ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2020 nr 273

Pro Medico • październik 2020 8 dr n. med. Ireneusz Szymczyk Śląski Uniwersytet Medyczny Konsultant wojewódzki wdziedziniemedycynyrodzinnej Bronię teleporad lekarzy rodzinnych Czytając lub słuchając tej swoistej nagonki na POZ można odnieść wrażenie, że lekarze rodzinni, poza wypisywaniem e-recept i skierowań na badania diagnostyczne, nic nie robią, tylko odsyłają swych podopiecznych do kolegów specjalistów. A jak jest naprawdę? W sierpniu Ministerstwo Zdrowia opublikowało „Raport z badania satysfakcji pacjentów korzystających z teleporad u lekarza podsta- wowej opieki zdrowotnej wokresie epidemii Covid-19”. Narzędziem badawczym był kwestionariusz, przeprowadzony metodą ankiety telefonicznej wśród osób, które w ostatnich czterech miesiącach skorzystały ze świadczeń lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Badaną grupę stanowiło 13 961 osób. Największą liczbę ankieto- wanych osób stanowili pacjenci w wieku powyżej 60 lat (34,8%), co wskazuje, że obawy, iż ta grupa chorych nie poradzi sobie z tele- poradą, były nieuzasadnione. Oka- zało się, że 91,8% badanych zade- klarowało rozwiązanie problemu podczas teleporady. Jedynie 8,2% respondentów przyznało, że zgło- szony problem nie został rozwiąza- ny. 96,8% badanych było zadowolo- nych z przekazania pełnej informacji o tym, jakie są zalecenia lekarza, jakie dodatkowe badania należy wykonać oraz jak zażywać leki i gdzie ewentu- alnie zgłosić się na dalsze leczenie. Tylko 1% ankietowanych nie otrzy- mało satysfakcjonującej informacji na temat zgłoszonego problemu zdrowotnego. 98% ankietowanych deklarowało, że lekarz właści- wie i satysfakcjonująco zadbał o pacjenta, przekazując komplet nie- zbędnychmu dokumentów (recepty, skierowania, zalecenia). Interesujące sąodpowiedzi badanychnapytanie: CzywPana/i ocenie jakość udzielonej porady medycznej podczas teleporady jest porów- nywalna z jakością porad udzielanych przez lekarza w trakcie wizyt osobistych? 42%ankietowanych jest zadowolonych z udzielonej tele- porady. W ich ocenie jakość świadczonych usług była porównywalna z poradami udzielonymi podczas wizyty osobistej w placówce POZ, a 16%ankietowanych oceniało teleporadę jako usługę przewyższają- cą jakościowo stacjonarną wizytę wplacówce POZ. Ponad 36%ankietowanychoceniło jakośćwizyty stacjonarnej wyżej niż teleporadę, ze względu na możliwość bezpośredniego kontaktu z lekarzem oraz dopytanie o szczegółowe zalecenia terapeutyczne. 6% respondentów zgłosiło, że podczas udzielonej teleporady lekarz ogólnikowo poinformował ich o zaleceniach. Podsumowując, wyniki przeprowadzonego badania wskazują, że teleporady spotkały się z pozytywnym odbiorem i zostały uznane przez większość pacjentów, którzy z nich korzystali, za potrzebny i wartościowy sposób kontaktu z lekarzemPOZ. Nie oznacza to, że wszyscy pacjenci byli zadowoleni z takiej formy kontaktu z lekarzem.Wgrupie niezadowolonych znaleźli się prawdo- podobnie tacy, którzy nie są zadowoleni z działania całego systemu ochrony zdrowia i byli niezadowoleni również przed pandemią. Jed- nak część z pacjentówma uzasadnione pretensje do funkcjonowania POZ, w tym do lekarzy rodzinnych, co potwierdzają koledzy specja- liści. W tym miejscu przepraszam wszystkich lekarzy, którzy zostali zmuszeni do dodatkowej, niepotrzebnej pracy wskutek„spychologii” lekarzy rodzinnych. Krzywdzące jest jednak uogólnienie, że w dobie pandemii cały POZ działa niewłaściwie, wysługując się innymi lekarzami. Problemy z bra- kiem współpracy między lekarzami POZ a specjalistami pojawiły się wraz z wprowadzeniem reformy służby zdrowia, nigdy jednak nie pozostawały bez rozwiązania. Mamnadzieję, że również w tymprzy- padku lokalne incydenty zostaną rozwiązane przywspółudziale leka- rzy rodzinnych i nie będą rzucały cienia na współpracę POZ ze specjalistyką. Aby poprawić skuteczność teleporad, a tym samym relacje lekarz rodzinny – pacjent i lekarz rodzinny – specjalista, w sierpniu ukazały się wspólne wytycz- ne konsultanta krajowego z medycyny rodzinnej, Ministerstwa Zdrowia i Pań- stwowej Inspekcji Sanitarnej, dotyczące udzielania teleporad w podstawowej opiece zdrowotnej w czasie epidemii SARS-CoV-2. Najważniejsze punkty tych wytycznych wskazywały na to, aby: • pamiętać, że zasady odpowiedzialno- ści zawodowej, cywilnej i karnej przy udzielaniu teleporady są takie same, jak wprzypadku innych świadczeń, • do teleporady pacjentów przewlekle chorych należy przygotować się, analizując posiadaną dokumentacjęmedyczną pacjenta, • osobiste wizyty pacjentów powinny być realizowane w następują- cych przypadkach: – gdy wskazuje na to stan zdrowia pacjenta, – gdy ustalenie diagnozy/terapii nie jest możliwe na podstawie infor- macji zebranych w trakcie teleporady, – gdy występują objawy o niejasnym charakterze, znacznym nasile- niu, nieustępujące w czasie, będące przyczyną istotnego niepokoju pacjenta, – gdy brak jest spodziewanego efektu terapeutycznego po dwóch kolejnych teleporadach, a wizyta jest możliwa do realizacji, • teleporady u dzieci powinny być realizowane z dużą ostrożnością. Aby poprawić prawidłową komunikacjęmiedzy lekarzema pacjen- tem, należy: • zapewnić pacjentommożliwość płynnego kontaktu telefoniczne- go z przychodnią, • udostępnić pacjentom adres skrzynki mailowej do kontaktu, któ- rą należy sprawdzać systematycznie, kilkakrotnie w czasie godzin pracy oraz zwracać uwagę, aby jej pojemność była adekwatna do potrzeb, • zaleca się promowanie rejestracji online, co pozwoli na odciąże- nie rejestracji telefonicznej. Przepraszam lekarzy, którzy zostali zmuszeni do dodatkowej, niepotrzebnej pracy wskutek „spychologii” lekarzy rodzinnych. Krzywdzące jest jednak uogólnienie, że w dobie pandemii cały POZ działa niewłaściwie, wysługując się innymi lekarzami.