ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2022 nr 293

Pro Medico • październik 2022 16 Z PAMIĘTNIKA NEUROLOGA Dr n. med. Krystyna Szyrocka-Szwed neurolog Przeżyć DEJA VU „Deja vu”, „Deja vecu” w tłumaczeniu z języka francuskiego oznacza już widziane lub już przeżyte. Czy komuś zdarzyło się kiedyś mieć wrażenie, że już skądś to zna, że był tu kiedyś, lub że już to kie- dyś widział, nie wiadomo kiedy? Około 60% z nas miewa tego typu odczucia. To jedno z dziwnych i nie do końca pozna- nych zjawisk, zachodzących w naszym mózgu. Deja vu to termin pojawiający się w literaturze, filmie, a jest to rodzaj paramnezji, czyli zaburzeń wspomnień. Inna tego typu paramnezja to jamais vu, jamais vecu – nigdy nie widziane, nigdy nie przeżyte, występujące nieco rzadziej. Wrażenia deja vu i jamais vu pojawiają się nagle, trwają krótko. Deja vu określane było jako chwilowe zaburzenia funkcjo- nowania mózgu, aczkolwiek nie jest łatwo zbadać coś, co dzieje się wmózgu, co trwa bardzo krótko i jest napadowe. Obec- nie raczej ocenia się, że jest to zależne od sprawności funkcjonowania obszaru mózgu, związanego ze wspomnieniami. Wiele teorii łączy deja vu z marzeniami sennymi, co oznacza, że zdarzenia, które „przeżyliśmy” w czasie snu, odbieramy w rzeczywistości jako deja vu. Inna teoria to teoria zaburzeń równowagi – wraże- nie, że już coś widzieliśmy związane było- by z tym, że faktycznie to widzieliśmy, ale nie zwróciliśmy na to uwagi, natomiast nasz mózg to zarejestrował. Kolejna teo- ria to zarażenie znanością, czyli w oto- czeniu znajduje się jakiś znany, widziany wcześniej przedmiot i dlatego całe oto- czenie wydaje się nam znane. Deja vu występuje dość często (60% populacji) i najczęściej nie ma żadnego znaczenia. Może mieć jednak związek z chorobami napadowymi, takimi jak: – migrena, – padaczka. Tym bardzo podobnym w swoim prze- biegu schorzeniom (ze względu na napa- dowy charakter, obecność, lub nie, aury zwiastującej napad), mogą towarzyszyć objawy „deja vu” czy deja vecu. W przy- padku migreny mogą być elementem Fot. Chroma Stock