ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach wrzesień 2022 nr 292

21 Pro Medico • wrzesień 2022 czynej rozpaczy, wysłała prośbę o ratunek do Grigorija Rasputina, niewykształconego syberyjskiego chłopa, który, jako duchow- ny, uzdrowiciel, awewspółczesnymznacze- niu tajemniczy i kontrowersyjny moralnie celebryta, obracał się na carskim dworze. Rasputinniebył lekarzem, alewswojej dzia- łalności leczniczej stosował środki z medy- cyny ludowej, jak na przykład korę dębo- wą, której ekstrakty można do dziś zakupić wpolskich aptekach (Cortex Quercus). W przesłanym telegramie do Aleksandry Fiodorowny Rasputin pocieszał matkę, ale, co ważniejsze, zakazał udziału nadwornych lekarzy w leczeniu Aleksego i polecił, aby chłopcu natychmiast odstawiono wszyst- kie zalecane przez nich lekarstwa. Takim nowym, cudownym lekiem przeciwbólo- wym była w owym czasie aspiryna wpro- wadzona na rynek w 1899 roku przez firmę Bayer. Niestety, do drugiej połowy XXwieku nie znano jej działań ubocznych: hamowa- nia agregacji płytek, działania przeciwza- krzepowego i wydłużenia czasu krwawie- nia. Fizjologiczne właściwości i skuteczność aspiryny wyjaśnił dopiero John R. Vane z Royal College of Surgeons – za co otrzy- mał w 1982 roku nagrodę Nobla. Teleporada Grigorija Rasputina przesłana telegrafem do carskiej rezydencji w Spale, a więc odsunięcie dworskich lekarzy, miała decydujący wpływ na wyleczenie młode- go Aleksego, gdyż zaprzestano leczenia aspiryną. Udowodniły to przeprowadzone badania DNA odnalezionych szczątków carewicza, który w 1918 roku wraz z rodzi- cami i czterema siostrami został zamordo- wany w Jekaterynburgu. Rosyjscy i amery- kańscy naukowcy w 2007 roku potwierdzili, że u Aleksego Romanowa wystąpiła gene- tyczna mutacja odpowiedzialna za hemo- filię typu B, a więc carewicz miał niedobór czynnika IX (Christmasa) z kaskady krzep- nięcia. Dalsze badania wykazały, że wadli- wy gen przekazała następcy tronu Rosji – księżniczka heska Alicja – (po prawosław- nym chrzcie Aleksandra Fiodorowna, która została żoną cara Mikołaja II), czyli wnuczka królowej ZjednoczonegoKrólestwaWielkiej Brytanii i Irlandii –Wiktorii. Za sprawą córek królowej Wiktorii, które wydano za mąż w rodzinach panujących Europy, także na dworach Hiszpanii i Prus występowały przypadki hemofilii. Dzisiaj wiadomo, że stosowanie pochod- nych kwasu acetylosalicylowego przy zaburzeniach krzepnięcia jest błędem w postępowaniu lekarskim, bo nasila krwo- toki. U pacjenta Aleksego Mikołajowicza Romanowa taka terapia mogła skończyć się zejściem śmiertelnym lub doprowadzić do jatrogennego zniszczenia stawu, czyli artropatii hemofilowej. Grigorij Rasputin kil- kakrotnie wykorzystywał swój bezpośredni wpływ namałego pacjenta, carewicza Alek- sego w celach leczniczych i z pozytywnym skutkiem. Tak było w grudniu 1915 roku, kiedy Aloszeńka, odziany w przepisowy mundur, który nie chronił żołnierzy przed mrozem, wraz z ojcem, carem Mikołajem II, wizytował oddziały wojskowe na froncie południowym – uległ przeziębieniu z zapa- leniem ucha środkowego oraz obfitym krwawieniem. Ewakuowano się do Carskie- go Sioła, skąd można było zatelefonować do Rasputina (sieci Play nie było!). Po połą- czeniu przekazano słuchawkę telefonu (carewicz nie miał swojej komórki), a „świą- tobliwy mąż” osobiście rozmawiał z małym 11-letnim pacjentem, którego uspokoił i objawy ustąpiły. Po tych przykładach trudno negować sku- teczność terapeutyczną teleporad, których uzasadnienie mieści się pomiędzy bezpie- czeństwem chorego i lekarza, a wygodą w uzyskiwaniu bądź udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Fot. Chroma Stock