ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach październik 2023 nr 303

Pro Medico październik 2023 21 – Często dostajemy takie pytania. Odpo- wiem tak: znając ludzi wiemy, że nie stosują się do rygorystycznych zaleceń w spra- wie diety czy stylu życia. Dlatego szuka- my innych rozwiązań, które pozwolą im powstrzymać starzenie bez reżimu i zmian stylu życia, jakie do tej pory prowadzili. – Nie jest tajemnicą, że o długowieczno- ści decydują geny.Wiemy które? – No właśnie trudno powiedzieć. Próbuje- my sprawdzać, które geny są tak naprawdę odpowiedzialne za dłuższe życie. Nasze myszy laboratoryjne, na których prowa- dzimy badania, żyją do 60 proc. dłużej niż normalnie, mając zmutowaną ścieżkę pro- dukcji hormonu wzrostu, mają go mniej. Z badań nad osobami żyjącymi ponad 100 lat wynika, że występuje u nich obniże- nie sygnału ścieżki hormonuwzrostu. Ogól- nie zmiany genetyczne i „dobre”geny prze- kazane przez rodziców na potomstwomają duże znaczenie. Z badań, prowadzonych nad osobami ponad stuletnimi i ich dziećmi wynikało, że u dzieci dostrzegalne są istot- ne zmiany w różnych fazach życia, a proces starzenia u nich się spowalnia. Są różne opinie, ale najczęściej przyjmuje się, że dłu- gość naszego życia w ok. 30 proc. zależy od genów, które przekazali nam rodzice. – Odważysiępanprofesor stwierdzić, ile lat dziśmoże żyć człowiek? – Rekordziści żyją po 120 lat, czyli nasz organizm ma potencjał na taką długość życia. Niestety, szansę przeżycia powyżej 100 lat ma jedna osoba na 10 tysięcy. Chce- my zwiększyć tę grupę, ale w taki sposób, by te osoby były w miarę sprawne i nieza- leżne. Niestety imdłużej żyjemy, tymryzyko chorób jest większe i organizmbędzie coraz bardziej osłabiony. Ale medycyna się rozwi- ja i jesteśmy w stanie przeciwdziałać oraz leczyć choroby, na które jeszcze niedawno się umierało. – Ciągle jednakwielu ludzi starszych jest przykutych do łóżka. Mówią „po co im takie życie”... – Bo nie o to chodzi. Celem poszukiwań jest możliwość przesunięcia granicy poja- wiania się niektórych chorób, co powodo- wałoby, że żyjemy – powiedzmy – 90 lat, prawie do końca pozostajemy sprawni i nagle, tak jest to częstouosóbdługowiecz- nych, umieramy. Naszemyszy laboratoryjne żyją o 60 proc. dłużej niż normalne osob- niki, są chronione przed demencją starczą, dużo lepiej uczą się niż myszy normalne, są zabezpieczone przed nowotworami. – To jak będziemy umierać gdy pozna- my lek na długowieczność? – W laboratorium widzimy normalnie żyjące starsze, zdrowe myszy. Pewnego dnia przychodzimy do pracy i znajdujemy je martwe. Kiedy robimy autopsję, w wie- lu przypadkach nie jesteśmy w stanie stwierdzić, dlaczego mysz zdechła. Zmarła dożywając starości, chodząc, jedząc, pijąc, a nawet bawiąc się i nagle następnego dnia już jej nie było. Nasze badania zmierzają właśnie ku podobnemu rozwiązaniu, które przyniosłoby podniesienie komfortu życia osób starszych, uniknięcie chorób, które są tak bardzo uciążliwe w starości. Jeśli taki stan można opóźnić lub mu zapobiegać, byłoby to największym osiągnięciem przy aktualnym stanie badań. – Sądzi pan, żedożyjemymomentu, gdy wyprodukujecie ten cudowny eliksir? – Mam nadzieję, że tak. Obecnie już pro- wadzone są badania kliniczne na ludziach. Przede wszystkim dążymy do opraco- wania takich leków, za pomocą których będziemy w stanie zahamować procesy starzenia związane np. z posiadaniem „złych” genów bądź niestosowaniem się do zasad zdrowego stylu życia. Tu problem stanowi jednak bezpieczeństwo badań W badaniach starzenia na zwierzętach przez długi czas sprawdzaliśmy wpływ diety na przedłużenie życia. Okazało się, że jeżeli ograniczamy im spożycie kalorii o ok. 30 proc. – żyją dłużej o 30 proc. Natomiast przy die- cie wysokotłuszczowej umierają znacznie szybciej. Zatem nieprawidłowa dieta to także ważny czynnik, który napędza tworzenie komórek, przy- spieszających starzenie. Także u ludzi. na ludziach. Samteż bioręudział wtycheks- perymentach, ale w porównaniu do efek- tów na zwierzętach, na ludziach widoczne i wiarygodne postępy zobaczymy dopiero za ok. 20 lat. – A pan profesorze, jak długo chciałby żyć? – Chciałbym jak najdłużej, ale w dobrym zdrowiu, bo nie chcę przeżywać późnej starości leżąc niedołężny w łóżku, albo nie pamiętając dzieci z powodu choroby Alzheimera. Dla mnie więc ważniejsze jest nie to, jak długo żyć, ale jak długa będzie moja starość w dobrym zdrowiu. W ostat- nimdziesięcioleciu ta problematyka zosta- ła bardzo dobrze rozpropagowana i coraz więcej ludzi na świecie rozumie jej wagę. Zresztą przekazywane są na to olbrzymie pieniądze i to z największych koncernów oraz bogatych fundacji światowych. Ich właściciele liczą, że zdążą skorzystać z efek- tów naszych prac. Prof. Michał Masternak z University of Central Florida od ponad 20 lat zajmuje się działal- nością naukowo-badawczą z zastosowaniem badań genetycznych nad procesami starzenia się. Od 2011 r. prowadzi niezależne badania naukowe jako Associate Professor w drugim co do wielkości uniwersytecie w Stanach Zjednoczonych, na University of Central Florida w Orlando, Florida. W swojej karierze opublikował 114 oryginalnych prac badawczych. W czerwcu profesor prze- prowadził dwa wykłady otwarte w Śląskim Uniwersytecie Medycznym. Fot. SUM