej w„pań- stwie Polskim”, lekarz musiał wykazać się poświadczonym stażem pracy w klinice lub specjalistycznym szpitalu. Chirurdzy, ortopedzi, urolodzy – musieli mieć prakty- kę czteroletnią; interniści, pediatrzy, gine- kolodzy i akuszerze, neurolodzy i psychia- trzy, okuliści, otolaryngolodzy – praktykę trzyletnią, natomiast praktyką dwuletnią musieli wykazywać się dermatolodzy i wenerolodzy, stomatolodzy, bakteriolo- dzy – higieniści. W 1938 roku używanie tytułu specjalisty oznaczało, że dany lekarz „odbył specjal- ne wyszkolenie w tej specjalności i jej się wyłącznie poświęca”. Podawane tytuły nie mogły wprowadzać opinii publicznej w błąd, kategorycznie zabronione było używanie tytułów zagranicznych. À propos tytułów: ten, kto uzyskał dyplom przed 30 czerwca 1930 r., miał prawo do używa- nia tytułu„doktora wszechnauk lekarskich”. Osobom, które uzyskały dyplom po 30 czerwca 1930 roku przysługuje tytuł naukowy i zawodowy – lekarz (używanie tytułu „doktór medycyny” było niedo- zwolone. Prawo używania tytułu „lekarz” przysługiwało wyłącznie osobom posia- dającym prawo wykonywania praktyki lekarskiej wg Rozporządzenia Prezydenta RP z dn. 25 września 1932 r. (Dz.U. R.P. Nr. 81 poz. 712). Ogłoszenie oprócz ww. mogło zawierać: „osiedlił się”,„powrócił”,„przeprowadził się”, „wyjechał”,„wznowił przyjęcia chorych”itp. Ogłoszenia zakładów leczniczych również podlegały cenzurze. Mogły zawierać tylko nazwę, adres, telefon, godziny przyjęć oraz określać jego charakter. Natomiast ogło- szenia uzdrowisk zawierały tylko „zgodne z prawdą wiadomości o właściwościach i urządzeniach”. Nie do przyjęcia było, aby ogłoszenie odbiegało od norm podanych przez poszczególne Izby, szczególnie pod wzglę- dem treści i formy np. z podaniem jakichś szczególnych kwalifikacji, wyszczególnie- niem chorób, podaniem wysokości hono- rarium, zaofiarowanie bezpłatnej pomocy lekarskiej lub„cen ulgowych”, a nawet ofe- rowanie terapii za pomocą lampy kwarco- wej, Soluxa czy aparatów krótkofalowych było kategorycznie zabronione. Lekarze nie mogli się reklamować także poprzez pseudonaukowe i pseudopo- pularyzatorskie artykuły i notatki dzien- nikarskie, publiczne wydawanie opinii w sprawie sposobów i metod leczenia oraz ogłaszania i tolerowania podziękowań publicznych. Izby zabraniały wywieszania ogłoszeń w aptekach, sklepach, lokalach i miejscach publicznych, jak również rozsyłania ogło- szeń pocztą lub rozdawania ich w postaci ulotek. W aptekach mogły znajdować się wykazy lekarzy przyjmujących w zakła- dach leczniczych i przychodniach jako materiał informacyjny. Odstępstwem od powyższej reguły były ogłoszenia leka- rzy praktykujących umieszczane w formie spisu w aptekach i urzędach gminnych wmiejscowościach„kuracyjnych, podmiej- skich i w miejscowościach nie posiadają- cych prasy miejscowej”. Reasumując: na ogłoszenia w „prasie nie- fachowej, w księgach adresowych i katalo- gach telefonicznych” i tak trzeba było mieć pozwolenie Zarządu Izby po uprzednim Oryginalna tablica. Zbiory ODH, darowizna córki dr Aleksandry Różyckiej. Kraków ul. Grodzka, Zakład dentystyczny Voglera.