ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach marzec 2024 nr 307

Pro Medico marzec 2024 25 Kobieta z medalu POTYCZKI Z HISTORIĄ Katarzyna B. Fulbiszewska koordynatorOśrodka DokumentacjiHistorycznejŚIL Medale – małe pomniki„ku czci”. Uwolnione z ram powszechnej użyteczności służą do wyrażania idei albo uhonorowania wybitnej postaci za wybitne zasługi. Kobieta na medalu to rzadkość. Dlatego zainteresował mnie ten jeden z wizerunkiem kobiety-profesora na awersie. Kim była i dlaczego uwieczniono ją wraz ze Szpitalem Wolskim (obecnie Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc)? Janina Eufrozyna Kazimiera Misiewicz (1893-1958) wybitna postać w świecie medycyny, która w latach 50. XX w. za swój dorobek naukowy i w podziękowaniu za wkład w rozwój nauki i reprezentowanie naszego kraju na licznych konferencjach i zjazdach, została jednomyślnie ogłoszona„ambasadorką polskiej ftyzjatrii”. Gdyby była miara dla heroicznego poświę- cenia swojego życia w bezinteresownej pomocy innym, zarówno w czasie wojny, jak i pokoju, prof. Janina Misiewicz byłaby na samym szczycie. Urodziła się w północnej Rosji. Studio- wała w prestiżowym Żeńskim Instytucie Medycznym w Petersburgu, który ukoń- czyła z wyróżnieniem w 1918 r. W 1920 r. wraz z grupą repatriantów przyjechała do Polski. Po nostryfikacji dyplomu lekarza na Uniwersytecie Warszawskim (1921 r.) przez kolejne 15 lat w Warszawie, uczyła się od najlepszych: prof. Kazimierza Rzęt- kowskiego (Szpital św. Ducha) i prof. Witol- da Orłowskiego (Szpital Dzieciątka Jezus). Była tytanem pracy: jednocześnie pra- cowała jako lekarz szkolny, przyjmowała pacjentów w Poradni Przeciwgruźliczej (którą sama zorganizowała), uczyła wWar- szawskiej Szkole Pielęgniarek, a także publikowała prace naukowe. W wieku 31 lat obroniła pracę doktorską i w nagrodę otrzymała roczne ministerialne stypen- dium na naukę m.in. w Instytucie Pasteura w Paryżu. KRZYŻ LOTARYŃSKI Po powrocie ze stypendium w paryskim Instytucie Pasteura, które otrzymała w nagrodę za wyróżnioną pracę doktor- ską, w kręgu jej zainteresowań została gruźlica: dynamizm jej rozwoju, wynika- jące z niego inwalidztwo, epidemiologia i zwalczanie. W 1934 r. weszła w skład grupy założycielskiej Towarzystwa Badań Naukowych nad gruźlicą. W międzyczasie Fot. K. Dąbrowska Zbiory MuzeumHistorii Medycyny i Farmacji ŚIL: awers i rewers pamiątkowego medalu z oka- zji 50-lecia Instytutu i Chorób Płuc (Warszawa) 1948-1998 z wizerunkiem prof. Janiny Misie- wicz (1893-1958); medal ze znakiemmenniczym, sygnowany BW. napisała kilka prac z zakresu oświaty sani- tarnej, w tym „Podręcznik ratownictwa” dla młodzieży. W 1935 r. dr Misiewicz zdała z powodzeniem egzamin na stanowisko Ordynatora Oddziału Chorób Wewnętrz- nych i dyrektora Szpitala SanatoriumGruź- liczego Św. Józefa w Mieni pod Warszawą. I chyba tak naprawdę, od tego momentu symbol krzyża lotaryńskiego towarzyszył jej już do końca życia. W marcu 1939 r. jej kariera nabrała „rozpędu”. Dr Misiewicz otrzymała bowiem propozycję zorgani- zowania oddziału płucnego i objęcia sta- nowiska zastępcy dyrektora i ordynatury na tym oddziale, w najbardziej prestiżo- wymwarszawskim szpitalu – SzpitaluWol- skim na ul. Płockiej 26. KRZYŻWALECZNYCH Praca w Szpitalu Wolskim zbiega się z wyjątkowo dramatycznymi czasami. We wrześniu 1939 r. ówczesny dyrektor dr Józef Marian Piasecki został powoła-