ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2019 nr 263

Pro Medico • październik 2019 28 kierownictwo pracowni anatomopatologicznej, gdzie pełnił służ- bę do czasu przeniesienia w stan spoczynku (1930 r.). W dowód uznania jego nienagannej postawy i zasług położonych na rzecz polskiej wojskowej służby zdrowia został udekorowany Złotym Krzyżem Zasługi. Po zakończeniu zawodowej służby wojskowej W. Szreders miesz- kał na warszawskim Żoliborzu i pracował jako zastępca naczel- nego lekarza Ubezpieczalni Społecznej w Żyrardowie. W stolicy przeżył koszmar Powstania Warszawskiego, po kapitulacji wysie- dlony wraz z całą ludnością cywilną. Już w marcu 1945 r. powrócił do stolicy, gdzie objął w Ubezpieczalni Społecznej funkcję Naczel- nego Lekarza Żoliborza. Fatalne warunki mieszkaniowe sprawiły, że opuścił miasto i wyjechał daleko na południe, do Istebnej. W październiku 1945 r. W. Szreders został ordynatorem Woje- wódzkiego Zakładu Leczniczo-Wychowawczego w Istebnej (póź- niej: „Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze dla Dzieci i Mło- dzieży”) i wraz z żoną zamieszkał na terenie ośrodka. Po czternastu latach pracy w Istebnej, w 1959 r. został specj. II 0 z ftyzjatrii dziecięcej. Pracę zawodową w służbie zdrowia zakoń- czył w 1961 r. w wieku 87 lat. (...) Po zakończeniu aktywności zawodowej pozostał w swoim mieszkaniu na terenie Sanatorium, gdzie dożył końca swych dni. W życiu prywatnym tworzył uda- ny związek małżeński z Heleną z d. Stopińską (tradycję rodzinną w zawodzie lekarza kontynuował siostrzeniec W. Szredersa, syn jego siostry Marii, Jan Aleksandrowicz (1906-2001), też lekarz wojskowy, absolwent Szkoły Podchorążych Sanitarnych z 1935 r. żołnierz AK, kawaler Krzyża Virtuti Militari). Płk drWacławMichał Szreders zmarł 22.11.1964 r. na terenie Sana- toriumw Istebnej, w wieku 90 lat, z powodu niewydolności krąże- nia. Pochowany został na Cmentarzu Parafialnym w Istebnej. Tekst jest skrótem artykułu opublikowanym w „Acta Medicorum Polonorum” R. 9/2018, zeszyt 2 pt. „Od Port Artur i Cuszimy, poprzez Sewastopol i Grodno, do Istebnej – płk dr Wacław Michał Szreders (1874-1964) jako świadek czterech wojen oraz odrodzenia i upadku Rzeczypospolitej” autorstwa dr. Krzysztofa Kopocińskiego i dr. Zbi- gniewa Kopocińskiego. Oprac. Katarzyna B. Fulbiszewska Urodził się 28.09.1874 r. w miejscowości Birże w ówczesnej guberni witebskiej, w szlacheckiej rodzinie Donata i Ludwi- ki z domu Petryżyckiej. Rodzina, którą objęto represjami w związku z udziałem w Powstaniu dziadka Michała Szre- dersa, mocno zubożona, zagrożona była zupełną pauperyzacją. Jedyną możliwością zapewnienia wsparcia finansowego ze strony państwa było wstąpienie do służby wojskowej, bądź studia w jednej z wojskowych uczelni. W r. 1898 W. Szreders ukończył Cesarską Akademię Wojskowo-Medyczną w Petersburgu, uzy- skując dyplom lekarza cum eximia laude , po czym powołano go do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego. Bezpo- średnio po studiach pracował jeszcze rok w Szpitalu Dziecięcym w Petersburgu, gdzie zdobywał doświadczenie z zakresu leczenia chorób dzieci pod okiem znakomitego pediatry i laryngologa prof. Carla Gottlieba Rauchfussa. Uczestnik wojny rosyjsko-japońskiej1904-1905, był ordynatorem na statku szpitalnym„Kostroma”, w składzie 2. Eskadry Floty Oce- anu Spokojnego, idącej z odsieczą dla oblężonej twierdzy Port Artur. W czasie słynnej bitwy morskiej pod Cuszimą dostał się do japońskiej niewoli.W styczniu 1918 r. wyznaczono go na stano- wisko inspektora sanitarnego Portu w Sewastopolu, a jednocze- śnie Naczelnego Lekarza Szpitala Wojskowego Marynarki Wojen- nej. Była to już ostatnia funkcja, jaką pełnił w mundurze rosyj- skiego marynarza, będąca jednocześnie ukoronowaniem jego służby w Marynarce Wojennej armii carskiej. W 1918 r. otrzymał trzymiesięczny urlop zdrowotny i wyjechał do Polski. Objął sta- nowisko prosektora anatomii patologicznej Szpitala Ujazdowskie- go w Warszawie. Za czynny i pełen poświęcenia udział w wojnie 1920 r. został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po rozpoczęciu demobilizacji objął funkcję przewodniczącego Stałej Lekarskiej Komisji Rewizyjnej Dowództwa Okręgu Generalnego Warszawa. Był zastępcą komendanta Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie i kierownikiem Rejonu Sanitarnego nr 1. Następnie skierowano go na Kresy Wschodnie, gdzie objął funkcję Szefa Sanitarnego Dowództwa Okręgu Korpusu nr IX w Brześciu nad Bugiem. Zada- niem nowego Szefa Sanitarnego było sprawne przeprowadzenie demobilizacji wojskowych zakładów leczniczych oraz utworzenie właściwych podstaw organizacyjnych wojskowej służby zdrowia okręgu na czas pokoju. Ważnym wyzwaniem było również osta- teczne rozprawienie się z ogniskami epidemii duru plamistego, którego ofiarą padł m.in. komendant Szpitala Załogi Twierdzy Brześć, ppłk dr Eugeniusz Karchezy. W 1928 r. objął funkcję kierownika pracowni statystycznej w Szkole Podchorążych Sanitarnych w Warszawie, by objąć tam Przywrócić zbiorowej pamięci PłkWacławMichał Szreders – świadek czterech wojen oraz odrodzenia i upad- ku RP, lekarz, wysoki rangą oficer carskiej Marynarki Wojennej, następnie Wojska Polskiego, obrońca ojczyzny w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r., Kawaler Krzyża Walecznych. Oryginalne dokumenty dr. W. Szredersa. ArchiwumRejestru ŚIL nr 395. Fot. Justyna Koziarz