ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach wrzesień 2023 nr 302

Pro Medico wrzesień 2023 7 leczenie tylko po uprzednim zbadaniu pacjenta, z wyjątkiem sytuacji, gdy pora- da lekarska może być udzielona wyłącz- nie na odległość. Pandemia COVID-19 i rozwój technik teleinformatycznych sprawiły, że telemedycyna, czyli udziela- nie świadczeń zdrowotnych za pomocą systemów teleinformatycznych, stała się koniecznością. W obliczu postępu cyfrowego i technolo- gicznego uzasadnione jest wprowadzenie możliwości udzielania świadczeń teleme- dycznych. Istotną pomocą w tym zakresie jest zapis ustawy o zawodach lekarza i leka- rza dentysty (art. 2 ust. 4) mówiący, że lekarz może wykonywać czynności zawodo- we między innymi za pośrednictwem sys- temów teleinformatycznych lub systemów łączności. Porada taka nie może być jednak pierwszorazowym świadczeniem medycz- nym oraz należy rozdzielić samą interpreta- cjęwyników(monitorowanie terapii pacjen- ta znanego lekarzowi) od badania pacjenta, którego lekarz nie zna i nie prowadzi. Problem aktywności lekarzy w mediach społecznościowych i kwestia reklamy w praktyce lekarskiej to kolejne ważne zagadnienia do pilnej regulacji w znoweli- zowanym KEL. Te dwa problemy są ze sobą ściśle powiązane. Aktualny Kodeks Etyki Lekarskiej w art. 63 mówi, że wszelkie rekla- mowanie się jest zabronione. Ale prawnicy zwracają uwagę, że problemem jest usta- lenie, co jest reklamą, a co jest informacją. Dr hab. n. praw. Radosław Tymiński, autor bloga prawalekarza.pl , podkreśla, że inter- pretacja tego, co jest reklamą, w praktyce lekarskiej nie zawsze jest oczywista. W tym zakresie KELwymaga doprecyzowania. Pro- blempolegawięc na tym, jak interpretować zachowania lekarzy polegające na udzie- laniu się w mediach społecznościowych, któremogą służyć do reklamy. Rozróżnienie tego, co jest, a co nie jest reklamą w prakty- ce lekarskiej, należałoby szczegółowo okre- ślić w znowelizowanymKodeksie. Powinny powstać w komentarzach do KEL wytyczne, które określiłyby, co jest w inter- necie tylko informacją o kompetencjach i zakresie usług lekarza, a co jest już dzia- łalnością reklamową. Internet stworzył nie- ograniczone możliwości kontaktu lekarza z pacjentem. Aktywność lekarzy w social mediach ma dwojaki charakter. Pierw- sza to aktywność biznesowa, gdzie lekarz na Facebooku, Instagramie czy Twitterze promuje swoją działalność i to odbywa się na styku niedozwolonej przez art. 63 KEL reklamy. Drugi rodzaj tej aktywności todzia- łalność edukacyjna: promowanie zachowań prozdrowotnych i prospołecznych, a więc niejako realizacja art. 71 Kodeksu Etyki Lekarskiej, zgodnie z którym lekarzma obo- wiązek zwracać uwagę społeczeństwa, władz i każdego pacjenta na znaczenie ochrony zdrowia i zagrożenia ekologiczne. Przy okazji jednak lekarz urasta do rangi eksperta w tej dziedzinie, co także pracu- je na jego renomę i pośrednio reklamuje go. Każdy lekarz ma prawo do działalno- ści publicystycznej, objętej konstytucyjną wolnością słowa. Być może rolą samorządu będzie weryfikacja tych wypowiedzi i oce- na, co jest już reklamą, a co działalnością edukacyjną. Kolejnym artykułem wymagającym dopre- cyzowania jest art. 52 ust. 2 KEL mówiący, że: „Lekarz powinien zachować szcze- gólną ostrożność w formułowaniu opinii o działalności zawodowej innego lekarza, w szczególności nie powinien publicznie dyskredytować go w jakikolwiek sposób”. W 2008 roku Trybunał Konstytucyjny uznał go za niezgodny z Konstytucją, ale do dzi- siaj nie został on w żaden sposób zmienio- ny. Artykuł ten może zostać wykorzystany przeciwko lekarzom np. przez antyszcze- pionkowców. Wyrok TK nie ma mocy praw- nej, aby zmienić ten artykuł. Kwestia ewentualnej nowelizacji artyku- łu 32 KEL, odnoszącego się do ostatniego okresu życia człowieka, została w znacznym stopniu rozwiązana poprzez opublikowa- nie w kwietniu br. wytycznychTowarzystwa Internistów Polskich, dotyczących terapii daremnej poza oddziałem intensywnej terapii. W planie jest przygotowanie kolej- nej części wytycznych dla pacjentów u kre- su życia, umierających w szpitalu. Dopre- cyzowania wymaga samo określenie „stan terminalny”, jako zaawansowane, końcowe stadium nieuleczalnej choroby prowadzą- ce do postępującego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia. Stan taki skut- kuje brakiem realnych możliwości leczenia. Wskazane byłoby jednak dodać, że taką dia- gnozę stawia zespół doświadczonych leka- rzy – specjalistów.Wustępie 2 tego artykułu Kodeks upoważnia lekarza do podjęcia samodzielnej decyzji o zaprzestaniu reani- macji. Decyzję tę lekarz podejmuje na pod- stawie oceny szans leczniczych. EWOLUCJACZY REWOLUCJA? Wymieniłem powyżej tylko kilka artyku- łów KEL, które – moim zdaniem – wyma- gają aktualizacji i niewątpliwie będą przed- miotem żywej dyskusji podczas spotkania członków Komisji ds. Etyki Lekarskiej NRL i ORL, jakie odbędzie się w październiku br. w Gdańsku. Uczestnicy tego spotkania na pewno zgłoszą do dyskusji i ewentu- alnej nowelizacji szereg innych artyku- łów. Nowelizacja Kodeksu Etyki Lekar- skiej czy też opracowanie komentarzy do jego poszczególnych artykułów, będzie na pewno procesem długotrwałym, może nawet wieloletnim. Kodeks Etyki Lekar- skiej to zbyt ważny dokument, aby spie- szyć się przy jego poprawie. Lekarze mają świadomość, że rzeczywistość w jakiej funkcjonują zmienia się i KEL powinien te zmiany uwzględniać. Chcemy, aby był to dokument wspierający nas w codzien- nej praktyce, stąd propozycja opracowa- nia rozbudowanych komentarzy do KEL. Na pewno stopniowa ewolucja zapisów Kodeksu dostosowująca go do obecnych czasów będzie lepszym rozwiązaniem niż radykalne zmiany zapisów. O historii Kodeksów Etyki Lekarskiej piszemy na str. 24. Nowelizacja Kodeksu Etyki Lekarskiej musi być głę- boko przemyślana i uargumentowana – Kodeks Etyki Lekarskiej, który choć sam nie jest źródłem prawa, to jednak stanowi podstawę do orzekania o odpowiedzialności lekarza przed sądami izbowy- mi za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki. Fot. Chroma Stock