ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach marzec 2020 nr 267

Pro Medico • marzec 2020 8 Lekarz powinien, mówiąc kolokwialnie, „błyszczeć przykładem” – promować zdrowy styl życia, regularnie podda- wać się badaniom, uprawiać aktywność fizyczną, pilnować prawidłowej wagi cia- ła, ograniczać używki, a przede wszyst- kim nie palić tytoniu! Pacjent niejedno- krotnie odnosi się do swojego lekarza prowadzącego, zwraca uwagę na jego zachowania i formę, lekarz uwiarygadnia diagnozę oraz leczenie swoją postawą. Niestety, w natłoku codziennych zajęć, trudno jest zadbać o higieniczny tryb życia. Taki właśnie niepokojący wniosek płynie z ostatnich doniesień o stanie zdrowia Polaków, oczywiście w tym także samych lekarzy. Liczby są nieubłagane – choroby nowo- tworowe stanowią jedną czwartą przyczyn zgonów, a w niektórych gru- pach wiekowych (pomiędzy 20 a 44 r.ż. u kobiet) są najczęstszą przyczyną zgonu. Polscy onkolodzy prognozują, że w cią- gu najbliższych pięciu lat liczba pacjen- tów onkologicznych może wzrosnąć o 15%, zaś w perspektywie dziesięciu lat o 28%. Według prognoz Krajowego Rejestru Nowotworów, do 2025 r. nastąpi wzrost liczby zachorowań wśród kobiet do 97,7 tys. a wśródmężczyzn do 89,9 tys. Wobec tak dramatycznych danych nie wolno nam pozostać bezradnymi. Warto zacząć od siebie. Udzielając porad pacjen- tom, kierując ich na badania, wymagając dyscypliny w prowadzeniu zdrowego try- bu życia, pomyślmy też o sobie... Zatem pozwolę sobie zwrócić uwagę na kilka rad, które tak niewiele wymagają i zależą tylko od nas samych: Po pierwsze – Doktorze, nie pal! Palenie tytoniu jest odpowiedzialne za 30% przypadków raka. Niestety od lat poziom palących dorosłych jest stały i wynosi ok. 25% populacji. I aż strach pomyśleć, ilu w tej liczbie jest lekarzy? Po drugie – Doktorze, wejdź na wagę! Przyczyną kolejnych 30% zachorowań są nawyki żywieniowe, a kolejne 5% znajduje przyczynę w braku aktywności fizycznej oraz nadwadze i otyłości. W Pol- sce nadmierną, patologiczną masę ciała stwierdza się u ponad 45% kobiet i 62% mężczyzn. Wciąż za mało jest lekarzy wśród aktywnych sportowo osób. A prze- cież chodzi o nasze życie i o naszą wia- rygodność w oczach pacjentów. Zbytnio otyły lekarz, ociężały ruchowo i zmęczony niezdrowym życiem, nie może byc wiary- godnym przykładem dla pacjentów. Po trzecie – Doktorze, regularnie zgłaszaj się na badania! Profilaktyka wtórna ma na celu wykry- cie stanów przednowotworowych lub raka w stadium przedklinicznym. Celem badań przesiewowych w kierunku wykry- cia nowotworu jest zwiększenie skutecz- ności leczenia i prawdopodobieństwa przeżycia, poprzez wczesne rozpoczęcie terapii. Niestety, także w naszymmedycz- nym środowisku zgłaszalność na bada- nia przesiewowe jest niewystarczająca. Ochoczo kierujemy na nie swych pacjen- tów, rzadko myśląc o sobie. Tymczasem rak piersi jest nowotwo- rem najczęściej występującym. Co pią- te zachorowanie u kobiet to rak piersi. Wiadomo, że od stopnia zaawansowania nowotworu w momencie diagnozy zale- ży prawdopodobieństwo wyleczenia. Regularne wykonywanie badań cytolo- gicznych ma na celu wykrywanie i lecze- nie zmian przednowotworowych, a więc Lekarzu zadbaj o siebie Lekarz jest ponoć najtrudniejszym pacjentem, między innymi dlatego, że przedkłada zdrowie innych nad swoje. A przecież wiarygodność medy- ków w tym zakresie to nasza ogromna siła i odpowiedzialność. unikanie zachorowania na raka. W przy- padku wykrycia raka w trakcie badania cytologicznego, szansa na wyleczenie stanowi aż 81,9%, a w przypadku zgłosze- nia się do diagnostyki z objawową choro- bą szansa ta spada do 50,74%. W przypadku raka jelita grubego pro- gram badań przesiewowych polega na wykonywaniu badań kolonoskopo- wych. W 2016 roku zanotowano w Polsce ponad 16 tysięcy zachorowań, a wylecze- nia obserwuje się u 76,9% w przypadku wykrycia nowotworu podczas badań przesiewowych i tylko 47,1%, jeżeli cho- roba jest w stadium klinicznym. Biorąc pod uwagę fakt, że odsetek pię- cioletnich przeżyć u mężczyzn wynosi 48%, a u kobiet – 52%, to można śmiało stwierdzić, że odsetek korzystający z tych badań jest znikomy. Znakomitą większość zachorowań na nowotwory złośliwe można przypisać szeroko pojętym czynnikom stylu życia i czynnikom środowiskowym. Nie bójmy się jednak zmieniać swoje przyzwyczaje- nia – nie tylko dla dobra ogółu, ale przede wszystkim swojego. A dla pacjentów nic tak nigdy nie będzie skuteczne, jak nasz własny przykład. Dr hab. n. med. Iwona Gisterek Kierownik Katedry Onkologii i Radioterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Fot. Adobe Stock