ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2023 nr 303

Pro Medico październik 2023 19 Nauczycielska choroba Pewnego razu jeden z sądów okręgowych zlecił mi wydanie opinii dotyczącej istnienia niezdolno- ści do pracy nauczycielki z rozpoznaną i stwierdzoną chorobą zawodową narządu głosu. Niestety, przepisy prawne wskazują rzeczy rozbieżne, a często lekarze orzekający w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych – czy to lekarze orzecznicy, czy członkowie komisji lekarskich, mają na dany temat róż- ne poglądy. Z PAMIĘTNIKA BIEGŁEGO SĄDOWEGO Dr n. med. Ryszard Szozda biegłysądowy,sędzia NaczelnegoSąduLekarskiego Była sobie kobieta w wieku emerytalnym (przekroczyła 60. rok życia). Sąd zapy- tał, czy wnioskodawczyni jest niezdolna do pracy zarobkowej w rozumieniu art. 12 i 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS – całkowicie czy częściowo oraz na jaki okres – oraz czy owa niezdolność do pracy jest spowodowana nadmier- nym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Choroba zawodowa została prawomoc- nie stwierdzona w roku 2022. Wniosko- dawczyni wykonywała pracę zawodową nauczycielki od roku 1984 do roku 2020. Innej pracy nigdy nie wykonywała. Wska- załem, że owa kobieta nie jest całkowicie niezdolna do pracy, bowiem mogłaby wykonywać pracę zgodną z poziomem kwalifikacji (wykształcenie wyższe), ale bez narażenia na wysiłek. W związ- ku z tym wskazałem, że jest częściowo niezdolna do pracy, a owa niezdolność pozostaje w związku z chorobą zawodo- wą narządu głosu. Osobie pobierającej emeryturę (nie dotyczy to jedynie nauczycieli) można stwierdzić istnienie niezdolności do pra- cy w rozumieniu rentowym i z tego tytułu przysługują jej tak zwane świad- czenia zbiegowe, czyli pełna emerytura i pół renty z tytułu niezdolności do pra- cy lub odwrotnie, która wersja jest dla danej osoby korzystniejsza. Warunkiem otrzymywania takiego świadczenia jest zaprzestanie w ogóle pracy zawodowej (z ostrożności umowa o dzieło nie zalicza się do owej pracy, bowiem nie są od niej odprowadzane składki na ZUS). Takie roz- liczenie może nastąpić w aspekcie rocz- nym lub miesięcznym. Art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje, że niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częścio- wo utraciła zdolność do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. W tym aspekcie brak jest uzasadnieniaprzekwalifikowania u osoby pobierającej emeryturę oraz brak jest takiego stanowiska pracy (nauczycie- la), które nie wiązałoby się z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. Z kolei częściowo niezdolną do pracy jest oso- ba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Czy zatem moż- na mówić, że w tym przypadku decyduje poziom wykształcenia, ale nie decyduje rodzaj wykonywanej pracy? Odnosząc się do kwalifikacji wniosko- dawczyni – posiadała wykształcenie wyż- sze niezbędne do wykonywania pracy nauczycielki, osiągnęła powszechny wiek emerytalny, wykonywała pracę w nara- żeniu na nadmierny wysiłek głosowy, posiada prawomocną decyzję o stwier- dzeniu choroby zawodowej. Wskazałem, że co prawda pojęcie kwalifikacji zawodo- wej jest szersze od wykonywanego zawo- du, ale podniosłem, że nie znam pracy nauczyciela, w której praca wykonywana byłaby pracą bez nadmiernego wysiłku głosowego. Dlatego też uznałem, iż wnioskodaw- czyni jest częściowo niezdolna do pracy i ma prawo do orzekania o częściowej nie- zdolności do pracy (a zatem do tak zwa- nego świadczenia zbiegowego w okre- ślonych warunkach). Fot. Chroma Stock