14 / 40
Pro Medico
•
lipiec/sierpień 2017
12
z teki rzecznika
Przypadek:
Do biura OROZ ŚIL wpływa skarga pod-
pisana przez pełnomocnika osoby, która
była hospitalizowana na oddziale psychia-
trycznym. Skierowanie na oddział zostało
wydane na prośbę żony pacjenta, jedno-
cześnie koleżanki lekarza, który skontakto-
wał ją z psychiatrą. Psychiatra nie widział
nigdy wcześniej mężczyzny, nie posiadał
żadnej dokumentacji medycznej tej osoby,
nie przeprowadził badania psychiatryczne-
go, wydał skierowanie w celu hospitalizacji
tej osoby na oddziale psychiatrii szpita-
la. Na skierowaniu dotyczącym tej osoby
napisał: „ostre zaburzenia psychotyczne,
agresja wobec siebie i innych, zagrożenie
życia i zdrowia innych”. Mężczyzna na izbę
przyjęć szpitala psychiatrycznego został
dowieziony w asyście Policji i Pogotowia
Ratunkowego. Mężczyzna nie wyraża zgody
na hospitalizację. Ze względu na pobudzenie
psychoruchowe – pacjent zostaje unierucho-
miony mechanicznie, zastosowano przymus
bezpośredni – pasy insulinowe. Lekarz dyżur-
ny stwierdza upojenie alkoholowe, zaleca
obserwację stanu psychicznego, podejrzenie
psychozy. Ma pobraną krew na obecności eta-
nolu we krwi – wynik 2,4 promila. Mężczyzna
trzeźwieje – nadal podtrzymuje brak zgody
nahospitalizację.Psychiatrzyzoddziałuzawia-
damiają Wydział Rodzinny właściwego sądu
rejonowego w myśl art. 24 Ustawy o ochronie
zdrowia psychicznego, odbywa się wizytacja
sędziego–decyzją sędziegomężczyznaopusz-
cza oddział psychiatrii natychmiast (sędzia
stwierdza bezzasadność umieszczenia osoby
bez jej zgody oraz natychmiastowe wypisanie
i zwolnienie ze szpitala tej osoby). Mężczyzna
podejmuje czynności prawne, wytacza sprawę
karnąwobec lekarza i składa skargęna lekarza
do Biura Rzecznika Odpowiedzialności Zawo-
dowej. Lekarz w sądzie lekarskim otrzymuje
karę nagany.
Jestem już drugą kadencję zastępcą okrę-
gowego rzecznika odpowiedzialności ŚIL
w Katowicach. Moją uwagę zwróciła ten-
dencja wzrostowa skarg pisanych przez
prawników w sprawie lekarzy, w tym także
psychiatrów, którzy niejednokrotnie w sze-
roko pojętej„dobrej wierze”, albo z powodu
niewystarczającej znajomości przepisów
prawa, chcieli pomóc koledze czy bliskiej
osobie. Z analizy spraw wyłania się pewien
schemat nieprawidłowego postępowania
prowadzonego przez niektórych kolegów,
lekarzy psychiatrów.
1. Wystawianie skierowania dla osób w celu
hospitalizacji na oddziale psychiatrycznym
czy odwykowym – bez przeprowadzenia
badania psychiatrycznego tych osób.
2. Wystawianie zaświadczenia lekarskiego
o stanie zdrowia psychicznego bez badania
osoby – na podstawie wywiadu od rodziny,
osób trzecich, nagrańwypowiedzi tych osób
bez ich zgody.
3. Wydawanie opinii i zaświadczeń o stanie
zdrowia osób pod wpływem sugestii osób
trzecich.
4. Brak prowadzenia dokumentacji medycz-
nej osób, dla których wystawia się opinię
psychiatryczną lub zaświadczenia lekarskie.
5. Przekraczanie uprawnień np. wypowia-
danie się w sprawach z zakresu opieki nad
dzieckiem w sprawach rozwodowych, kiedy
sąd nie zwraca się z takim pytaniem do leka-
rza psychiatry.
Według
analizy
skarg
wpływających
do OROZ najczęściej naruszane są następu-
jące przepisy:
Artykuł 11 Ustawy o ochronie zdrowia
psychicznego:
Świadectwo o stanie zdrowia psychicznego
osoby z zaburzeniami psychicznymi, orze-
czenie, opinie lub skierowanie do innego
lekarza lub psychologa albo zakładu opieki
zdrowotnej – lekarz może wydać na pod-
stawie uprzedniego osobistego zbadania
tej osoby. Skierowanie do szpitala psychia-
trycznego wydawane jest w dniu badania,
jego ważność wygasa po upływie 14 dni,
za wyjątkiem wpisania pacjenta na listy
oczekujących – do przyjęcia na oddział.
Badanie osoby z zaburzeniami psychicz-
nymi powinno odbywać się dobrowolnie,
po uprzednim uzyskaniu od niej zgody
na to badanie, za wyjątkiem art. 21 Ustawy
ust. 10 oraz art. 30 Ustawy ust.5.
Artykuł 42 Ustawy o zawodach lekarza
i lekarza dentysty:
Lekarz orzeka o stanie zdrowia określnej
osoby po uprzednim osobistym jej zbada-
niu lub zbadaniu jej za pośrednictwem sys-
temów teleinformatycznych lub systemu
łączności.
Artykuł 40 Kodeksu Etyki Lekarskiej:
Wydawanie zaświadczeń lekarskich jest
dozwolone jedynie na podstawie aktu-
alnego badania lub odpowiedniej doku-
mentacji.
Artykuł 41 Kodeksu Etyki Lekarskiej:
Każde zaświadczenie lekarskie lub inny
dokument medyczny powinien umożliwiać
identyfikację lekarza, który go wystawił.
Treść dokumentu powinna być zgodna
z wiedzą i sumieniem lekarza. Nie może być
ona formułowana przez lekarza pod presją
lub w oczekiwaniu osobistych korzyści.
Lekarz powinien także pamiętać, że w razie
poświadczenia nieprawdy w wydawanych
przez siebie dokumentach medycznych,
może odpowiadać z artykułu 271 § 1 k.k.
– fałsz intelektualny, za przyjęcia korzyści
majątkowej lub osobistej, także z art. 228
§ 1 k.k.
Trzy z wymienionych artykułów doty-
czą również lekarzy innych specjalności.
Empatia – bardzo cenna cecha u lekarza –
nie wyklucza asertywności, nawet wobec
kolegów czy rodziny. Wykonywanie zawo-
du lekarza i lekarza dentysty przy pełnej
świadomości
obowiązujących
aktów
prawnych, Szanowne Koleżanki i Koledzy,
możeWas ochronić przed ogromnym stre-
sem, jaki towarzyszy udziałowi w postę-
powaniach karnych i w postępowaniach
w przedmiocie odpowiedzialności zawo-
dowej oraz w kontaktach z prawnikami
pacjentów, którzy zaczęli się „specjalizo-
wać w medycynie”.
Elżbieta Smętek
specjalista psychiatra
Zastępca
Okręgowego Rzecznika
Odpowiedzialności Zawodowej ŚIL
Dobry kolega
–
czyli jaki?
Problematyka artykułu oraz jej znaczenie zostały dostrzeżone przez rzeczników – specjalistów z zakresu psychiatrii na podstawie ana-
liz spraw, które otrzymują do rozpatrzenia, co stało się przyczynkiem powstania tego artykułu. Wmojej opinii należy spojrzeć szerzej
na to zagadnienie, ponieważ dotyczyć może codziennej praktyki lekarza każdej specjalizacji.
Dr n. med. Tadeusz Urban, OROZ