15 / 40
13
Pro Medico
•
czerwiec 2018
prawo medyczne
W CYFROWYM ŚWIECIE INTYMNOŚĆ
JEST FIKCJĄ
W XXI w. żyjemy we wspólnej cyberprze-
strzeni, a nasze środowisko zawodowe
to nie tylko dwustronna relacja pacjent
– lekarz, ale też bezkresny obszar obej-
mujący wszystko, co dotyczy chorego
– człowieka – obywatela. W cyfrowym
świecie intymność i dobra osobiste, któ-
re powierzają nam pacjenci, mogą stać
się fikcją. W marcu br. pojawił się projekt
ustawy o utworzeniu Internetowego Kon-
ta Pacjenta, na którym gromadzone będą
wszelkie dane o świadczeniach zdrowot-
nych. Jak twierdzą niektórzy, włamanie
się do kont zawierających dane wrażliwe
nie będzie trudne. Świadczenie usług
medycznych nie jest możliwe bez gro-
madzenia danych osobowych. Zbieranie
informacji o pacjentach dotychczas nie
stanowiło zagrożenia, bo nie było moż-
liwości nieograniczonego gromadzenia
danych, co obecnie jest realne i powszech-
nie stosowane, także w ochronie zdrowia.
Powszechna informatyzacja, elektronicz-
ne przekazywanie informacji medycz-
nych, e-historie choroby, wprowadzane
e-skierowania, e-recepty, e-zaświadczenia
o niezdolności do pracy, czyli uprawia-
nie e-medycyny – implikuje różnorodne
zagrożenia dla pacjenta, a naruszenie
wszelkich dóbr osobistych może uzasad-
niać powództwo wobec pracowników
ochrony zdrowia. Tylko do końca bieżą-
cego roku możemy prowadzić dokumen-
tację medyczną w wersji papierowej, pro-
longowano obowiązek wystawiania e-L4,
a papierowe recepty będą ważne tylko rok
dłużej.
POSTĘP CYWILIZACJI A SZTYWNE
LITERY PRAWA
Rozważania na temat tajemnicy zawodo-
wej lekarzy nie ograniczają się do artyku-
łów Kodeksu Etyki Lekarskiej w rozdzia-
le „Tajemnica lekarska”. Obowiązujący
Kodeks, który do niedawna był jedynym
punktem odniesienia, stał się w kilku
artykułach anachroniczny, bo dookre-
śliły go jednobrzmiące zapisy w norma-
tywnych aktach prawnych, gdyż prawo
jest reaktywne wobec zmieniającego się
świata, a człowiek jest podmiotem prawa.
Niewątpliwym mankamentem ustano-
wionego prawa jest to, że przepisy two-
rzone są dla zdarzeń typowych. Rozwój
medycyny stwarza różnorodne problemy
i możliwa jest kolizja sztywnej litery pra-
wa z zaskakującym postępem cywilizacji.
Współczesna medycyna generuje kolejne
zagadnienia do rozwiązania przez prawo-
dawcę: rodzicielstwo w procedurach
in
vitro
, surogacja, zgoda na leczenie dziecka
w przypadku rozwodu rodziców, tworze-
nie rejestrów np. do celów transplantacyj-
nych, leczenia chorób hematologicznych,
monitoring w szpitalach...
Nota bene
: sze-
reg rejestrów medycznych nie ma żad-
nych podstaw prawnych do funkcjono-
wania, brakuje też ustawy o monitoringu
wizyjnym w placówkach medycznych.
Echa publikacji.
Tajemnica medyczna
Ciekawe artykuły w cyklu pt. „Tajemnica lekarska” w poprzednich numerach „Pro
Medico” skłaniają do spojrzenia na lekarskie obowiązki wobec pacjentów z szer-
szej perspektywy.
Bezwzględne stosowanie normatywizmu
to ścieżka: legalizm – formalizm – idiotyzm.
Od lekarza, który jest zobowiązany
do działania w interesie swoich pacjentów
wymaga się, aby chronił wszystkie dobra
osobiste, niematerialne wartości świata
uczuć i intelektu związane ściśle z człowie-
kiem, a dotyczące integralności, zdrowia,
wizerunku i wolności. Poszanowanie wol-
ności pacjentów wiąże się z przyznaniem
im prawa do prywatności, gdyż prywat-
ność człowieka jest wolnością należącą
do praw podstawowych człowieka i wyni-
ka z poczucia własnej godności pozostając
pod ochroną prawa cywilnego oraz prze-
pisów o ochronie danych osobowych.
RODO, INFORMATYZACJA I 18 NOWE-
LIZACJI
Tajemnica zawodowa, medyczna (zarów-
no wszelkie informacje sensytywne
o pacjencie, jak i dane osobowe) to zde-
finiowana kategoria prawna, do której
są zobowiązane inne osoby wykonujące
zawód medyczny: technicy, aptekarze,
administratorzy służby zdrowia, a doty-
czy wszelkich informacji uzyskanych
w związku z wykonywaniem świadczeń
zdrowotnych. Zawarte to jest w ustawie
o prawach pacjenta i w artykule 28 KEL:
„Lekarz powinien czuwać, by osoby poma-
gające mu w pracy przestrzegały tajemnicy
zawodowej... oraz nad zabezpieczeniem
przed jej ujawnieniem”.
Naruszenie tajem-
nicy zawodowej wywołuje określone
konsekwencje na gruncie dyscyplinarnym
oraz w kodeksie karnym, cywilnym i wyni-
kające z innych przepisów. 25 maja 2018 r.
weszło w życie unijne Rozporządzenie
o Ochronie Danych Osobowych (RODO),
którego celem jest ujednolicenie zasad
gromadzenia, przetwarzania i udostęp-
niania danych, a także określa prawa przy-
sługujące wszystkim osobom, których
dane dotyczą. Publiczne placówki służby
zdrowia będą zobowiązane do powołania
inspektora ochrony danych (IOD), gdyż
przetwarzają dane na dużą skalę. Zgodnie
z Rozporządzeniem, na razie nie musimy
zatrudniać inspektora ochrony danych
w indywidualnej praktyce lekarskiej. Aby
dostosować prawo krajowe do obowią-
zujących zmian, mieliśmy dwa lata okresu
przejściowego, a ustawa o informatyzacji
w służbie zdrowia doczekała się 18 nowe-
lizacji. Czy wszystkie podmioty lecznicze
ciąg dalszy na str. 14