15 / 40
13
Pro Medico
•
grudzień 2015/styczeń 2016
z teki rzecznika
O
podsłuchach
słów kilka…
Art. 267 Kodeksu karnego
§ 1.
Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej,
otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przeła-
mując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne
jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawie-
nia wolności do lat 2.
§ 3.
Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest
uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym
albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.
Art. 168 a Kodeksu postępowania karnego
Niedopuszczalne jest przeprowadzenie i wykorzystanie dowodu uzyskanego do ce-
lów postępowania karnego za pomocą czynu zabronionego, o którymmowa w art. 1
warunki odpowiedzialności karnej § 1 Kodeksu karnego.
Ostatnie lata pokazują w naszym kraju
szereg sytuacji, w których wszyscy starają
się wszystkich nagrać lub sfotografować,
aby później materiał ten wykorzystać do
różnych celów. Robią to służby, politycy,
zwykli obywatele, a coraz częściej nieste-
ty pacjenci. Niektórzy z nich nawet w spo-
sób celowy, aranżując i inicjując zdarzenia,
które zostają wykorzystane później do ce-
lów np. zemsty. Nagrywanymi politykami
żyje cały kraj. Natomiast nagrania perso-
nelu medycznego najczęściej trafiają do
prokuratury, rzecznika odpowiedzialności
zawodowej lub mediów. Niedawno mo-
gliśmy oglądać w telewizji przebieg zda-
rzeń w obrębie SOR jednego ze śląskich
szpitali, nagrany za pomocą monitorin-
gu szpitalnego, a przekazanego mediom
w sposób nieuprawniony przez nielojal-
nego pracownika. Takiej eskalacji podob-
nych zdarzeń na pewno doszukiwać się
należy w społecznym upadku obyczajów
i przyzwoitości, powszechności dostępu
do urządzeń elektronicznych służących
procederowi, ale również w medialnym
nawoływaniu, aby rejestrować przebieg
zdarzeń, takich jak na przykład wizyta
u lekarza, aby później łatwiej „dochodzić
swych praw”. Z praktyki lekarskiej każdy
z nas może przytoczyć liczne przykłady,
kiedy to pacjenci chętnie obfotografowu-
ją karty gorączkowe czy też karty zleceń,
stoliki zabiegowe, porcje żywieniowe,
toalety, a nierzadko nagrywają przebieg
rozmów informacyjnych na temat stanu
zdrowia, planu leczenia, a szczególnie
jego powikłań. Niejeden z lekarzy, dzięki
takimmateriałommusiał się tłumaczyć co
najmniej dyrekcji swojej placówki, a wie-
lu stawało się „bohaterami” programów
telewizyjnych, artykułów prasowych lub
postępowań karnych czy też zawodo-
wych.
Wprowadzenie w 2015 r. nowego
Kodeksu postępowania karnego daje
nadzieję na ucywilizowanie naszego
życia.
Ustawodawca w swej mądrości
zaproponował artykuł, który warto za-
pamiętać z numeru –
168 a
, który mówi
o tym, co w prawie anglosaskim niesie
zakaz korzystania z tzw. „owoców z zatru-
tego drzewa”, czyli dowodów zdobytych
w sposób nielegalny, łamiących prawo,
za pomocą czynu zabronionego. Takim
„owocem zatrutego drzewa” staje się
materiał, który został nagrany, sfilmo-
wany czy sfotografowany w sposób
podstępny, bez wiedzy i zgody osób
rejestrowanych. Przepis ten obowią-
zuje od 1 września 2015 r. i zdobyte
w ten sposóbmateriały, po tej dacie nie
mogą zostać wykorzystane w postępo-
waniu karnym, a przez analogię z nim
również w postępowaniu w przedmio-
cie odpowiedzialności zawodowej.
Za-
pis ten nie rozciąga się niestety na inne
sfery prawa, na przykład cywilnego czy
też prawa pracy, o czym należy pamiętać.
Z lektury nowych przepisów zawsze po-
winny wynikać jakieś wnioski praktyczne.
I tu myślę, że należy rozważyć umiesz-
czenie w pomieszczeniach, w których
wykonujemy swoją pracę czytelnej infor-
macji o zakazie rejestrowania dźwięku
i obrazu bez uzyskania stosownej zgody.
W szpitalach i poradniach takie informa-
cje powinny chyba zostać wprowadzone
stosownymi zarządzeniami kierownictwa.
Również o fakcie rejestrowania pacjen-
tów, na przykład w ogólnodostępnych
pomieszczeniach szpitali czy poradni, dla
celów na przykład bezpieczeństwa, czyli
monitoringu, powinniśmy w sposób do-
stępny i zrozumiały powiadamiać pacjen-
tów i pracowników umieszczając widocz-
ne informacje. W przypadku monitoringu
powinniśmy się zabezpieczyć, stosując
właściwe formy pisemnego zobowiąza-
nia personelu uprawnionego do wglądu
w zarejestrowany materiał do zachowania
poufności, tak aby ujawnienie nagrania
było potraktowane jako nielegalne i na-
rażało pracownika na odpowiedzialność
karną.
Dr n. med. Tadeusz Urban
Okręgowy Rzecznik
Odpowiedzialności Zawodowej
Pacjenci chętnie obfotografowują karty
gorączkowe, karty zleceń, stoliki zabiegowe,
porcje żywieniowe, toalety, nierzadko
nagrywają przebieg rozmów informacyjnych
na temat stanu zdrowia, planu leczenia,
a szczególnie jego powikłań.