ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach wrzesień 2018 nr 252

Pro Medico • wrzesień 2018 18 USTAWA Z DNIA 5 GRUDNIA 1996 R. O ZAWODACH LEKARZA I LEKARZA DENTYSTY Przepisem, który reguluje ochronę przy- należną lekarzom i lekarzom dentystom jest art. 44, który w od początku obowią- zywania ustawy, tj. od 27 września 1997 r. określał, że lekarzowi, który wykonuje czynności w ramach świadczeń pomocy doraźnej lubwprzypadku, októrymmowa w art. 30, przysługuje ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu. Z powyższej normy wynika, że jeśli lekarz udzielał świadczeń w ramach pomocy doraźnej lub realizował lekarski obowią- zek udzielania pomocy, przysługiwała mu ochrona przynależna funkcjonariuszowi. W takim kształcie ww. przepis obowiązy- wał praktycznie 21 lat. 1 sierpnia br. Prezy- dent podpisał nowelizację, która zmieniła art. 44 i tym samym rozszerzyła zakres stosowania ochrony. W nowym brzmieniu przepis będzie obowiązywał od 24 sierp- nia 2018 r. Do dotychczasowych przypad- ków dodano sytuację, gdy lekarz wyko- nuje zawód w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w związku z udzielaniem świadczeń zdro- wotnych w tym podmiocie. USTAWA Z DNIA 8WRZEŚNIA 2006 R. O PAŃSTWOWYM RATOWNICTWIE MEDYCZNYM Kolejnym aktem prawnym, w którym można odnaleźć przepis przyznający per- sonelowi medycznemu, w tym lekarzom, ochronę przynależną funkcjonariuszom publicznym jest ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Wydaje się, że przepis ten – niechlubnie – wiedzie prym, bowiem jest jednym z częściej sto- sowanych przez organy ścigania. Początkowo przewidywał, że osoba udzie- lająca pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz podejmująca medyczne czynności ratunkowe korzy- stała z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy. Od 26 czerw- ca 2018 r. obowiązuje nowe brzmienie powołanego ustępu 1 art. 5. Zgodnie z nim, osoba udzielająca pierwszej pomo- cy albo kwalifikowanej pierwszej pomo- cy, osoba wchodząca w skład zespołu ratownictwa medycznego, osoba udzie- lająca świadczeń zdrowotnych w szpital- nym oddziale ratunkowym, dyspozytor medyczny podczas wykonywania swo- ich zadań oraz wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o których mowa w art. 29 ust. 5, korzystają z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych. Tym samym znacząco posze- rzono krąg lekarzy pracujących w ramach PRM, którzy mogą skorzystać z nowego rozwiązania. USTAWA Z DNIA 15 CZERWCA 2007 R. O LEKARZU SĄDOWYM Aktem prawnym, który zawiera omawianą regulację, jest również ustawa o lekarzu sądowym. Od początku obowiązywania ustawy lekarz, który zdecydował się pełnić funkcję lekarza sądowego przy wykony- waniu czynności związanych z wydawa- niem zaświadczeń potwierdzających zdol- ność albo niezdolność do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu uprawnionego uczestników postępowa- nia z powodu choroby, korzysta z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym. USTAWA O DZIAŁALNOŚCI LECZNICZEJ Obowiązująca od 1 grudnia 2017 r. ustawa o podstawowej opiece zdrowotnej wpro- wadziła zmiany do innych ustaw, w tym ustawy o działalności leczniczej. Zgodnie z dodanym przepisem art. 15a, osoba wykonująca zawód medyczny udzielająca świadczeń zdrowotnych poza zakładem leczniczym korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych. W gronie osób, które mogą skorzystać z przysłu- gującej ochrony, mieszczą się, oprócz personelu pielęgniarskiego, z pewnością i lekarze. XIV Krajowy Zjazd Lekarzy, w Apelu nr 4 skierowanym do Sejmu RP i Senatu RP, zwrócił się o zmianę ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, aby lekarzom i lekarzom dentystom w trakcie wykony- wania czynności zawodowych przysługi- wała ochrona prawna należna funkcjona- riuszom publicznym. CO DAJE OCHRONA? Należałoby wskazać, czym owa ochro- na jest. 1. W szczególności w przypadku zachowania się przez pacjenta lub osobę mu towarzyszącą w taki sposób, iż dojdzie do naruszenia nietykalności cielesnej lub zniesławienia lekarza i podjęcia przez nie- go decyzji o ściganiu sprawcy na drodze karnej, wystarczające jest zawiadomienie organów ścigania o zdarzeniu. Mając taką informację, uprawnione organy (proku- ratura, Policja) prowadzą postępowanie z urzędu. Nie ma potrzeby składania pry- watnego aktu oskarżenia przez lekarza przeciwko osobie, która dopuściła się takiego zachowania. 2. Kolejną różnicą, oprócz trybu, w którym prowadzone jest postępowanie, jest to, iż w przypadku uznania takiej osoby winnym popełnie- nia zarzucanych jej czynów, kwalifikacja prawna czynu zawierać będzie informa- cję o korzystaniu przez lekarza z ochro- ny prawnej należnej funkcjonariuszowi publicznemu w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, a sprawcy grozi wyższa sankcja karna. Należy zaznaczyć, że wszystkie z powo- łanych przepisów przyznają lekarzom ochronę przynależną funkcjonariuszom, ale nie uznają ich za funkcjonariuszy. Uznanie każdego lekarza wykonującego zawód za funkcjonariusza publicznego wiązałoby się z szeregiem obowiązków i powinności, które ciążą na takiej oso- bie. Dla niektórych może być to subtelny, prawie niezauważalny, niuans. Oceniając zalety przyznanej ochrony z perspektywy karnej, nie należy zapominać o tej różnicy. Katarzyna Różycka Radca prawny Zespół Radców Prawnych Śląskiej Izby Lekarskiej Agresja wobec lekarzy Lekarz – kiedy przysługuje mu ochrona przynależna funkcjonariuszowi publicznemu? Temat ochrony, z której mogą korzystać lekarze w związku z wykonywaniem za- wodu, w ostatnim czasie pozostaje bardzo aktualny. Najczęściej stykamy się z nim w związku z przypadkami agresji wobec personelu medycznego. Z uwagi na różne rozwiązania w tym zakresie warto przyjrzeć się bliżej przepisom i przeanalizować zakres zastosowania wskazanych norm prawnych.