ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach marzec 2025 nr 317

Pro Medico marzec 2025 13 Fot. Chroma Stock Dr hab. Rafał Skowronek, prof. SUM KierownikKatedry iZakładu MedycynySądowej iToksykologii Sądowo-LekarskiejwKatowicach KierownikPracowniHistopatologii ŚląskiegoCentrumChoróbSercawZabrzu Koniec nauczania etyki lekarskiej na studiach?! Z początkiem roku akademickiego 2024/2025 z zaskoczeniem dowiedziałem się o likwidacji przedmiotu„Etyka lekarska”, który jako Katedra i ZakładMedycyny Sądowej i Toksykologii Sądowo- Lekarskiej w Katowicach prowadziliśmy na kierunku lekarskim Wydziału Nauk Medycznych w Zabrzu. W poprzednich latach zlikwidowano pro - wadzenie tego przedmiotu na kierunku lekarskim Wydziału Nauk Medycznych w Katowicach. Jako aktualny Kierownik tej Katedry i jednocześnie Zastępca Okrę - gowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Śląskiej Izby Lekarskiej czuję się zobowiązany wyrazić swoje zaniepo - kojenie powyższymi zmianami. Etyka lekarska, kiedyś pod nazwą „ety - ki i deontologii lekarskiej”, była zawsze przedmiotem nauczanym przez lekarzy, doświadczonych pracowników Katedry Medycyny Sądowej. Medycyna sądowa, jako nauka pomostowa między medy - cyną i prawem, jest szczególnie predys - ponowana do nauczania tego ważnego przedmiotu. Gorącym orędownikiem i propagatorem tej wiedzy i zasad etycz - nych był prof. dr hab. Władysław Nasiłow - ski, doktor honoris causa SUM w Katowi - cach, szczególnie zasłużony również dla Śląskiej Izby Lekarskiej, do którego jesz - cze powrócę. Władze Uczelni argumentują likwidację przedmiotu zmianami standardówkształ - cenia. Ich decyzją efekty kształcenia, jakie można było przypisać „etyce lekarskiej” w chwili obecnej są lub będą realizowa - ne w ramach innych przedmiotów: „Pro - fesjonalizm i humanizm w medycynie” i „Komunikacja w medycynie”, prowadzo - nymi przez nowo powstały Zakład Antro - pologii Lekarskiej, który zatrudnia tylko jednego lekarza z I stopniem specjalizacji z położnictwa i ginekologii. Pozostali pra - cownicy to m.in. psycholodzy, socjolo - dzy, filozofowie. Czy „profesjonalizm, humanizm i komu - nikacja” mogą zastąpić „etykę i deontolo - gię”? Czy to jest nowa jakość kształcenia lekarzy, o jaką nam chodzi? W mojej ocenie etyki lekarskiej muszą nauczać lekarze, ponieważ nie da się zastąpić osobistego doświadczenia, zetknięcia się z problemami i dylematami etycznymi w praktyce zawodowej, nawet najlepszą wiedzą teoretyczną. Verba docent – exempla trahunt. Odpowiednie nauczanie etyki na studiach lekarskich jest szczególnie ważne w obliczu istot - nych zmian, jakie nastąpiły w Kodek - sie Etyki Lekarskiej i weszły w życie od 1 stycznia 2025 roku. Na koniec chciałbym przytoczyć wciąż aktualne słowa samego prof. Nasiłow - skiego, które zamieścił w nieznanym szerszemu gronu tekście „Nauczanie ety - ki na studiach lekarskich”, opublikowa - nym w „Zeszytach naukowych” Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Śląskiej Akademii Medycznej (nr 1/1995, s. 7-15 – cały tekst jest dostępny na stronie Katedry w zakładce „materiały dla stu - dentów”: medycynasadowa.sum.edu.pl ): „Wśród argumentów uzasadniających ograniczenie godzin wykładowych ety - ki – często zakłada się, iż jest to przed - miot, którego podstawowe elementy nie mają charakteru wiedzy stosowanej. Nie ma on zatem bezpośredniego związku z przedmiotową racjonalnie zdetermino - waną wiedzą lekarską – fachową, której zdaniem niektórych, powinien poświęcić się bez reszty student... Z argumentami tymi, nie można się zgodzić... Niewąt - pliwie mamy do czynienia z kryzysem dotychczasowej koncepcji nauczania medycyny jedynie jako fachu. Wiedza tego fachu była dotychczas obudowana empiryzmem i racjonalizmem, sięgają - cym do tradycji i źródeł XIX-wiecznych. Powrót do zasady, iż celem medycyny, a zatem i jej nauczania – jest chory i jego leczenie – zaś leczenie choroby jest celem pośrednim – jest już powszechnie dostrzegany i uznawany – ale nie w pełni jeszcze przyswojony. Nauczanie tak poj - mowanej etyki lekarskiej jako nauki nie tylko o powinności i odpowiedzialności – ale opierającej się na zapomnianej nieraz zasadzie – dobro chorego najwyższym prawem – ciągle natrafia na niepełną akceptację i zrozumienie”.