32 / 40
Pro Medico
•
czerwiec 2018
30
medyczne ślady na szlaku wędrówek po świecie
Wyspa Kos jest trzecią co do wielkości wyspą
archipelagu Dodekanez. Archipelag ten
złożony jest z 12 większych (stąd nazwa
od greckiego liczebnika „dwanaście”) i oko-
ło 20 mniejszych wysp. Wyspa Kos znajduje
się w południowo-wschodniej części Morza
Egejskiego, w pobliżu południowo-za-
chodniego brzegu Turcji i ma powierzchnię
288 km
2
. Zamieszkuje ją 30 tys. mieszkań-
ców. (...) Główna miejscowość nazywa się
tak samo, jak wyspa – miasto Kos i skupia
około 1/3 wszystkich mieszkańców wyspy.
Miasta tego nie było w czasach Hippokra-
tesa, chociaż sprzedawcy pamiątek usilnie
łączą je z wielkim lekarzem. Wyspa zasiedlo-
na jest od II tysiąclecia p.n. Chr. Największą
sławę przyniosła jej szkoła medyczna zwią-
zana z Hippokratesem, ale poza tym słynęła
z wyrobu wonnych olejków i amfor oraz tka-
nin. Wokresie hellenistycznym znajdował się
tutaj ośrodek literacki, związany z Aleksan-
drią. (…) Zajęta przez Aleksandra Wielkiego
w 336 r. p.n. Chr. przechodziła we władanie
różnych potęg. (…) Burzliwe dzieje sprawia-
ją, że jest znana nie tylko pod grecką nazwą
„Kos” także pod włoską nazwą „Coo” lub
turecką„Istanköy”.
ASTYPALEA –MIASTOHIPPOKRATESA
Wczasach życia Hippokratesa głównymmia-
stem wyspy była Astypalea. Znajdowała się
na wzgórzu obok obecnego miasta Kefalos.
Ta południowo-zachodnia część wyspy okre-
ślana jest jako Palatia. Miasto leżało nad uro-
czą zatoką Kamari. Nie wiemy, czy Hippokra-
tes urodził się w Astypalei, nie ulega jednak
wątpliwości, że prawdopodobnie tammiesz-
kał. Był przedstawicielem jednego z naj-
bardziej znanych i bogatych rodów wyspy.
Trudno więc sobie wyobrazić, aby nauczał
i praktykował gdzie indziej niż w głównym
(i praktycznie jedynym) ówcześnie mieście
wyspy. Szukając jego śladów czy też „
genius
loci”
Hippokratesa należy, więc „zbłądzić”
do lasu za miastem Kefalos. Podczas pobytu
na wyspie długo szukałem śladów Astypalei,
bo wiedziałem już wcześniej, że nie należy
łączyć Hippokratesa z miastem Kos. Wędru-
jąc po wzgórzu nad zatoką Kamari znala-
złem teren pokryty młodym (bo liczącym
około 150 lat) lasem sosnowym i tam były
skryte, ale dość dobrze zachowane, pozosta-
łości dawnego miasta. Nie były chyba nigdy
przedmiotembadań archeologicznych.
Nasuwa się pytanie, dlaczego mieszkańcy
takmalowniczo i chyba korzystnie położonej
Astypalei przenieśli swoje miasto? Głównym
czynnikiembyło zagrożenie ze strony Sparty.
Nie można też wykluczyć braku wody pitnej
w tej okolicy. Zachowały się zapiski wskazu-
jące, że odbyło się głosowanie mieszkańców
i zdecydowano przenieść miasto nad inną,
też piękną zatokę, którą obecnie wypełniają
statki i jachty turystyczne cumujące wporcie
miasta Kos.
POMNIKI HIPPOKRATESA
Pamięć Hippokratesa jest na różne sposo-
by utrwalana na wyspie Kos. W centrum
współczesnegomiasta Kos znajduje się duży
pomnik dłuta angielskiego rzeźbiarza Ale-
Jak wyglądał Hippokrates?
Część 5
Współczesne posągi z rodzinnej wyspy Kos
Hippokrates urodził się na wyspie Kos. Tam też można znaleźć kilka jego podo-
bizn. Nie można jednak łączyć go z miastem Kos, tego miasta nie było w czasach
życia wielkiego lekarza!
xandra Alwyna. Przedstawia on Hippokra-
tesa udzielającego porady lekarskiej matce
z chorym dzieckiem. Wielkiemu lekarzowi
towarzyszą uczniowie, a ukazany jest jako
ascetyczny, wręczwychudzony, raczej młody
mężczyzna. Siedzi na pniu platanu, wokół
którego owija się wąż Asklepiosa, czyli wąż
Eskulapa.
Poza miastem Kos znajduje się siedziba
Międzynarodowej Fundacji Hippokratesa.
W budynku możemy oglądać obszerną stałą
ekspozycję dzieł sztuki i publikacji związa-
nych z wielkim lekarzem.
Tekst i zdjęcia
prof. Eugeniusz Józef Kucharz
Rzeźba dłuta Alexandra Alwyna znajdująca się wmieście Kos.
Detal rzeźby przedstawiający pień platana, na którym siedzi Hippokrates,
a wokół drzewa owija się wąż Eskulapa.