ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2022 nr 293

Pro Medico • październik 2022 22 dr n.med. Agnieszka A. Pawlik lekarzdentysta Dentysta eko- odpowiedzialny Niniejszy tekst dedykuję tym, którzy chcą się zaangażować i zgłębiać temat powiązania wyzwań ekologicznych z gabinetem stomatologicznym, którzy zainteresowani są stopniem zagrożenia równowagi niezbędnej dla zdrowia publicznego. To także propozycja tematu do refleksji, czy zaan- gażowanie w ekologię może się stać inwestycją w gabinecie stomatologa. Jakość ekosystemów i prawidłowe ich funkcjonowanie to fundament życia na Ziemi. To warunek zdrowia i rozmnaża- nia tak człowieka, jak i zwierząt oraz roślin. Globalne zmiany środowiska są już obser- wowane. Pośród licznych ich oddzia- ływań, wystarczy wskazać na bezpo- średnie, takie jak ekspozycję na zmiany temperatur, ekstremalne zjawiska pogo- dowe oraz pośrednie – w postaci reakcji na degradację powietrza, niedostatek wody, nagły wzrost chorób wirusowych czy odzwierzęcych. Zmiany klimatyczne, szybko i do głębi zmieniające otaczające nas środowisko, to największe zagroże- nie dla zdrowia publicznego w XXI wie- ku. Niebezpieczeństwo to z pewnością zostanie zaostrzone przez migracje lud- ności i zbrojne konflikty. Obojętność w stosunku do zachodzą- cych w tym temacie zmian stanowi poważne ryzyko dla zachowania korzyst- nych warunków do życia takich, jakie są nam znane od tysiącleci. Niewątpli- wie w odpowiedzialnym i świadomym działaniu na rzecz ochrony środowiska, a tym samym zdrowia, lekarz stomatolog odgrywa także istotną rolę. Warto, aby temat, który już od jakiegoś czasu jest omawiany przez środowisko w Europie, znalazł również swoje miejsce pośród innych, w panelach dyskusyjnych polskich dentystów. Eko-odpowiedzialność przekładać się może na każde działanie. Redukcja pro- dukcji odpadów, zużycia wody, energii, emisji dwutlenku węgla i innych zanie- czyszczeń w związku z użyciem środków transportu czy zakupem sprzętu i pro- duktów to powszechnie i najsampierw wymieniane aktywności. Tylko jednak bliższa perspektywa, z punktu widzenia stomatologa, pozwala zauważyć szczegóły tych eko-gestów. ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Powietrze gabinetu stomatologicznego zanieczyszczone jest w sposób specy- ficzny, odmienny od innych środowisk, w jakich przebywa personel poza godzi- nami pracy czy pacjenci. To zainfekowa- ny aerozol, powstający wskutek działania urządzeń rotacyjnych i ultradźwiękowych, mikro- i nanocząsteczki pochodzące z polerowania, opary środków do dezyn- fekcji, cząsteczki produktów medycznych (metakrylanu metylu, lateksu, podtlenku azotu czy, coraz rzadziej, amalgamatu lub formaldehydu). Prócz bezpośrednie- go wpływu podtlenku azotu czy lotnych związków organicznych na efekt cieplar- niany, stanowią one ryzyko konsekwencji zdrowotnych (przede wszystkim u osób przewlekle poddanych działaniu tych składowych) w postaci wzrostu szansy na infekcję, alergię, astmę, patologię ser- cowo-naczyniową, nowotworów dróg oddechowych. Identyfikacja wszystkich źródeł zanie- czyszczenia powietrza, którym oddycha- my podczas pracy oraz używanie produk- tów skrupulatnie wg zaleceń producenta, to kluczowy krok w okiełznaniu ich emisji. W przypadku niebezpiecznych produk- tów chemicznych pomocą służą piktogra- my i uwagi o zagrożeniach umieszczone na etykietach. Nie powinno się bagateli- zować ich treści. Receptą na zanieczysz- czenia jest też stała wymiana powietrza w gabinecie. Dla jego odświeżania zaleca- ne jest używanie przede wszystkim natu- ralnej wentylacji i wentylacji grawitacyj- nej, co, wraz z optymalizacją ogrzewania i użycia klimatyzacji, skutkuje redukcją zanieczyszczeń i oszczędnością energii. EKO-ETYKIETY Znaki graficzne obecne na opakowa- niach produktów mogą (a nawet powin- ny) być wyznacznikiem ich zakupu. Zna- jomość więc eko-etykiet okazuje się być cenną wiedzą. Od szeregu lat na terenie Unii Europejskiej przyjęte jest oznakowa- Powietrze gabinetu stomatologicznego zanieczysz- czone jest w sposób specyficzny, odmienny od innych środowisk, w jakich przebywa personel poza godzi- nami pracy czy pacjenci. To zainfekowany aerozol, powstający wskutek działania urządzeń rotacyjnych i ultradźwiękowych, mikro- i nanocząsteczki, pocho- dzące z polerowania, opary środków do dezynfek- cji, cząsteczki produktów medycznych (metakrylanu metylu, lateksu, podtlenku azotu czy, coraz rzadziej, amalgamatu lub formaldehydu).