ProMedico Pismo Śląskiej Izby Lekarskiej w Katowicach wrzesień 2024 nr 312

Pro Medico wrzesień 2024 25 prof. dr hab. n. med. Eugeniusz J. Kucharz Medyczne ślady na drogach wędrówek po świecie „Doctor bird”, czyli związki kolibrów z medycyną Kolibry to rodzina małych ptaków żyjących w regionie międzyzwrotnikowym obu Ameryk. Wystę- pujący endemicznie na Jamajce koliber czarnogłowy jest powszechnie zwany „Doctor bird”, czyli „ptak-lekarz” i jest narodowym ptakiem tego kraju. Rodzina kolibrowatych liczy ponad 300 gatunków małych ptaków, cechujących się bardzo dużą częstością ruchów skrzydeł, co sprawia, że mogą przemieszczać się w powietrzu we wszystkich kierunkach, a także pozostawać w zawisie. Większość z nich odżywia się nektarem kwiatów, którego zdobywanie ułatwia wspomniana technika lotu. Jest ona jednak bardzo energochłonna, a małe ptaszki muszą spożywać dziennie pokarmw ilości dwukrotnie przekraczającej masę ich ciała. KARMIENIEKOLIBRÓW Jedną z atrakcji Jamajki jest możliwość karmienia „z ręki” dziko żyją- cych kolibrów. W tym celu wybraliśmy się w porośnięte liściastymi lasami góry do Rockland’s Bird Sanctuary. Tam zaopatrzeni w małe buteleczki z osłodzoną wodą i dziurką w korku, siedząc w ciszy już po chwili byliśmy obiektem zainteresowania przylatujących kolibrów. Ptaki mają dobrą pamięć i umieją trafić przez 2-3 kilometry do miej- sca, w którym znalazły nektarodajne kwiaty. Tak chyba też zapamię- tują trzymane przez turystów buteleczki. Podlatujący ptak „zawisa” wpowietrzu, wkładadziobek dobutelki i próbuje językiemzawartość. Zwyklepotem, zatrzymuje sięna chwilę siadającnapalcu i kontynuuje ucztę. Jest to unikalna okazja, aby dobrze przyjrzeć się z bliska pięk- nymptakom. DOCTORBIRD, CZYLI PTAK-LEKARZ Wśród przylatujących kolibrów często widywaliśmy małe ptaszki z długimi (15-18 cm) czarnymi piórami ogona. Taki ogon to wyjątek wśród tej rodzinyptaków.To koliber czarnogłowy (Trochilus polytmus), powszechnie zwany„doctor bird”i uznany za narodowy symbol Jamaj- ki. Jego pióra mienią się zielono, chociaż, jak podają ornitolodzy, jest to złudzenie optyczne wynikające z załamania światła, a nie obecności szmaragdowego barwnika. Interesująca jest historia nazwy tego ptaka. W wieku XIX pracujący nawyspie lekarze brytyjscy, zgodnie z obowiązującąmodą, odwiedzali chorych w czarnych żakietach (tzw. jaskółkach). Ogon ptaka złożony z dwóch czarnych piór przypomina tylną część stroju doktora, a przez to koliber łączony był z lekarzami i nazywany „ptakiem-lekarzem”. „Doctor bird”jest symbolemwielu produktów i firm, a także był oficjal- nym logo obchodów50-lecia niepodległości Jamajki. Fot. archiwum prywatne