ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach marzec 2025 nr 317

Pro Medico marzec 2025 18 Prof. dr hab. n. med Jacek Białkowski KonsultantwŚląskimCentrum ChoróbSercawZabrzu W latach 2015-2020 miałem przyjemność i zaszczyt być konsultantem krajowym ds. kardiologii dziecięcej. Podczas tej kadencji udało się zrealizować szereg działań organizacyjnych. Uzyskanom.in. status specjalizacji jako deficytowej (2018 r.), poprawił się nieco nabór rezydentów, choć kardiologia dziecięca należy nadal do specjalizacji o najmniejszej liczbie lekarzy. Czy dyrekcji Śląskiego Oddziału NFZ zależy na jakości świadczonych usług? Obliguje to placówki odpowiedzialne za organizację Służby Zdrowia do jak naj - bardziej efektywnego wykorzystania istnie - jących kadr. Niestety szeregmoich inicjatyw dotyczących reorganizacji pracy poradni kardiologicznych dla dzieci nie zostało zre - alizowanych. Dotyczyło to również mojego postulatu podziału poradni zgodnie z ich alokacją na te z wyższym stopniem referen - cyjności (działające przy ośrodkach wyso - kospecjalistycznych – w skali kraju jest ich dziesięć – na Śląsku dotyczyłoby to Górno - śląskiego CentrumZdrowia Dziecka wKato - wicach i Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu) oraz z niższym stopniem refe - rencyjności – różnorodnych poradni rejo - nowych. Pozwoliłoby to na lepszą opiekę nad dziećmi z wrodzonymi wadami serca. W tych pierwszych zajmowanoby się tylko trudniejszymi przypadkami (np. również tymi powysokospecjalistycznych zabiegach kardiochirurgicznego i przezcewnikowego leczenia oraz dziećmi ze złożonymi, trud - nymi wadami). Poradnie rejonowe zajmo - wałyby się skriningiem (głównie rozstrzy - ganiem, czy w ogóle mamy do czynienia z wrodzonymi wadami serca. Bardzo duża część – w zasadzie większość – tych pacjen - tówma niewinne szmery serca, co wymaga jednorazowej wizyty konsultacyjnej). Aktualna modyfikacja działań poradni kar - diologii dziecięcej zaproponowana przez NFZ polega na możliwości wyboru przez rodzica poprzez Indywidualne Konto Pacjenta poradni o najkrótszymczasie ocze - kiwania. Nie zapewnia to jednak w żaden sposób najlepszej opieki (skąd rodzic ma wiedzieć o kompetencjach i doświad - czeniach konsultującego specjalisty doty - czącym szybko rozwijającej się kardiologii dziecięcej) i uniemożliwia wybór lekarza prowadzącego, który bardzo często jest zaangażowany i zaznajomiony w trudny proces diagnostyczno-leczniczy danego dziecka. Takie nietrafione decyzje NFZ wynikają z braku rozsądnych konsultacji z zain - teresowanym środowiskiem lekarskim. Zasadniczym problemem jest ograniczona dostępność do świadczeń (czas oczekiwa - nia na wizytę przekracza w poradni kariolo - gii dziecięcej zwykle 6miesięcy, wtrybie cito 2 miesiące). Osobiście kilkakrotnie chciałem się spotkać z dyrektorem ds. medycznych Śląskiego NFZ, aby omówić różnorodne kwestie dotyczące działań tych poradni. Udało mi się tylko raz (półtora roku temu), kiedy zwróciłem się z prośbą o utworzenie nowej poradni w Gliwicach (od 2022 roku jestem na emeryturze), na co uzyskałem poparcie konsultantawojewódzkiego–doc. R. Fiszera. Mogłaby ona być utworzona na terenie Poradni Lekarza Rodzinnego „Żerniki”. Jest to wzorcowa placówka – nowoczesna, świetnie wyposażona (na stanie 2 echokar - diografy, aparat EKG) – więc de facto goto - wa do pracy od zaraz bez nakładów finan - sowych. W Gliwicach istnieje już poradnia kariologiczna dla dzieci (Medicor Sp. z o. o.), w której miałem w uprzednich latach cza - sami zastępstwa, tak więc są mi znane jej problemy. Wydawało mi się, że powstanie nowej pla - cówki rozładuje istniejące kolejki i poprawi dostępność do specjalisty. Niestety uzy - skałem odpowiedź, że sytuacja dotycząca kardiologii dziecięcej na Śląsku jest bardzo dobra, a „liczba poradni na 10000 i liczba porad na 1000 mieszkańców są bardzo pozytywne, co świadczy o wysokiej jakości opieki medycznej oraz dobrze rozwinię - tej infrastrukturze”, w związku z tym nie ma potrzeby otwierania nowej poradni (pismo z dnia 18.09.2024 r. podpisane przez panią dyrektor BeatęWarecką-Śmietanę). Niestetyniezgadzamsięztąopinią.Taodpo - wiedź zmotywowała mnie do przedstawie - nia już konkretnych przypadków nadużyć – dobrze udokumentowanych (imiennie z nazwiskami lekarzy i pacjentów). Problem można by skrótowo przedstawić jako nie - kończące się wizyty pacjentów ze szmerami niewinnymi (rodzice dzieci są zachwyceni troskliwą opieką, a lekarz stwierdza po raz kolejny, że serce jest zdrowe). Na takie bada - nie wystarczy 5-6 minut na wizytę (wraz z pobieżnym badaniem echokardiograficz - nym), a trzeba zaznaczyć, że konsultacje kar - diologicznedziecięce sąbardzodobrzepłat - ne.Wdokumentacji NFZ przy odpowiedniej kontroli bardzo łatwo można to sprawdzić (liczba przebadanych pacjentów i poświę - cony na to czas przez lekarza). Według piszącego te słowa, na konsultację kardio - logiczną z rzetelnie wykonanym badaniem echokardiograficznym w poradni potrzeba minimum15minut. Podawałem też przykłady nieprawidłowej żonglerki pacjentów ze szmerami niewin - nymi pomiędzy poradniami przez tego samego lekarza zatrudnionego w różnych miejscach. Wspomniałem też o nadużywa - niu przy konsultacjach kardiologicznych u noworodków (zwykle na oddziałach szpi - talnych) rozpoznania Q21.1 (czyli diagnoza: otwór owalny (PFO)/ubytek międzyprzed - sionkowy (ASD)). Ta konfiguracja rozpoznań nie jest zbyt szczęśliwa – PFO występuje u wszystkich płodów i noworodków, i pozo - staje drożny u 25% dorosłych, i nie ma cha - rakteru wady serca. ASD jest oczywiście wadą wrodzoną serca i obliguje do dalszej kontroli. Właśnie rozpoznanie wg kodu Q21.1 u noworodków stanowi podstawę do dalszej długotrwałej, często niepotrzeb - nej kontroli wporadni kardiologicznej. W odpowiedzi na moje szczegółowe pismo przyszła krótka odpowiedź z NFZ (z 13 grud - nia 2024 r. podpisana przez panią dyrektor IwonęWójcik) o podtrzymaniu decyzji z dnia 18 września 2024 r. Zrozumiałem, że nikt nie ma ochoty ani dobrej woli, aby poprawić istniejącą sytuację. Czy dyrekcji Śląskiego Oddziału NFZ naprawdę zależy na jakości świadczonych usług w poradniach kardiolo - gii dziecięcej, czy tylko na liczbie przeprowa - dzonych konsultacji?