ProMedico PS Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach lipiec/wrzesień 2020 nr 272

11 Pro Medico • wrzesień 2020 Z TEKI RZECZNIKA Etyka forever Doświadczenia rzecznika pozwalają na stwierdzenie, że przykłady przytoczone w artykule Katarzyny Fulbiszewskiej zdarzają się rów- nież obecnie wcale nierzadko i nie wywołują u mnie uśmiechu. Jest oczywiste, że warunki społeczne i polityczne uległy diame- tralnym zmianom od czasów opisywanych w artykule, ale ogólne zasady wykonywania zawodu nie. Faktem jest, że większość skarg to skargi pacjentów zarzucające lekarzowi popełnienie błędu w sztuce. Spowodowane to jest tym, że skarżący każde niepowodzenie terapeutyczne traktują jako błąd. Nie dopuszcza się myśli, że nie zawsze można uzyskać dobry wynik terapeutyczny, chociażby z powodu powikłań, zdarzeń nie- pożądanych czy innych czynników niezależnych od lekarza. Oprócz tych „klasycznych” skarg dotyczących leczenia, zdarzają się dość często zarzuty niewłaściwych zachowań lekarzy niezwią- zanych z wykonywaniem zawodu. Zarzuca się lekarzom np. brak opieki nad swoimi dziećmi czy zaleganie z alimentami, krzyki i libacje w mieszkaniu (sąsiedzi), nieumiejętność prowadzenia samochodu (co ma jakoby dyskwali- fikować lekarza) czy zajmowanie miej- sca parkingowego na osiedlu – mimo że jest ono ogólnie dostępne (postę- powanie nieetyczne) lub inne doty- czące sfery prywatnej lekarza. Oskarżanie biegłych wydających nie- korzystne opinie dla jednej ze stron w postępowaniach cywilnych czy rodzinnych to już w naszej praktyce rzeczników normalność. W ogólnym mniemaniu lekarzowi wolno mniej, a już na pewno przez 24 godziny obowiązuje go kodeks ety- ki lekarskiej. Również skargi lekarzy na swoich kolegów nie zawsze są związane z wykonywaniem zawodu. W swojej pracy rzecznika widziałem już wiele i zawsze wydawało mi się, że więcej się nie da – otóż da! Muszę przyznać, że rozpatrywanie skarg pacjentów jest zdecydo- wani „łatwiejsze” niż rozstrzyganie sporów pomiędzy lekarzami. Pojawiają się też coraz liczniejsze skargi pacjentów dotyczące nie samego leczenia, ale zachowania lekarzy. Lekarzom zarzuca się brak empatii, opryskliwość, niepoświęcanie pacjentowi odpo- wiedniej ilości czasu, a nawet spóźnienia do pracy. Zarówno Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej, jak i Okręgo- wy Sąd Lekarski, działają w oparciu o ustawę o izbach lekarskich a szczególnie rozdział 5 tej ustawy. W ramach postępowania sprawdzającego często okazuje się, że to nie lekarz, a pacjent był osobą niewłaściwe się zachowującą, ba, czasem nawet prowokującą lekarza, aby ten „nie wytrzymał” – i wtedy skarga gotowa, ale w skargach o tym nie ma ani słowa. Bo zwykle to lekarz„jest ten zły”. Pan Profesor Arnold Gubiński w Komentarzu do Kodeksu Etyki Lekarskiej z 1995 roku napisał „nie każde naruszenie etyki winno pociągać za sobą odpowiedzialność zawodową – ustawa o izbach lekarskich stanowi bowiem, że lekarz podlega odpowiedzialności zawodowej za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deon- tologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu lekarza. Chodzi więc nie o każdy postępek nieetyczny, lecz o zachowanie sprzeczne z zasadami etyki dotkliwie godzące w wartości etyczne”. Podjęcie decyzji wiąże się w takich sprawach z oceną zdarzenia i postawy lekarza. Żaden rzecznik nie uzurpuje sobie prawa do oce- ny, czy zachowanie lekarza„dotkliwie godzi w wartości etyczne”, czy nie. W celu oceny zachowań lekarza pod względem etycznym w przypadku jakichkolwiek wątpliwości, rzecznik zwraca się o stanowisko Komisji ds. Etyki Lekarskiej. Pamiętając, że medycyna to nauka dynamicznie rozwijająca się, lekarz ma prawo wyboru metody leczenia zgodnej z aktualnym stanem wiedzy, granicą wyboru jest jednak niepowo- dowanie szkody. Czy zatem normy moralne zawarte w kodeksach etycznych mogą ulegać zmianie wraz z rozwojem medycyny? Moim zdaniem jest to nieuniknione. Ustawa o izbach lekarskich w art. 5. opisuje, że zadaniem samorządu lekarzy jest w szczególności: 1) ustanawianie zasad etyki lekarskiej oraz dbanie o ich przestrze- ganie; 2) sprawowanie pieczy nad należytym i sumiennym wyko- nywaniem zawodu lekarza. A więc do nas należy obowiązek unowocześniania zapisów kodek- su, aby przystawały do medycyny XXI wieku. Dr Stefan Kopocz Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Dwa artykuły w Pro Medico (nr 270) zwróciły moją szczególną uwagę i zainteresowanie. Wynika to z pełnionej przeze mnie funkcji. To artykuł Katarzyny B. Fulbiszewskiej „Skandale przedwojen- nych lekarzy” i radcy prawnego ŚIL Joanny Andrzejewskiej „Popsuty pacjent”. Oba dotyczą proble- mu odpowiedzialności zawodowej (dawniej dyscyplinarnej) lekarzy. Rozpatrywanie skarg pacjentów jest zdecydowanie„łatwiejsze” niż rozstrzyganie sporów pomiędzy lekarzami. Pojawiają się coraz liczniejsze skargi pacjentów dotyczące nie samego leczenia, ale też pozazawodowego zachowania lekarzy.