29 / 36
27
Pro Medico
•
luty 2018
medyczne ślady wędrówek po świecie
TAKI BYŁ
Za najbardziej prawdopodobne wyobra-
żenie wizerunku Hippokratesa uważa się
popiersie odkryte w 1940 r. Znaleziono
je w Isola Sacra w Ostii, portowym mie-
ście znajdującym się w pobliżu Rzymu.
Popiersie odkryto w grobie lekarza Deme-
triosa, który żył w I wieku. Znajdowało się
na postumencie, na którym wyryty był
tekst nawiązujący do pierwszego afory-
zmu Hippokratesa. Mimo uszkodzenia,
można na jego podstawie odtworzyć
wygląd Hippokratesa. (ryc. 1). Zarówno
okoliczności znalezienia (grób lekarza,
inskrypcja na steli), jak i wygląd sprawia-
ją, że powszechnie uważa się tę rzeźbę,
przechowywaną w Muzeum Wykopalisk
w Ostii w Rzymie, za autentyczne wyobra-
żenie wizerunku Hippokratesa. Ustalono,
że identyczne rzeźby, będące prawdopo-
dobnie, tak jak i rzeźba odkryta w Ostii,
kopiami tego samego oryginału grec-
kiego, znajdują się w muzeach w Waty-
kanie, Florencji (Galeria Uffizi), Neapolu
(Muzeum Narodowe) i Kopenhadze (Ny
Carlsburg Glyptothek).
ANTYCZNE MONETY
Znane są trzy rodzaje monet z wizerun-
kiem Hippokratesa. Na wszystkich jest
on podpisany pełnym imieniem lub wer-
sją skróconą, czasami z nazwą wyspy
Kos. Wskazuje to, że monety niewątpli-
wie zawierają wizerunek wielkiego leka-
rza. Jedna z monet jest małym krążkiem
wykonanym z brązu. Na awersie znajduje
się twarz Hippokratesa ukazana z profilu
Jak wyglądał Hippokrates?
Podobizny starożytne cz. 2
Żył 2500 lat temu i był lekarzem, który – jak żaden inny w historii – wywarł głę-
boki wpływ na rozwój medycyny europejskiej i amerykańskiej, a jego prace były
podstawą nauczania przez około 2000 lat.
zwróconego w prawą stronę i litery „ΙΠ”
będące skrótem imienia Hippokrates.
Na rewersie znajduje się wyobrażenie laski
Eskulapa z owiniętym wokół niej wężem
i napis, „ΚΩΙΩΝ” czyli nazwą wyspy Kos.
Analizując wizerunki Hippokratesa zacho-
wane dzięki monetom należy wskazać,
że powstały one stosunkowo niedługo
po śmieci wielkiego lekarza, więc można
przypuszczać, że jego wizerunek oparto
na dostępnych ówcześnie popiersiach.
Hippokrates przedstawiony jest na mone-
tach jako starszy łysy mężczyzna z brodą.
MŁODZIENIEC ZWYSPY KOS
W 1929 r., a więc przed odkryciem rzeźby
z Ostii, podczas wykopalisk prowadzo-
nych w Odeum na wyspie Kos odnalezio-
no statuę, przechowywaną w muzeum
na wyspie Kos, która była uważana przez
kilka dziesiątków lat za wiarygodne
wyobrażenie wizerunku Hippokratesa.
Tak też jest prezentowana do dzisiaj przez
Muzeum Archeologiczne Miasta Kos, cho-
ciaż jest to kwestionowane przez więk-
szość współczesnych badaczy. Przedsta-
wia ona młodego człowieka z brodą (ryc.
2). Nie przypomina on wyglądem osoby,
której wizerunek zachował się na mone-
tach, jak i wyobrażenia zawartego w rzeź-
bie znalezionej wOstii. Niema też żadnych
przesłanek, iż rzeźba przedstawia Hippo-
kratesa, a fakt znalezienia jej na wyspie
Kos wcale za taki dowód nie wystarcza.
Przypisywanie rzeźbie wyobrażenia wiel-
kiego lekarza wynikło raczej z lokalnego
patriotyzmu. Co ciekawe, władze wyspy
Kos chętnie ofiarują repliki rzeźby różnym
ośrodkom zagranicznym i można je zna-
leźć m.in. w kilku amerykańskich uniwer-
sytetach.
MOZAIKA ZWYSPY KOS
Wspomnieć należy o mozaice pocho-
dzącej z III wieku p. Chr., znajdującej się
w Muzeum Archeologicznym Miasta Kos.
Mozaika ta przedstawia przyjazd Asklepio-
sa na wyspę. Witają go dwie osoby, wśród
nich siedzący starzec, który przypomina
wyglądem osobę zamieszczoną na mone-
tach przedstawiających Hippokratesa
(ryc. 3). Mozaika zachowała się w bardzo
dobrym stanie i jest jednym z najważniej-
szych eksponatów muzeum wyspy Kos.
O wizerunkach Hippokratesa z później-
szych czasów napiszę w następnych
odcinkach.
Eugeniusz Józef Kucharz
Najbardziej prawdopodobna podobi-
zna Hippokratesa (z Museo della Via
Ostiense).
„Młodzieniec z wyspy Kos”
niesłusznie
utożsamiany
z Hippokratesem.
Mozaika z wyspy Kos.
fot.: Eugeniusz J. Kucharz
fot.: Eugeniusz J. Kucharz
fot.: Anna Kotulska
Reklama