ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2019 nr 263

Pro Medico • październik 2019 12 PATRZĄC Z UKOSA Czy znane w medycynie przysłowia łacińskie mają jeszcze jakąś wartość? Zastana- wia się Adalbertus, znany i ceniony Autor, który po latach przerwy powrócił z felie- tonem na łamy PM. O wartości niektórych antycznych przysłów W towarzyskiej rozmowie przy filiżance kawy padło pytanie: czy znane w medy- cynie przysłowia łacińskie mają jeszcze jakąś wartość? Przy tak dużym rozwoju wiedzy medycznej, tak dużym postępie terapeutycznym i specjalistycznym – nale- ży wyrazić wątpliwość co do ich dalszego znaczenia. Jako przykład tych wątpliwości przytoczono utraconą wartość przysłowia „medicus curat, natura sanat” ( lekarz leczy, natura uzdrawia) . W dalszej rozmowie, która przybrała charakter dyskusji, wyra- ziłem pogląd przeciwny, streszczający się do tezy, że właśnie ta antyczna myśl jest szczególnie aktualna dzisiaj. I należy ją czę- sto przypominać. Dlaczego? Bow syntezie stanowi ona zapo- rę nawałowi pretensji, żalów, roszczeń, a nieraz oskarżeń o złe leczenie, a nawet o błąd lekarski. Nie tylko ze strony pacjen- tów lub ich rodzin – ale i wymiaru prawa. Pretensje kierowane są nie tylko do lekarzy, ale często do całej służby zdrowia. Często wyolbrzymione wiadomościami z interne- tu. A gdzie się wówczas podziewają takie pojęcia jak np. niepowodzenie lecznicze czy ryzyko leczenia? Czy spoczywają tylko na lekarzu, a nie ponosi ich, przynajmniej częściowo, także pacjent? Dużo jeszcze refleksji i uwag w tej rozmo- wie padło, ale obecny wśród nas prawnik podsumował dyskusję stwierdzeniem: lekarze nie mogą posiadać przywileju roz- strzygania, co jest niepowodzeniem lecz- niczym, a co przekroczeniem ryzyka zawo- dowego – i dodał: „dura lex sed lex” (twarde prawo, ale prawo). Czy miał rację? Adalbertus PRAKTYKA KLINICZNA Lekarz w kriokomorze Polska jest światowym liderem m.in. w budowie kriokomór oraz badań pod- stawowych i klinicznych w tym zakresie. 16 maja 2019 r. na Akademii Wychowa- nia Fizycznego we Wrocławiu odbył się III Kongres Polskiego Towarzystwa Krio- terapii, podczas którego obchodziliśmy 30-lecie powstania pierwszej kriokomo- ry ogólnoustrojowej w Polsce. Powsta- ła ona w 1989 r. w Instytucie i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu. Była to druga w Europie, a trzecia na świecie komora kriogeniczna. Jej konstruktorem był inż. Zbigniew Raczkowski . Przy roz- wiązaniach patentowych współpracowali profesorowie: Wiesław Stręk, Andrzej Zalewski oraz Zdzisław Zagrobelny . Rozwój nowoczesnej krioterapii nie był- by możliwy, gdyby nie dwóch Polaków: Karol Olszewski i Zygmunt Wróblew- ski , którzy po raz pierwszy na świecie pod koniec XIX w. dokonali skroplenia tlenu, azotu, dwutlenku węgla, powie- trza i wodoru. Od tej pory stała się moż- liwa przemysłowa produkcja i przecho- wywanie tych gazów, co umożliwiło rozwój nowoczesnej kriogeniki. Należy wspomnieć, że Polska jest światowym liderem m.in. w dziedzinie budowy krio- komór oraz badań podstawowych i kli- nicznych w tym zakresie. Można nawet zaryzykować stwierdzenie, że krioterapia to nasza polska specjalność. W kriostymulacji (krioterapii) ogólno- ustrojowej wykorzystywane są tempe- ratury niższe niż -100°C (-120, -160°C). Kriostymulacja polega na krótkotrwałym, bodźcowym stosowaniu temperatur WYBRANE ŁACIŃSKIE PAREMIE Audiatur et altera pars (ad Sen.Med. 199 i 200, Dz. 25.17) – Niech będzie wysłucha- na i druga strona. Ei incumbit probatio, qui dicit non qui negat (D. 22.3.2) – Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza. Executio iuris non habet iniuriam (D. 47.10.13.1) – Egzekwowanie prawa nie jest bezprawiem. Non omne quod licet honestum est (D. 50.17.144 pr) – Nie wszystko, co dozwolone, jest uczciwe. Scire leges non hoc est verba earum tenere, sed vim ac potestatem (D. 1.3.17) – Znać prawa nie znaczy trzymać się słów ustaw, lecz ich treści i mocy działania. Źródło: Katedra Prawa Rzymskiego, Uniwersytet Jagielloński Oprac. GO